Kamuoyunda 'internet yasası' olarak bilinen, 'İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'daki değişiklik ve düzenlemeler geçtiğimiz hafta Meclis'ten geçti.

Daha önce 2011 yılında yapılan değişiklik esnasında 'internet kapatılıyor' sloganları etrafı sarmıştı ama bir bardak suda fırtına koparıldığı zamanla ortaya çıktı. O yüzden bugün de benzer sloganlar atılırken, yasadaki değişikliklerin gerçekten ne getirdiğine bakmakta fayda var.

Yapılan düzenlemeyi dört başlıkta incelemek mükün:

Erişim Sağlayıcılar Birliği'nin kurulması

Özel hayatın gizliliğinin korunması

Trafik bilgilerinin saklanması

Değişiklik öncesindeki yasada yer alan hapis cezalarının yerini para cezalarının alması

Erişim Sağlayıcıları Birliği, tüm internet servis sağlayıcıları ile erişim hizmeti veren işletmeleri tek çatı altında toplayan, bir nevi koordinasyon kurulu olarak yapılandırılacak. Bu sayede, hem sanal dünyada 'iş yapanların' çerçevesi belirginleştirilerek kurumsallaşmasına imkân sağlanacak hem de internet kullanıcılarının da muhatap alabileceği bir merci olmuş olacak. İnternet kullanıcısı, şikâyetçi olduğu bir içerikle alakalı bu birlikteki servis sağlayıcılarına direkt olarak da başvurabilecek.

Yasanın özel hayatın gizliliğini muhafazayla ilgili boyutunun, son üç aydır yaşananların ışığında oldukça elzem olduğu aşikâr. Yasa değişikliği, özel hayatının ihlal edildiğini düşünen bireye, erişim sağlayıcısına veya sulh ceza hakimine başvuru hakkı tanıyor. Önceki düzenlemeden farklı olan en önemli kısım, hızlı karar alınamamasından dolayı ortaya çıkan mağduriyetleri giderecek şekilde karar verme sürecinin 24 saati geçmemesi zorunluluğu getirilmesi.

Şayet karar verilmesi noktasında bir gecikme yaşanırsa, Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı (TİB), re'sen mevcut yetkiyi kullanıp erişimi engelleyebilecek. Ancak bu geçici bir süreyi kapsayacak. Zira bu tedbire karşı sulh ceza mahkemesine itiraz yolu açık tutulacak. Son kararı yargı verecek.

Burada TİB'e, re'sen de olsa geçici bir yetki verilmesi eleştirilebilir. Zira kamu kurumuna, geçici de olsa bu yetkinin sağlanması şeffaf yönetim ilkesiyle çelişebilir. Lâkin 17 Aralık süreciyle aynı gün başlayan 'kaset-montaj' furyası o derece mide bulandırıcı ki mevzubahis karar mekanizmasının hızlandırılmasının, yargıya başvuru hakkı korunduğu müddetçe, Anayasa'nın 20. Maddesi'nce koruma altına alınan özel hayatın gizliliği ilkesinin muhafaza edilmesinin gereği olduğunu düşünüyorum. Özellikle her gün, sosyal medyadaki bazı tetikçilerin, görüşleri hoşuna gitmeyen tanınmış kişileri 'mahrem hayatlarını teşhir etmekle' tehdit etmesi bu kadar normalleşmişken... Şayet TİB, bu geçici ve istisnai yetki hakkını istismar ederse, bir genel kural haline dönüştürürse, buna da karşı çıkmak ve takipçisi olmak gerekir.

Ayrıca yasa değişikliğiyle, söz konusu siteye erişimin toptan engellenmesinden ziyade, şikâyetçi olunan internet sayfasının / URL linkinin erişime kapatılması söz konusu olacak. Böylelikle, 2008 yılında 'Atatürk'e hakaret var' gerekçesiyle youtube'u toptan kapatan yargı kararları gibi saçmalıklara düşülmesinin de önüne geçilebilecek.

İnternet trafik bilgilerinin iki yıl süreyle saklanmasının fişleme olarak lanse edilmesi ise bariz bir mugalata örneği. Zira AB üye ülkelerindeki mevzuatlarda da varolan, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin 2006/24/Ec sayılı direktifinin 6. Maddesi'ne uygun olarak yapılan bu düzenleme kullanıcıların içerik bilgilerini kapsamıyor.

Bir diğer değişikliği, önceki yasada yer alan hapis cezalarının yerini para cezalarının alması oluşturuyor. Ki bunun, özellikle twitter, facebook, vb. yabancı sitelerin Türkiye'de şirket kurmak için şart koştuğu taleplerden birisi olduğu ve mezkûr uluslararası sitelerin ülkemizde kurumsallaşmasının önemi düşünülürse, değişikliği sadece özgürlükçü bir adım değil, aynı zamanda internet ortamının gelişimine de olumlu bir katkı olarak görmek gerekir.

İnternet yasası hakkında, özellikle şerh düşerek desteklediğim madde bağlamında eleştiriler getirilebilir ama internetin kapatıldığı, sansürlendiği, vb. aşırıya kaçan iddialar sayesinde bir yapıcı tartışma imkânımız daha çöpe gitmiş görünüyor.