Türkiye’de son yıllarda et fiyatlarındaki rekor artış, et ithalatını da patlattı. Et ve Süt Kurumu (ESK) özellikle 2023’ten beri yoğun şekilde et ithal ediyor. Bu durum pek çok tartışmayı da beraberinde getiriyor elbette. Çünkü alım ve satım ihaleleri kamuoyuna açık bilgiler değil.

İşte uzun zamandır merak edilen bu sorunun yanıtı ortaya çıktı.

Halktv.com.tr, 2023’ten beri Avrupa’dan yapılan en büyük et ithalatı sözleşmelerini ve ESK’nın, İstanbul’daki kombinası üzerinden kimlere et satışı yaptığını inceledi.

Tablonun özet hali şu: Son 3 yılda ithal edilen 93 bin ton etin yarısı tek bir şirketten alındı. İthal etin yarısı ise sadece 5 - 6 şirket üzerinden piyasaya sürüldü.

HANGİ ŞİRKETLERDEN ET İTHAL EDİLİYOR?

İthalat sözleşmeleri incelendiğinde Avrupa’dan en fazla 7 ülkeden karkas et alımı yapıldığı görülüyor. Bunlar Polonya, Macaristan, Romanya, İtalya, Fransa, Belçika ve Ukrayna. Toplam şirket sayısı ise 9. 2’si Fransa ve Polonya’dan, 1’er tane de İtalya, Ukrayna, Romanya, Belçika ve Macaristan’dan.

92 BİN 700 TON

2023-2025 arasında bu şirketlerden toplam et ithalatı 92 bin 700 ton. Ödenen para ise 20.8 milyar lira.

İthal edilen etin 47 bin 900 tonu, yani yüzde 51’i, Polonya şirketi Polonia Beef’ten alındı. Ödenen para ise 10.4 milyar lira. Şirketin ikinci büyük hissedarı bir Türk yatırımcı. Onu 23 bin tonla Fransız şirket Groupe Bigard takip ediyor.

İthalatta tablo şöyle:

PEKİ İTHAL ET KİMLERE DAĞITILIYOR?

Şimdi gelelim ithal edilen bu etlerin kimlerin üzerinden piyasaya sürüldüğüne…

ESK ithal etin veriliş fiyatını aşmayacak şekilde tüketiciye ulaşması için belli kriterlere göre ithal edilen etleri maliyetine yakın fiyata marketler başta olmak üzere et ürünleri ticareti yapanlara satıyor. İlk kriterin dağıtım ağının yaygınlığı olduğu söyleniyor. Ancak denetimin yapılıp yapılmadığı da bir başka tartışma konusu.

431 ŞİRKET İNCELENDİ

İstanbul’daki kombinadan ithal karkas et verilen 431 şirket incelendiğinde, tıpkı ithalattakine benzer bir manzara çıkıyor karşımıza. İthal edilen etin yarısından fazlası 5-6 şirket üzerinden piyasaya sunuluyor.

2023 yılından beri ithal edilen 93 bin ton etin 14,1 bin tonu Happy Center markasının sahibi Altun Gıda Tüketim Maddeleri İnşaat Sanayii AŞ’ye satıldı. Onu 11,6 bin tonla Tarım Kredi Et Ürünleri AŞ. izliyor.

Üçüncü büyük alıcı ise Kim Marketler Zinciri’nin sahibi Ersan Alışveriş Hizmetleri AŞ. Aldığı ithal et miktarı 6,8 bin ton. Dördüncü şirket 6,7 bin tonla Onur Marketler Zinciri’nin sahibi olan Özcan Alışveriş Hizmetleri AŞ. 4,2 bin tonla Anpa Gross Marketler ise beşinci sırada yer alıyor.

Sonra sırasıyla 3,9 bin tonla Altunlar Gıda ile 3,2 bin tonla Bicen Mağazacılık geliyor.

Bu şirketler ithal etin yüzde 54’ünü piyasaya sürüyor. Kalan 427 şirketin payı ise yüzde 46.

Ticaretin iç piyasa dağıtımındaki ayağını gösteren tablo da şu şekilde:

Türkiye’de et fiyatları giderek bir krize dönüşüyor. İthalat ile dengelenmeye çalışılsa da yerli üretimdeki çöküş, sorunu bir kısır döngüye çevirdi.

Türkiye'nin toplam kırmızı et üretimi 2024 yılında yüzde 11,7’lik bir düşüş yaşadı. 2025’te daha fazla düşüş bekleniyor. Yani bu durumda ithalat da artacak demek. Böylece et ithalatı da iyice karlı hale geliyor.

Peki ithal et kaça alınıyor, piyasaya sunacak şirketlere kaça satılıyor, biz kaça alabiliyoruz?

Elimizde resmi veriler var. Onu da başka bir yazıya bırakalım…