Önemli bir eğitim kurumu, lise öğrencilerinin felsefe kulübü çalışmasına davet etti beni. İstanbul’un değişik okullarından öğrencilerin katılımıyla, farklı konu başlıklarında oturumlar düzenlemişler. Benim katılımım “Azınlık hakları” konusunda olacaktı.

Fena hâlde gerildim başta.

Yaşları 14-17 arası gençlerle ‘soykırım’, ‘6-7 Eylül’ vs. tartışmak mümkün değil elbet.

Kurtlar Vadisi, Şefkat Tepe, Kızıelma ya da Yetenek Sizsiniz Türkiye, Survivor vs. izlemenin revaçta olduğu bir kuşak olduklarını düşünerek fazlasıyla çekindim.

Tartışma programlarında kavga etmeye benzemiyor bu durum valla. Son anda imdadıma bir oyun yetişti.

Anlatayım, size de lazım olabilir.

Gençler arasından 10 gönüllü seçtim.

Hepsine gündelik hayatımızda, sokaklarda her gün rastlayabileceğimiz yeni bir “kimlik kartı” dağıttım. Beş dakika boyunca bu yeni kimliklerinin yaşamlarını, mahallelerini, hayatlarını hayal etmelerini istedim. Kimliklerin bazıları şöyleydi:

• İnançlı bir Müslüman ailenin 19 yaşında eşcinsel oğlusun.

• Ateist, sosyalist, mecburi askerlik yapan bir erkeksin.

• 23 yaşında, travesti bir seks işçisisin.

• Ablası dağda gerilla olan bir öğrencisin.

• Kâğıt toplayıcılığı yapan Roman bir kadınsın.

• Agos gazetesi çalışanı bir Ermeni’sin.

• Din adamı olmak isteyen bir Rum’sun.

• Maddi destek alamayan bir engellisin.

• İstanbul’da, Suriyeli kaçak göçmen bir kadınsın.

• Köy boşaltmaları esnasında İstanbul’a göç etmiş altı çocuklu Kürt bir ailenin ferdisin.

• İnançlı, omzunda Zülfikar dövmesi olan bir Alevi’sin.

• Türk, Müslüman, Sünni ve Erkeksin.

Örnekleri istediğiniz gibi çoğaltabilirsiniz.

Sonra gençlere bazı sorular sordum.

Cevabı evet olanlar yerlerinde kalacak, hayır olanlar öne birer adım atacaklardı. Soruların bazıları şöyleydi:

• Siyasette rahatlıkla ilerlemende sorun var mı?

• Vali, kaymakam, subay olabilmenin önünde engel var mı?

• Sokakta polis çevirdiğinde, sahip olduğun kimliğin sana ekstra bir sıkıntı yaratır mı?

• Merkez medyada kimliğine açıkça hakaret edilebilir mi?

• Kimliğin yüzünden herhangi bir sebeple öldürülme riskin var mı?

• Taksici sorduğunda kimliğini rahatlıkla açıklayabiliyor musun?

• Milli Eğitim müfredatında aleyhine yorumlar var mı?

• Kimliğinden dolayı Devlet seni fişler mi?

• Siyasetçiler kimliğine hakaret eder mi?

• Kimliğinden ötürü geleceğin hakkında kaygıların var mı?

Soruları da istediğiniz gibi çoğaltabilirsiniz.

Bu aşamadan sonra karşınızda duran, değişik sayıda adım atmış 10 öğrenci için izleyicilere dönüp sordum:

--Sizce bu hiç adım atmamış ‘kimlik’ kim olabilir?

Farklı semtlerden, okullardan, ekonomik durumlardan, siyasi görüşlerden gelen öğrenciler, hiç kavga etmeden, sadece bir iki adım hesap farkıyla aynı cevapları vermeye başladılar.

--Hocam kesin Kürt’tür o.

--Saçmalama Tuğçe, eşcinseldir kesin.

--Kürt birkaç adım atar bence, Ermeni’dir o.

--Hocam ateistler de kimlik oluyor mu oyunda? Oluyorsa ateisttir bence.

--Emrah, insan ateist olduğunu söylemezse çok rahat adım atar yahu. Çingene’dir o kesin.

--Hocam Alevi’dir bence. Biz de Alevi’yiz, oradan biliyorum.

--Tarikatçıdır, İslamcıdır bence.

Oyuna katılan 10 öğrenci için de kimlik tahminlerini tek tek izleyicilere sorarak ‘eğlenceyi’ sürdürmek mümkün.

Gençlerin banko bildikleri kimlik ise en önde, neredeyse her soruda adım atmış olan çıkıyor.

Kim olduğunu söylememe gerek yok sanırım.

Bu oyun tuttu. Sonradan yaklaşık 5-6 kez değişik okullarda gerçekleştirme fırsatım oldu.

Cevaplar hiç şaşmadı, öğrenciler hiç kavga etmedi, tartışma hiç büyümedi.

Her defasında hemfikir oldular hepsi.

“Hocam Kürt’tür o”, “yok yok Ermeni’dir”, “tecavüze uğramış kadındır”, “eşcinseldir o”...

Siyasetin ruhuna işlemiş muhafazakâr, milliyetçi, ahlakçı, mezhepçi, seksist, homofobik, militarist, baskıcı, fişlemeci politikaları konuşmadık bile oysa çocuklarla.

Hissedilen sonuçları konuştuk sadece.

Alevi, Kürt, Ermeni, Roman, ne açılımlar yapmıştık oysa son 10 yılda.

Son toplamda elimizde ne var?

Çocuktan aldım haberi...

[email protected]

Twitter@haykobagdat