Hasan CEMAL
Türkiye'de Birinci Cumhuriyet 24 Haziran seçimleriyle birlikte sona mı erdi?
Tek adam olarak seçim sandığından çıkan Tayyip Erdoğan günahı kadar sevmediği "Atatürk Cumhuriyeti"ne 24 Haziran'la son noktayı mı koydu?
Bir başka deyişle:
Türkiye artık yeni bir cumhuriyet mi?
Kimileri böyle düşünüyor.
Bunlardan biri, İngilizlerin saygın dergisi Economist. Seçimleri yorumlarken şöyle demiş:

Yeni Türkiye, daha İslamcı, milliyetçi ve otoriter olacak.
24 Haziran, İslamcı milliyetçilik ve Osmanlı nostaljisinin karışımından oluşan ve Erdoğan'ın tanımlamasıyla, 'Yeni Türkiye'nin ilk, büyük ihtimalle Atatürk tarafından kurulan eski cumhuriyetin son günü oldu.
Erdoğan'ın yönetimi altındaki Türkiye, ciddi bir şekilde bölünmüş durumda.
Bir tarafta kendisi için refahın, dini özgürlüğün ve ulusal gururun sembolü olan muhafazakâr Müslümanlar ve milliyetçiler var.
Diğer tarafta ise kendisini yozlaşmış ve baskıcı bir despot olarak gören sekülerler, liberaller, güneydoğudaki Kürtler var.
"Vakit geçmeden nasıl bir Türkiye istediğimizi konuşabilecek miyiz?"
24 Haziran'da Birinci Cumhuriyet'in bittiğini düşünenlerden biri de Taner Akçam.
T24'teki yazısına, İkinci Cumhuriyet'e hoş geldiniz başlığını koymuş, "Hakiki ikinci cumhuriyet 24 Haziran'la kuruldu" diye devam etmiş.
Şu satırlar sevgili Taner'in:
Kaçıncı Cumhuriyet tartışmaları çok yapıldı. 1950 veya 1980’ler yeni cumhuriyetlerin başlangıcı olarak sayıldı vb...
Ama galiba "en hakiki" İkinci Cumhuriyet şimdi kuruldu.
Birinci Cumhuriyet 1923'te kurulmuştu.
Her iki Cumhuriyet de geçmiş toplumun yıkılması ve o yıkıntıların üzerine kuruldu.
Daha önceki toplumun kültürel çoğulculuğu ve zenginliğinin imha edilerek kurulması her iki Cumhuriyet’in de ortak özelliği gibi.
Birinci Cumhuriyet toplumun yüzde 30-35 Hristiyan nüfusunun imha edilmesi üzerine kuruldu.
İkinci Cumhuriyet'te ise millet olarak Kürtlere yer verilmek istenmiyor.
Nasıl Birinci Cumhuriyet Osmanlı kültürel zenginliğini yerle bir ederek kuruldu ise İkinci Cumhuriyet de birinci Cumhuriyet döneminde yeniden yaratılan kültürel zenginliklerin, değerlerin imhası üzerine kuruldu, kuruluyor.
Bizler, Birinci Cumhuriyet bir gerçeklik olduktan sonra onun içinde büyüdük, üstüne yükseldiğimiz geçmiş yıkıntıların ne farkında olabildik, ne de bilincine varabildik.
Birinci Cumhuriyet'in kendini tanımlaması, zihniyet dünyası ve varlığının köşe taşları bizlerin en önemli referans noktaları oldu.
Birinci Cumhuriyet'in yıktığının ne olduğu üzerine bırakın konuşmayı, bu yıkmanın bir zenginliğin imhası ve bir yoksullaşma anlamına geldiğini değil, tam aksine derin anlam ve erdemi olan büyük bir eylem olduğunu düşündük.
Birinci Cumhuriyet’in yıkıntıları üzerine konuşamamanın şimdiki yıkıntılara yol açtığının hâlâ farkında bile değiliz.
Şimdi ikinci Cumhuriyet kendi nesillerini yetiştiriyor ve yetiştirecek.
İkinci Cumhuriyet, tıpkı birincisi gibi kendi gerçekliğini kuracak ve yeni yetişen nesiller bu gerçeklik içinde düşünecek ve hareket edecekler.
Acaba bu İkinci Cumhuriyet'in kurulması tamamlanmadan ve henüz daha vakit geçmeden, bizlernasıl bir Türkiye istediğimiz üzerine konuşabilecek miyiz?
İstediğimiz Cumhuriyet'in, aslında bu iki cumhuriyetin de yıktıklarının yeniden anlamlandırılmasıyla mümkün olduğunu görebilecek miyiz?
Yıkmanın gerekmediğini, geleceğin birikmiş kültürel zenginliğin üzerine beraberce inşa edilebileceğini öğrenebilecek miyiz?
Yoksa bu iş artık gelecek kuşaklara mı kaldı?
Ben daha iyimserim
Hem Economist'e, hem Taner Akçam'a göre ben daha iyimserim. Her şeyin bittiği kanısında değilim çünkü...
İşlemiş olduğu Kemalizm'in günahları ile Türkiye'nin bugünlere savrulmasında ve İkinci Cumhuriyet'in sahne almasındaki payı büyük olan Birinci Cumhuriyet henüz tümüyle noktalanmadı.
