MarmaraYerelHaber

CANAN COŞKUN / Kısa Dalga

6 Şubat 2023’te meydana gelen ve 11 ili sarsan o büyük felaketin üzerinden üç yıl geçti. Şehirlerin yeniden ayağa kalkması için verilen sözlerin gölgesinde, depremzedeler için hayat hâlâ bir "bekleyiş" halinden ibaret. Bölgede binlerce aile konteyner kentlerde hayata tutunmaya çalışırken kalıcı konutlara yerleşenlerin dertleri ise bitmek bilmiyor.

Yeni binalarına taşınan vatandaşlar, dondurucu kış günlerinde çalışmayan ısıtma sistemleri, akmayan sıcak su ve bitmek bilmeyen altyapı eksiklikleriyle karşı karşıya kaldı. Şikâyet platformları, "yeni ve güvenli" denilerek teslim edilen bu evlerdeki kusurlara dair onlarca mesajla dolup taşıyor. Ancak asıl tartışma, bu binaların eksiklerinden ziyade, o binaları yükselten ellerde düğümleniyor.

Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) verilerine göre, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 6 Şubat 2023’teki depremlerden kısa bir süre sonra deprem konutları için ihaleler düzenlemeye başladı. Konut inşaasıyla ilgili ihalelerin hepsi Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesine göre yapıldı. Bütçedeki kara deliğin sebeplerinden biri olarak gösterilen söz konusu yasa hükmüne göre, ancak “doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hallerde” bu yola başvurulabilir. Her ne kadar deprem gibi bir afet halinde bu yola başvurulmuş olsa da sonucu itibariyle yine AKP yandaşlarının veya geçmişte inşa ettikleri yapıların depremde hasar görmesiyle tanınan şirket sahiplerinin “yüzünü güldüren” bir aparat olarak kullanıldı.

Platform verilerine göre, 22 Mart 2023 - 5 Kasım 2025 tarihleri arasında toplam 58 konut yapım ihalesi düzenlendi. Büyük bir çoğunluğu Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran 2023’te tamamlanan ihalelerle, o günün değeriyle 74 milyar 884 milyon 226 bin 900 TL dağıtıldı. Söz konusu ihaleleri kazanan şirketlerden bazıları şöyle:

Usulsüz beton kullandılar

İhale kazananları arasında belki de en dikkat çekici olanları Malatya’da 12’nci etap kırsal 505 adet deprem konutu ve 148 adet ahır yapımı ihalesiyle Malatya 53’üncü paket Pütürge 138 adet betonarme deprem konutu yapım işi ihaleleri. İki ihalenin toplam bedeli 2,1 milyar TL.

12'nci etap ihalesinin kazananı Gönüç İnşaat ve Durmaz Otomotiv Petrol Ürünleri İnşaat şirketi iş ortaklığı. 10 Mayıs 2023’te sözleşme imzalayan şirketlerden Diyarbakır merkezli Gönüç İnşaat hakkında 4 Kasım 2025’te Malatya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından "ürün güvenliği ve teknik düzenlemeler" açısından uygunsuzluk tespit edildi. Yerel haber sitelerinde çıkan haberlere göre, Malatya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğü denetim personelleri, 7223 Sayılı Kanun çerçevesinde yapılan denetimler sonucunda, firmanın ürettiği hazır betonda kanuna aykırılık teşkil eden durumla karşılaştı ve idari para cezası uygulandı.

53’üncü paket Pütürge 138 adet betonarme deprem konutu yapım ihalesinin kazananı ise Nas İnşaat. 5 Kasım 2025’te sözleşmeyi imzalayan şirketle ilgi yerel haber sitelerinde çıkan habere göre, Nas İnşaat’ın da aralarında bulunduğu sekiz firmaya beton kalitesindeki usulsüzlük sebebiyle idari yaptırım uygulandı. Nas İnşaat’ın sahibi Esat Ulu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yakın müteahhitlerden biri olarak biliniyor. Aqua Florya AVM ve Avcılar-Beylikdüzü metrobüs yolu gibi büyük projelerde imzası bulunan şirketin başı 2019 yılında da hacizle ağrımıştı. Beton üreticisi başka bir firma, Eylül 2019’da Nas İnşaat’tan verilen çeklerin karşılığını alamayınca yargı yoluna başvurmuş ve şirkette haciz işlemi yapılmıştı.

Yüzyılın rantı: Deprem konutu ihaleleri ‘sabıkalı’ şirketlere ve ‘tanıdıklara’ gitti