MarmaraYerelHaber

İsrail ve ABD’nin sabaha karşı Tahran başta olmak üzere İran’daki çeşitli hedeflere düzenlediği hava saldırılarının ardından Orta Doğu’da tansiyon hızla yükseldi.

Üst düzey bir ABD’li yetkilinin Al Jazeera’ya yaptığı açıklamaya göre saldırılar İran’ın güvenlik ve savunma mekanizmasını hedef alıyor ve operasyonun kapsamının genişlemesi bekleniyor. Gelişmelerin hemen ardından İran’ın bölgedeki ABD varlığını hedef aldığı bildirildi. İran da ABD üslerini hedef alırken, Orta Doğu’da tansiyon yükseliyor. Tüm bu gelişmeler yaşanırken, dünyadan ne tür tepkiler geldi?

Lübnan

Lübnan Başbakanı Nawaf Salam, İsrail ve ABD’nin İran’a karşı başlattığı kapsamlı operasyonun ardından konuştu. Hizbullah’a dolaylı bir mesaj veren Salam, “ülkenin güvenliğini ve birliğini tehdit eden maceralara sürüklenmesini kabul etmeyeceğini” söyledi.

İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının ardından yayınlanan bir açıklamada Salam, bölgedeki “ciddi gelişmelere” dikkat çekti ve “tüm Lübnanlıları, Lübnan’ı ve Lübnan halkının çıkarlarını her şeyin üstünde tutarak, bilgelik ve vatanseverlikle hareket etmeye” çağırdı.

İsrail, geçtiğimiz günlerde Lübnan’a uyarıda bulunmuş, Hizbullah’ın herhangi bir ABD-İran savaşına karışması durumunda, havaalanı da dahil olmak üzere sivil altyapıyı hedef alarak ülkeye sert bir saldırı düzenleyeceğini söylemişti

Salam, yaptığı açıklamada, “Ülkenin güvenliğini ve birliğini tehdit eden maceralara sürüklenmesini kabul etmeyeceğimizi tekrar ediyorum” dedi.

Rusya: Kimse bir şey müzakere etmek istemedi

Rusya Dışişleri Bakanlığı, ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının uluslararası temel ilkeleri ihlal ettiğini ve saldırıların kabul edilemez olduğunu bildirdi.

Bakanlıktan İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına ilişkin yapılan yazılı açıklamada, bu saldırının planlı olduğuna işaret edilerek, şu ifadeler kullanıldı:

“Egemen ve bağımsız Birleşmiş Milletler (BM) üyesi devlete yönelik saldırı, uluslararası temel ilkeleri ihlal ediyor. Saldırıların yeniden başlatılan müzakere süreci devam ederken yapılması kınanmayı hak ediyor.”

Açıklamada, BM ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) dahil uluslararası toplumun Orta Doğu’da barış, istikrar ve güvenliği yok etmeyi hedefleyen sorumsuzca yapılan eylemleri objektif şekilde değerlendirmesi gerektiği vurgulandı.

Söz konusu saldırıların Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması için olumsuz sonuçlar doğurabileceği ifade edilen açıklamada, şunlar aktarıldı:

“UAEA güvencesi altındaki nükleer tesislerin bombalanması kabul edilemez. Washington ve Tel Aviv, bölgeyi insani, ekonomik ve radyolojik bir felakete sürükleyen tehlikeli bir maceraya bir kez daha girişti. Onlar, yaratılan krizin doğuracağı olumsuz sonuçlardan sorumlu. ABD yönetiminin son birkaç aydır dünya düzeninin uluslararası hukuk temellerine saldırması endişe vericidir. Durumun derhal siyasi ve diplomatik çözüm yoluna döndürülmesini talep ediyoruz.”

Açıklamada, Rusya’nın uluslararası hukuk çerçevesinde barış yollarını bulma konusunda yardımcı olmaya hazır olduğu kaydedildi.

Eski Rusya Devlet Başkanı ve şimdi de Rusya Güvenlik Konseyi başkan yardımcısı olan Dmitri Medvedev de başlayan savaşa dair açıklama yaptı. “Barışçı yüz” yine ortaya çıktı,” dedi. “İran ile yapılan tüm müzakereler bir örtü operasyonudur. Kimse bundan şüphe duymadı. Kimse gerçekten bir şey müzakere etmek istemedi.” diye konuştu.

Rusya Dışişleri Bakanlığı da olaya dair açıklama yaptı. “Uluslararası toplum sorumsuz eylemler hakkında derhal objektif bir değerlendirme yapmalıdır” ifadeleri kullanıldı.

Ukrayna’dan açıklama

Ukrayna Dışişleri Bakanlığı da yaptığı açıklamada İran rejimini suçladı. Yapılan açıklamada, İran’daki mevcut gerginliğin İran yetkililerinin suçu olduğunu belirterek, Kiev’in İran halkının yanında olduğunu ve hükümet değişikliği çağrılarını yinelediğini söyledi. Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, “Mevcut olayların nedeni, özellikle son aylarda yaygınlaşan İran rejiminin şiddeti ve cezasızlığı, özellikle de barışçıl protestocuların öldürülmesi ve bastırılmasıdır” dedi.

Avrupa Birliği: Gelişmeler tehlikeli

Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da savaşa dair konuştu. “Gelişmeler tehlikeli” diyen AB temsilcisi “Orta Doğu’daki son gelişmeler tehlikeli” dedi ve AB’nin diplomatik yollar aramak için Arap ortaklarıyla koordinasyon içinde olduğunu belirtti.

