Bir işletmenin iyi çalışıp çalışmadığını nasıl anlarsınız?

Ben kapıdaki güvenlikten, karşılama bankosundan, ardından tuvaletlerinden ve mutfağından anlarım.

Buraları temiz ve düzenliyse, insanlarla düzgün iletişim kuruluyorsa, o işletmenin genel müdüründen, sahibine kadar, iyi bir sistem kurulmuş demektir. Eğer bunlarda sorun yoksa, o işletmede huzur ve karlılık maksimum düzeydedir.

İşletmenin en uç, en ücra köşelerinde durum iyi değilse, bilin ki o kurumda iyi bir sistem kurulmamıştır. O zaman genel müdüründe, hatta sahibinde sorun var demektir. Bu sorun, işletmenin kar-zarar durumuna da kesinlikle yansıyordur.

Yani illa gidip, şirketin muhasebe kayıtlarını, banka hesaplarını, mizanını kontrol etmeniz gerekmiyor.  

BİR DEVLETİN İYİ İŞLEDİĞİNİ NASIL ANLARSINIZ?

Peki bir devletin iyi işleyip, işlemediğini nasıl anlarsınız? Cari açığından mı? Ordusu’nun gücünden mi? Ekonomik göstergelerden mi? Seçim sisteminden mi? Zenginliğinden mi? Otoyolları, barajları ve köprülerinden mi?

Hayır. Hiçbiri değil.

Bir devletin iyi işleyip işlemediğini sokağından anlarsınız.

Bir ülkenin sokakları temizse, düzenliyse, kaldırımı, yolu, altyapısı iyi işliyorsa orada bir düzen olduğu hemen anlaşılır.

Bir ülkenin sokağında trafik lambaları çalışıyorsa, yanlış park eden, kırmızı ışıkta geçen anında cezasını buluyorsa, o devlet iyi çalışıyor demektir.

Bir ülkenin sokağında yaşlılar, engelliler, çocuklu anneler rahatça yürüyorsa, kaldırımlar ve binalar buna göre dizayn edilmişse, o devlet iyi çalışıyor demektir.

Bir ülkenin devlet dairlerinde, sokaktan gelen bir vatandaş iyi karşılanıyorsa, sorunu çözülüyorsa, tuvaletleri ve asansörleri temizse, orada iyi çalışan bir devlet var demektir.

İYİ BİR ADALET SİSTEMİ SOKAKTAN ANLAŞILIR

Bir ülkenin sokağında yaşlılar, kadınlar, genç kızlar huzurla, güvenle dolaşıyorsa, güvenlik kuvvetlerinin suçlulara göz açtırmadığı hissediliyorsa, orda iyi işleyen bir devlet vardır.

Bir ülkenin sokağında sanat, edebiyat, estetik, güzel mimari göze çarpıyorsa, o devlet iyi bir sistem kurmuş demektir.

Bir ülkenin sokağında insanlar güler yüzlüyse, tanımadıklarına bile selam veriyorsa, herkese karşı saygılıysa, kurallara uyuyorsa, orada devlet huzur getirecek bir sistem kurmuş demektir.

Bir ülkenin sokaklarında tarihi eserler mücevher gibi korunuyorsa, gelenek yaşatılıyorsa, mabetleri, sanat merkezleri, parkları ve meydanları gözbebeği gibi bakılıyorsa, orada iyi bir devlet sistemi var demektir.

Bir ülkenin sokaklarında insanlar hata yaptığında özür diliyorsa, iyilik gördüğünde teşekkür ediyorsa, dara düşene yardım ediyorsa, orada iyi bir devlet var demektir.

Bir ülkede adalet sisteminin iyi çalışıp, çalışmadığı, sokağındaki düzenden anlaşılır.

Sokaktaki insan haksızlığa uğradığında, hakkını mahkemelerde değil de, mafyada arıyorsa, oradaki devlet düzeninde bir sorun var demektir.

İYİ BİR DEVLET SİSTEMİ ZENGİNLİKTEN ANLAŞILMAZ

Bir devletin hazinesinin dolu olması, onun iyi bir düzen kurduğu anlamına gelmez. Bakınız Körfez ülkeleri.

Bir devletin ordusunun büyük, silahlarının çok olması, o devletin güçlü ve huzurlu olduğu anlamına gelmez. Bakınız Kuzey Kore.

Bir devletin yollarının geniş, köprülerinin çok, barajlarının dolu olması, o devletin milletine adil ve huzurlu bir hayat sunduğu anlamına gelmez. Bakınız Çin ve ABD.

Sokağında kargaşa olan bir ülkenin devleti iyi bir sistem kurmamış demektir.

Devletler işletmelere benzer. En ücra köşelerinde bile sorun yaşanmıyorsa o ülkenin devleti ve başkenti iyi çalışıyor demektir.

BAŞKENTTE NE OLUYOR?

Eğer ülkenin sokağında kargaşa varsa, düzensizlik varsa, kirlilik varsa, huzur yoksa ve herkes, “başkentte ne oluyor?” diye soruyorsa, oranın devlet sisteminde bir sorun var demektir.

Sokağında kargaşa olan bir halk, bunun sebebini yerel yönetimlerde değil de, başkentte, devlet başkanında arıyorsa, orada merkezileşmiş, hantallaşmış ve işlemeyen bir devlet sistemi kurulmuş demektir.

Her şeye başkentten, merkezden müdahale eden bir devlet sistemi, tüm inisiyatifleri elinde tutuyor demektir. Böyle bir devlet sistemi uzun soluklu olmaz, tıkanır.

Bir işletmede tuvaletlerin ve mutfağın tertip düzeni için oranın şefi değil de, genel müdürü gelip müdahale ediyorsa, orada sorun vardır.

Bir devletin en büyük gücü ordusundan değil, sağlıklı işleyen, adaletli düzeninden gelir.

Bir millete güven veren şey silah değil, adil devlet düzenidir.

Bilmem anlatabildim mi?