Suriye'de bugün farklı aktörler farklı sorunları çözmek için “savaşıyor”. Bunu bir tablo ile  şekillendirebiliriz.

Aşağıdaki tablo Suriye'de her ülkenin  “birinci hedef” ini gösteriyor.

Görüldüğü üzere “birinci hedefim Esed rejimini” yıkmak diyen bir ülke bulunmamaktadır. Elbette bu bazı ülkelerin amacıdır ancak ikinci veya üçüncü amacıdır. Bu tablonun Türkiye açısından gösterdiği en önemli nokta, küresel ve bölgesel güçler açısından Türkiye'nin öncelikler sıralamasının Suriye'de pek karşılığı olmadığıdır. Aksine farklı düşünmelerine rağmen ABD, AB, İran ve Rusya gibi ülkelerin IŞİD konusunda uzlaşabileceğidir. “IŞİD konusunda uzlaşmak” demek Esed rejimi ile “konuşabilir” olmayı doğurabilir.

Şimdi burada önemli nokta şudur: Türkiye'nin Suriye'de bütün “oyun planını bozan” aslında IŞİD'in ortaya çıkmasıdır. Ankara'nın  bunu iyi okuması gerekiyor. Ankara'da bütün alarm mekanizması PYD üzerine kurulmuş olsa bile Türkiye'yi Suriye'de “açığa düşüren” IŞİD'in ortaya çıkmasıdır. IŞİD olduğu sürece Türkiye'nin önceliklerini uluslararası camiaya kabul ettirmek mümkün görünmeyecektir.

İkinci önemli nokta şudur: Hükümete yakın Daily Sabah gazetesinin bir haberine göre Suriye'nin BM Daimi Temsilcisi Beşir Caferi “PYD bizim desteğimizi de alıyor.” demiş. Bugün itibarı ile Suriye'deki uluslararası hukuk açısından meşru hükümet Esed'dir. O nedenle Suriye'nin BM nezdindeki daimi temsilcisini -ki bu koltuk bir ülkeyi kimin yönettiğinin küresel tescilidir- Şam'da Başkanlık Sarayı'nda oturan Esed belirliyor. Peki, Şam rejimi kendi anayasal sistematiği içinde Kürtlere bir özerlik verirse ne olur? Irak'ta böyle olmadı mı? Bağdat yönetimi, Kuzey Irak'ta Bölgesel Kürt Yönetimi olarak adlandırılan bir Kürdistan kurmuştur. Hatırlarsanız o zamanlar Türkiye'de buna çok sert eleştiriler olmuştu. Daha sonra ise “Kürt yönetimi ile ticaret yapmaktan dolayı hava atan işadamlarımız” o eleştirilerin yerini aldı. Suriye egemen bir devlet ise kendi anayasal düzeni içinde bir bölgeyi “otonom Kürdistan” olarak ilan ederse Ankara ne yapacak?

Şam rejimi ve PYD arasında böyle bir anlaşma olursa Moskova bunu hemen destekleyecektir. ABD, belli etmese bile Kürt siyasetini kendi diplomasisinin bir “yavrusu” olarak görmektedir.Dolayısıyla büyük bir yol kazası yapmazlar ise Kürtler, Suriye'den tıpkı Irak'ta olduğu gibi “Suriye Bölgesel Kürt Yönetimi” şeklinde çıkabilirler.  

Yakın zaman önce bir öğle yemeğinde beraber olduğum Batılı bir diplomat bana “Rusya'nın IŞİD karşısında yaptıklarının” bazı maliyetlerine rağmen kendilerini mutlu ettiğini söylemişti. Büyük olasılıkla Batı ile Esed rejimi arasında perde arkası bazı temaslar mümkündür. Nitekim, içinde bulunduğumuz ayda AB, Şam rejimi ile resmî müzakere yaparak bu ülkede insanî yardımın koordinasyonu sağlamak amacıyla bir ofis açılması için adım atmıştır. Garip olan bu konuda açıklama yapan AB Dış Politika Yüksek Komiseri Federica Mogherini “İran ile de konuştuk.” demiştir. Şunu sormak lazım: Son zamanlarda İran ile Batı arasında sıcak ilişkiler var. Peki bu sıcaklık Suriye'yi nasıl etkileyecek? İran'ı bir adım yanına almış Batı, Şam rejimi üzerinde bu imkânı kullanmaz mı?