Evet, İkinci Cumhuriyet kapısını açtılar, ama daha işin başındalar.
Erdoğan'la Saray iktidarının işi öyle sanıldığı gibi kolay değil.
Mesafe aldıkları bir gerçek.
Ama buna karşı mücadele var.
Ve adı demokrasi mücadelesi olan bu kavga devam edecek.
Erdoğan bu kez karşısında demokratik cumhuriyet ittifakını bulacak.
Birinci Cumhuriyet'in başta demokrasi ve hukuk olmak üzere eksiğini gediğini de görebilendemokrasi ittifakı diyebilirsiniz buna.
Bu demokrasi koalisyonu, "Millet İttifakı"na HDP ve Kürtlerin katılımıyla birlikte siyaset sahnesinde yerini neden almasın?
Ve Atatürk Cumhuriyet'ini bitirmek isteyen despotluğa karşı demokratik cumhuriyet bayrağıneden sallanmasın?
Türk'ü de, Kürt'ü de, Arap'ı da, Ermeni'si de, Sünni'si de, Alevi'si de, Süryani'si de, Musevi'si, İslamcısı da, milliyetçisi de, liberali de, muhafazakârı da bu demokrasi bayrağının altında neden toplanmasın?
Türkiye'nin önü böyle açılacak.
İktidarın elindeki devlet sopası, devlet zulmü, hiç kuşkunuz olmasın, Türkiye'de demokrasi direnişini her geçen gün güçlendirecek.
O günler uzak değil.
Yazarlar
-
Mustafa KaraalioğluBu endeksi yalanlayan biri çıkmayacak mı! 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehmi KORUYeni gelen bakanlara “Hoşgeldiniz” yazısı… 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali BAYRAMOĞLUİrfan Fidan’dan Akın Gürlek’e… 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAŞGETİRENGözü kara tayinler 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldız ÖNENYönetilebilir bir çatışma olarak ABD-İran 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet Ali ALÇINKAYAÖzgür Önderlik – Özgür Rojava – Jin, Jiyan, Azadî... 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlker DEMİRAYŞE HÜR DAHİL SOLUN BİR ELEŞTİRİ PRATİĞİ 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan TAHMAZGüvenlik paradigması çağında Kürt Meselesi: Yeni statüko ve arayışlar 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hasan CEMALKürtçe konuştum, tokat yedim; Türkçe bilmiyordum ki! 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Taha AkyolYine yolsuzluk sorunu 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mensur AkgünTarihinin önemli bir dönüm noktasında Türkiye… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Elif ÇAKIRVe siyasallaşan yargıda yeni eşik 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mahfi EgilmezOrtaçağ’a dönüş 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet OcaktanMilletin vicdan hizasında durmayı başaramazsanız… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akın ÖZÇERMala fide politia 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldıray OĞURSon anlarında telefonunda Candy Crush oynayan diktatörün hikayesi 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim KahveciNüfus verileri ne diyor? 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selami GÜRELBaşlangıçta Eylem Vardı! (Am Anfang war die Tat!) 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akif BEKİÖzgür Özel'in öfke patlaması 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlhami IŞIKKırılmalar karşısında Türkiye ve Kürtler 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TIRAŞEDEP YAHU… 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bekir AĞIRDIRYakın geleceğin Türkiye’si: Kutuplaşma azalmayacak, psikolojik olarak form değiştirecek 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
İsmet BerkanEvrensel hukuk ilkesini rafa kaldırdığınızda neler olur? 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TEZKANDemirel’in köprüsünü sattırmam… Özal’ın köprüsünü sattırmam… 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Nevzat CİNGİRT15 yıldır değişmeyen zihniyet, karartılan meclis 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit AkçayUluslararası para sisteminin geleceği 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cengiz AKTARErmeni uzlaşmazlığı efsanesi 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Şeyhmus DİKENNaum Faik var mıydı? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Gökhan BACIKAKP İslamcı bir parti mi değil mi? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yetvart DANZİKYANSuriye’yi konuşurken aslında Türkiye’yi konuşuyoruz 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hikmet MUTİCHP ve Deva Partisi'nin İmralı imtihanı... 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Berat ÖZİPEKYargı kararları ve yanlış yerde olanlar 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet AKAYABD İran'dan Elini Çek! Mollaların İşini Ancak İran Halkı Bitirir! 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit KARDAŞTekçi-otoriter rejimden vazgeçmeden demokrasi hayali satmak 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Seyfettin GürselEn düşük işsizlik rekorunu kırdık! Sevinelim mi endişelenelim mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Figen ÇalıkuşuBir yakın takip hikayesi bizimkisi… 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mücahit BİLİCİDeccalin görünümleri 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selva DemiralpFed başkan adayı Warsh “Karaman’ın koyunu” olabilir mi? 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAKANOrtadoğu bataklığından nasıl çıkarız?.. 6.02.2026 Tüm Yazıları










































Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Marmara Yerel Haber (marmarayerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yazarın Diğer Yazıları
14.04.2025
3.03.2025
28.02.2025
20.02.2025
13.02.2025
28.11.2024
12.11.2024
24.10.2024
27.08.2024
20.04.2024