Türkiye Romanlar Federasyonu 6 Şubat günü Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a bir ödül verdi. İşte o ödül töreni sırasında Erdoğan, 1934 yılında çıkarılan Mecburi İskân Yasası’ndaki bazı ırkçı maddeleri kastederek “Bunları biz temizledik” dedi. Doğru ve olumlu bir adım atılmış.

Ancak, bu ülkede Çingenelere yönelik ayırımcılık dün olduğu gibi bugün de devam etmektedir.

Pek çoğumuzun aklına, Çingene denince köşe başında fal bakan kadın gelir. Kâğıt toplayıcısıdır, bohçacıdır; Taksim Meydanı’ndaki çiçekçidir.

Keman çalan Çingene’nin müziği karşısında mest olmuş, şarkılarına eşlik etmişizdir. Ancak onunla arkadaş, dost olmayı aklımızdan bile geçirmemişizdir. Onların hayatımızda yerleri yoktur.

Ama vardırlar; bizimle aynı havayı teneffüs ediyorlar.

En ufak bir hırsızlık olayının önde gelen “olağan şüphelileridir” onlar.

Üç yıl önce üst düzey bir polis şefinin bulunduğu bir masada oturma bahtsızlığı yaşamıştım.

Sohbet sırasında bahse konu polis şefi aynen şunları söylemişti: “Eğer İstanbul’un herhangi bir semtinde hırsızlık olayı oluyorsa, fail bellidir. Hacıhüsrev Mahallesi’ne gider; şahsı veya şahsıları yakalarsınız.” Ne yazık ki böyle düşünenlerin sayısı az değildir.

Türkiye’de Çingene olmak, her gün haksızlığa uğramak ama hakkını arayamamak demektir.

Son yıllarda ise bir başka karabulut dolaşıyor üzerlerinde; kentsel dönüşüm adı altında evleri yıkılıyor, sokağa terk ediliyorlar.

Onlara, içinde “rahat yaşayabilecekleri” konutlar vaat edilmişti. Böyle olmadı.

Derme çatma evlerden kurtulacak, sağlıklı konutlarda yaşamlarını sürdüreceklerdi. Böyle umut ediyorlardı. Umduklarının tam tersi bir uygulamayla karşılaştılar.

Kentsel dönüşümün başlatıldığı semtlerden biri ise Gaziosmanpaşa İlçesi’ne bağlı Sarıgöl Mahallesioldu.

Başta ilçe belediye başkanı olmak üzere yetkili kişiler mahallelilere kimseyi mağdur etmeyeceklerine dair sözler verirler.

Yıkılan gecekonduların yerine çok katlı apartmanlar dikilir. Yüzme havuzlu ama balkonu olmayan lüks apartmanlardı bunlar. Zamanlarının çoğunu küçücük bahçelerinde veya evlerinin önünde oturarak geçiren bu insanlar balkonu olmayan dairelere yerleştirileceklerdi.

Bir büyük problem daha vardı: Gecekondu sakinleri bu pahalı konutları hangi parayla satın alacaklardı? Sarıgöl sakinlerinin bir ay içinde eline geçen toplam para bile bu taksitleri ödemeye yetmiyordu. Var olan gecekondularını bile kaybedebilirlerdi.

Sokakta kalmamak ve daha çok mağdur olacakları günleri yaşamamak için güçlerini birleştirmeye karar verirler. Doğma büyüme Gaziosmanpaşalı olan Şadi Çatı, arkadaşlarına öncülük eder ve bir dernek kurulmasına önayak olur. Başkan seçilir. Derneğin açılışına Gaziosmanpaşa Belediye Başkanı da davet edilir. Başkan, burada da bir kez daha kimsenin mağdur edilmeyeceğine dair söz verir. Sözler yerine getirilmez. Bir yandan da gecekondu yıkımı devam eder. Buna direnenlere gözdağı verirler. Zorla imza attırılmaya çalışılır.

Kabul etmeyenlere ise başka ikna yöntemleri uygulanır.

Susuz ve elektriksiz bırakılırlar. Yaşam onlar için daha da çekilmez olur.

Oysa gidecek başka bir yerleri yoktur. Şadi Çatı şunu söylüyor “Burada yaşayan pek çok insanın yiyecek ekmeği bile yoktur. 700 aile belediyeden aldığı yemekle yaşama tutunmaya çalışıyor. Bırakın taksit ödemelerini, 250 TL olan apartman aidatını bile ödememiz mümkün değildir.”

Şadi Çatı’nın belirttiğine göre kentsel dönüşüm sonucu 50 bin insanın buralardan göç etmesi sözkonusudur.

Peki, nereye?

Çingeneler, yaşadıkları yerlerden uzaklara, kentin dışına doğru itilmektedirler.

Oysa bulundukları yerde, komşuları ile birlikte sağlıklı konutlarda yaşamak onların en tabii hakkıdır.

Anılarından ve komşularından uzak diyarlara gitmek istemiyorlar. Yaşam tarzlarına ve kültürlerine uygun konutlarda yaşamak istiyorlar.

Kentlerin birer rengi olarak yaşamlarını sürdürmek istiyorlar.

Horlanmadan, dışlanmadan…

[email protected]

*