Yangından mal kaçırır gibi toplumda tartışılmadan mecliste oldubittiye getirilerek ve oy verme sırasında ki usulsüzlüklerle anayasa teklifi meclisten geçti. Referandum olarak önümüze getirildi.

Bu referandum daha başından meşru değildi. Hem anayasa taslağının tartışılmadan dayatılması hem de mecliste açık oy kullanmaya kadar varan usulsüzlükleri ile meşruiyetini yitirmişti. Meşru anaysa toplumda tartışılarak, sindirilerek ve mutabakata varılarak yapılan bir anayasa olarak kabul edilir.

Kampanya eşit olmayan şartlarda yapıldı. Taşları bağladılar köpekleri saldılar deyimini haklı çıkartırcasına devletin bütün imkanlarını kullandılar. Muhalefetin en etkin kampanya yürütücüsü olacak HDP'lileri tutukladılar, belediyelere kayyum atadılar. OHAL yasakları muhalefetin çalışmalarını sınırlarken açılışlar adı altında devlet faaliyetleri ‘’Evet’’ kampanyasının lokomotifi oldu.

Tüm bunlara rağmen anket şirketleri Hayır oylarının önde gittiğini belirledi. Ancak referandum günü özellikle Kürt kentlerinde silahların gölgesinde korucu aşiretlerin baskısında köylerde tek imza ile tutanaklar imzalanmış ve seri üretim olduğu sosyal medyaya yansıyan evet oyları çoğaltılmıştı. Bunu münferit olaylar olarak değerlendirmek mümkün. Ancak mühürsüz iki buçuk milyon pusulanın kullanımı münferit sayılacak cinsten değildir. Özellikle de mühürsüz pusulalarda evet oyu kullanılması da tesadüf olamaz.

Bu usulsüzlüklere YSK son noktayı koydu. Gayet masumane (!) bir gerekçe ile kullanılan oyların mağdur edilmemesi adına mühürsüz pusulaları geçerli sayıldı. Oysa aynı saatlerde YSK’nın sitesinde mühürsüz pusulaların geçersiz sayılacağına dair genelge yayımlanır haldeydi.

Bu anlamda YSK'nın bu tutumu meşru olmayan bu referandum oyununa bir gölge daha düşürmüş oldu. Bu nedenle bu sonuç meşru değildir. Muhalefet sonuçları da cumhurbaşkanına tanınan yetkileri de tanımamalıdır.

Referandumun meşruiyeti tartışmalı iken bazı kesimler Kürtlere olan nefretini referandum üzerinden kusmak istemişlerdir. Kürtler evet demeseydi sonuç böyle olmazdı cinsinden bir tartışma yürütmeye çalışıyorlar.

Silahların gölgesinde onca baskıya rağmen % 60 üzerinde bir Hayır çıkması başarı olarak görülmeden Kürtler günah keçisi yapılmaya çalışılıyor. Kürdistan illerinde demografik yapıyı bilmeden Kürtleri suçlamak kolaydır. Ancak Urfa'dan, Muş'a, Mardin'den Siirt'e kadar bir çok ilde Arap nüfusun ve devletin memurlarının varlığı hesaba katılmadan Kürtler evet dedi tarzı yorumlar bir yanılma değil açıktan nefretin bir vesile ile kusulmasıdır.

Oysa Kürtler doğru dürüst kampanya yürütemeden bile Cizre gibi yakılmış yıkılmış bir yerde % 80, Lice gibi her gün kuşatma ve devlet baskısını yaşayan bir ilçede % 85 Hayır çıkarıyorsa Kürtlere bu ülkenin bütün solcuları, laikleri borçludur.

Bugün Kürtleri suçlayanlar, Kürtler ağır saldırı altında öldürülürken, evsiz kalırken, tutuklanırken, belediyelerine kayyum atanırken, milletvekilleri tutuklanırken ses etmeyenlerdir.

Bu referandum sonuçlarına yapılan itirazlar muhtemelen ret edilecektir. YSK kararının yargı denetimine kapalı olması nedeniyle itirazların dikkate alınmayacağını düşünmekteyim.

YSK kararından vaz geçmese de bu referandum sonuçları meşru değildir. !2 Eylül faşist rejiminin 1982 anayasası da referandumda % 92 ile kabul edilmesine rağmen bugün hala meşru olmayan bir anayasadan söz edilmektedir.

16 Nisan referandumunda dayatılan anayasa teklifi de yıllar boyu tartışılacak ve hele de iki kişiden birisinin karşı çıktığı bu anaysa meşru kabul edilmeyecektir.