“Faşizm propagandacılarından biri”nin (Mazower’ın tarifi) “kadınların vatanseverliği anneliktir” sözüne, ilk Dark Continent’da rastladım (s. 82). Peşine düştüm; Victoria de Grazia’nın “1922-1945 Arasında Faşizm Kadınları Nasıl Yönetti” (How Fascism Ruled Women, 1922-1945 : University of California Press, 1993) kitabına ulaştım (s. 25). Kelâm Scipio Sighele’ye (1868-1913) aitmiş (fakat bu doğum-ölüm tarihlerine göre, De Grazia’nın “İtalyan milliyetçisi” nitelemesi daha doğru). De Grazia, “ferdiyetçi temayülleri feminizm tarafından körüklenen İtalyan kadınlarının, üremeye ilişkin hayatî hizmetlerini milletten esirgeyeceği” konusunda duyulan korkuları da aktarıyor.

Recep Peker çağının üslûbuna benzesin diye, biraz eski sözcüklerle çevirdim. Tek Parti iktidarının en asık, en ceberrut çehresi olan, “liberalizm vatan hainliğidir” sözüyle meşhur Peker’in, 1936 İtalya gezisi sonrasında yazdığı ve Faşist yönetim tarzının bütün kurumlarıyla benimsenmesini önerdiği için kendisinin CHP Umumî Kâtipliğinden azline, hattâ İnönü’nün başbakanlıktan gitmesine yol açtığı söylenen sadece Hasan Rıza Soyak’ın anılarında geçen, ama şimdiye kadar kimsenin görmediği ünlü bir rapor vardır. Şöyle bir şey aklıma takılıyor; kadın sorununa da yer vermiş miydi acaba ? O kadar ayrıntıya girmemiş midir ? Tek Parti çizgisi bu konudazaten aynı olduğu için, örnek alacak bir şey mi bulamamıştır ? Birileri bu sorunları çalışsa, ya da en azından, Victoria de Grazia’nın kitabını çevirip AKP ve hükümet yönetimine sunsa, ne iyi olur.

Geçelim. Asıl diyeceğim şu ki, annelik fetişizmi alabildiğine yaygın, 1918 sonrasında. Nitekim Anneler Günü de 20’lerde “çiçekçi ve kırtasiyecilerin icadı” olarak popülerleşecek (Mazower, s. 84). Bu doğrultuda ilk madalyayı icat eden de Fransızlar. 26 Mayıs 1920’de yasalaştırmışlar. İki kademesi var; bronz olanı beş çocuklu; yukarıda gördüğünüz gümüş olanı ise sekiz çocuklu anneler içinmiş. Ön tarafındaki anne-çocuk kabartmasının altında Famille Française (Fransız Ailesi), arkasında La Patrie Reconnaissante (Vatan Sizi Sayıyor) ve etrafında “Fransa Cumhuriyeti Halk Sağlığı Bakanlığı” (ilk versiyonunda, Hijyen Bakanlığı) ibareleri yer alıyor.

Bunu, bizzat Hitler’in 16 Aralık 1938 tarihli bir şansölyelik kararnamesiyle ihdas ettiği, kısaca “Annelik Haçı” (Mutterkreuz) olarak da bilinen “Alman Annesi Onur Haçı” (Ehrenkreuz der Deutschen Mutter) izlemekte. Onun da üç kademesi varmış. Dört-beş çocuğa bronzu, altı-yedi çocuğa gümüşü, sekiz veya daha fazla çocuğa ise, yukarıda solda önünü gördüğünüz altın “birinci sınıf” nişanı verilirmiş (sağda, gümüş nişanın arkası yer alıyor). 1939-1945 arasındaki her Anneler Günü’nde binlercesi dağıtılır; Altın Haçları bizzat Hitler takar; Hitler Gençliği taburları da madalya alan annelere selâm dururmuş.

Gelelim, bunun Sovyet versiyonuna. Bir kere, doğrudan doğruya askerî bir madalya söz konusu. 8 Temmuz 1944’te ihdas edilmiş. Gümüş (bkz aşağıda) ve pirinç olmak üzere iki kademesi var. İlki altı çocuk, ikincisi beş çocuk doğuran ve büyüten anneler için (her iki halde de, son çocuğun bir yaşını doldurması koşulu aranıyor ve madalya, tercihan o son çocuğun ilk yaş gününde tevcih ediliyor). SSCB varken yaklaşık 4 milyon gümüş, 8 milyon da pirinç madalya dağıtılmış. Lâkin bunun üstünde de bir “Anne Kahraman” (Maty-geroinya) titri ve madalyası varmış. On çocuk doğurup büyüten annelere verilirmiş (Murat Belge’nin sözünü ettiği, bu olmalı). Sovyet döneminde yaklaşık 430,000 anne (ve 12 çocuğu evlât edinip büyüttüğü için, tek bir erkek) bu ödüle lâyık görülmüş.

Hemen belirteyim, henüz Türkiye’de böyle bir madalya yok. Atlanmış. Başbakan Erdoğan bu ahlâk, aile, kürtaj, sezaryen ve Diyanet faslını sürdürecekse, önünde tarihî bir fırsat doğuyor.