Kallas ayrıca İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ile görüştüğünü ve Avrupa’nın konsolosluk ağının AB vatandaşlarının bölgeden ayrılmasını kolaylaştırmakla meşgul olduğunu söyledi. “Bölgeden gerekli olmayan AB personeli geri çekiliyor,” dedi.

İngiltere: İran’ın nükleer silah geliştirmesine asla izin verilmemeli

İngiltere de ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından, İran’ın nükleer silah geliştirmesine asla izin verilmemesi gerektiği ifade edildi.

Bir hükümet kaynağı, İngiltere’nin saldırılara katılmadığını ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın acil durum müdahale toplantısı, yani COBRA toplantısı düzenleyeceğini söyledi.

Hükümet sözcüsü yaptığı açıklamada, “İran’ın nükleer silah geliştirmesine asla izin verilmemeli ve bu nedenle müzakere yoluyla bir çözüme ulaşma çabalarını sürekli olarak destekledik” dedi.

Sözcü, “Orta Doğu’daki müttefiklerimizin güvenliğine yönelik uzun süredir devam eden taahhütlerimizin bir parçası olarak, bölgede son zamanlarda güçlendirdiğimiz bir dizi savunma kabiliyetimiz var. Çıkarlarımızı korumaya hazırız” dedi. Sözcü, İngiltere’nin daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşmesini istemediğini de sözlerine ekledi.

Norveç: Uluslararası hukuka aykırı

Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide de savaşa dair tepki gösterdi. “İsrail saldırıyı önleyici bir saldırı olarak nitelendiriyor, ancak bu uluslararası hukuka uygun değil. Önleyici saldırılar, acil ve yakın bir tehdit gerektirir.” ifadelerini kulladı.

Başkenti vurulan Suudi Arabistan’dan kınama

Suudi Arabistan cumartesi günü İran’ın Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Bahreyn dahil olmak üzere Körfez ve Orta Doğu’daki çeşitli ülkelere yönelik saldırılarını kınadı. Sabah saatlerinde Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’dan patlama sesleri geldiği bildirilmişti.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, “Suudi Arabistan, İran’ın BAE, Bahreyn, Katar, Kuveyt ve Ürdün’ün egemenliğine yönelik açık saldırganlığını ve ihlallerini kınamaktadır” denildi. Açıklamada, söz konusu ülkelerle tam dayanışma içinde olunduğu belirtilerek, uluslararası hukukun bu şekilde ihlal edilmeye devam etmesi halinde ağır sonuçlar doğabileceği uyarısında bulunuldu.

İsviçre: Endişeliyiz

İsviçre Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından “derin endişe” duyulduğunu belirterek tüm taraflara “azami itidal” çağrısında bulundu ve siviller ile sivil altyapının korunmasını istedi.

Malezya Başbakanı Anwar Ibrahim, ABD ve İsrail saldırılarının “Orta Doğu’yu felaketin eşiğine getirdiğini” söyledi. Washington ve Tahran’a “daha fazla tırmanış yerine diplomatik bir çıkış yolu arama” çağrısı yaptı.

Slovenya Cumhurbaşkanı Nataša Pirc Musar, gelişmeleri “büyük endişeyle” takip ettiğini belirtti. X’te yaptığı paylaşımda, “Bölgesel gerilimin ciddi biçimde tırmandığına ve bunun Orta Doğu’da barış ile istikrarı tehlikeye attığına tanıklık ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, ülkesinin “İran’ın nükleer silah elde etmesini önlemek için ABD’nin attığı adımları desteklediğini” söyledi. X’te yaptığı paylaşımda ayrıca “Avustralya, baskıya karşı mücadele eden cesur İran halkının yanındadır” ifadelerini kullandı.

Hindistan’ın İsrail ve İran’daki büyükelçilikleri ise vatandaşlarına “azami dikkat” çağrısında bulunarak zorunlu olmayan seyahatlerden kaçınmalarını ve gelişmeleri yakından takip etmelerini tavsiye etti.

Fransız hükümeti, ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarına ilişkin, bölgede önceliklerinin Fransız vatandaşlarının ve Orta Doğu’daki Fransız üslerinin güvenliği olduğunu bildirdi.

Fransa: İsrail teyakkuza geçti

Fransa Silahlı Kuvvetler Bakanlığı Uluslararası İlişkiler ve Strateji Genel Müdürü Alice Rufo, France 2 kanalına yaptığı açıklamada, “Elbette bu gibi durumlarda önceliğimiz bölgedeki vatandaşlarımızı ve güçlerimizi korumak ve durumu eş zamanlı izlemektir, biz de bunu yapıyoruz.” dedi.

Genel Müdür Rufo ayrıca, İsrail askeri yetkililerinden “önleyici saldırılara” ilişkin bilgi aldıklarını ve İsrail’de İran’ın misillemelerine karşı üst düzey teyakkuz haline geçildiğini belirtti.

Bölgedeki Fransızlara ihtiyatlı olmaları ve Fransız diplomatik temsilciliklerinin tavsiyelerine uymaları çağrısı yapan Rufo, askeri tırmanışın gelecek saatlerde nereye evrileceğini takipte olacaklarını söyledi.

Uluslararası tepkiler gelmeye devam ediyor.