Sosyal Güvenlik Kurumu-SGK temmuz ayı verilerini açıkladı. Buna göre 16 milyon 981 bin kişi 4/a (özel sektör statüsü) kapsamında aylık 49 bin 304 lira brüt ücrete çalışıyor.

Özel sektörde 47.874 lira olan brüt ücret, kamu işçisinde 59.628 lira. Bir de erkek-kadın farkı var: Erkekler 51.593 lira alırken kadınlar 44.783 lira alıyor.

Bu iki veriyi ücret adaletsizliğine dikkat çekmek için yazdım.

Şimdi net ücretler üzerinden devam edelim.

49.304 lira brüt ücretten ele geçen net ücret 36.666 liradır. Bazen 3 ayda bir ek prim ödendiğinden ücret farkları açılabiliyor; o nedenle tüm verileri yıllık olarak toplayarak veriyorum.

Önce asgari ücretten gidelim: 2023 yılı ilk yarısında 8.507 lira olan asgari ücret ikinci yarıda 11.402 liraya yükseldi. Böylece 2023 yılında ortalama asgari ücret 9.955 lira oldu.

2024 yılında asgari ücrete 2023 ortalamasına göre %70,8 zam yapılarak 17.002 liraya artırıldı.

2025 yılında da asgari ücret yüzde 30,0 artışla 22.105 liraya çıkartıldı. Böylece 2023 yılına göre asgari ücret son iki yılda TL bazında yüzde 122 artırılmış oldu.

Gelelim asgari ücret üstü ücretlere: (Çalışanların %50’sinin asgari ücretli olduğu varsayımı ile)

2023 yılından 2024 yılına üst ücret zamları %86 oldu.

2024 yılından 2025 yılına üst ücret zam oranı %40,5 oldu.

Böylece son 2 yılda asgari ücrete %122 zam yapılırken üst ücretler %161,4 artırıldı.

Gelin durumu daha net anlatmak için dolar bazında ifade edelim:

2023 yılında (12 aylık ortalama yani yıllık veriyoruz);

-Asgari ücret 421,6 $

-Ortalama ücret 633,5 $

-Asgari ücret üstü ücret 845,3 $

2025 yılı temmuz ayı itibari ile ilk 7 aylık ortalamaya göre:

-Asgari ücret 584,0 $

-Ortalama ücret 979,3 $

-Asgari ücret dışı üst ücret 1.374,6 $

Buradan neyi görüyoruz?

Asgari ücret dolar bazında %38,5 artarken asgari ücretin üzerindeki ücret artışları %62,6 oranına ulaştı.

Ortada pek alışık olmadığımız bir durum var. Bizler orta sınıf dediğimiz kesimin erdiğini yazarken son iki yılda asgari ücret dışında çalışanların ücretinin daha yüksek oranda arttığına şahit oluyoruz.

REFAH ARTTI MI?

2022 ve 2023 yıllarında asgari ücret ile açlık sınırı farkı yüzde 27-28’lere kadar açılıyor. Sonra bu fark 2024 yılında yüzde 7,7’ye kadar düşüyor. Ve 2024 ortasından itibaren tekrar fark açılmaya başlıyor. Şu anda yıllık bazda asgari ücretli ile açlık sınırı farkı yüzde 15,0’e gelmiş durumda.

Rakamla söyleyelim:

Eylül ayı itibari ile 27.970 liralık açlık sınırı 672,4 dolar ediyor. Lakin son 12 aylık açlık sınırının ortalama kur değeri 636,0 dolar etmektedir.

Yine eylül ayı itibari ile asgari ücret 531,4 $ etse de 12 aylık ortalama dolar değeri 553,1 dolara karşılık gelmektedir.

İşte buradaki yıllık değerler olan 636,0 dolar açlık sınırı ile 553,1 dolar asgari ücret farkı -%15,0 oranına işaret ediyor.

Şu anda ortalama ücret ve asgari ücretin üstündeki ücreti ifade eden üst ücretler de şu şekildedir: (Temmuz ayı itibari ile -12 aylık ortalama)

Ortalama ücret 902,8 $

Üst ücret 1.258,3 $

Açlık Sınırı 620,9 $

Asgari Ücret 547,4 $

Buradaki rakamlar ise temmuz ayı itibari ile son 12 aylık toplamlardır.

Bir de Temmuz 2021’e bakalım (Yine 12 aylık ortalamalar)

Ortalama ücret 496,0 $

Üst ücret 658,5 $

Açlık Sınırı 333,4 $

Asgari Ücret 338,4 $

Buradan ne görüyoruz? Ücretler dolar bazında arttı ama refah artmadı. Sadece asgari ücretin üzerinde ücret alanların refahında çok küçük bir artış yaşandı; o kadar…

Asgari ücret bile 338,4 dolardan 547,4 dolara yükseliyor ama bırakın refah artışını, tersine refah kaybı bile yaşıyor. Ortalama ücrette ise refah artışı sıfır düzeyinde.

***

Çok rakamlı bir yazı oldu. İsterseniz rakamsız şekilde özet verelim.

Asgari ücret dolar bazında bile artıyor ama açlık sınırına göre artış yok. Hatta asgari ücretli 2024’den beri ciddi bir refah kaybı yaşıyor.

Ortalama ücrette ise durum nötr. Yani ekonomide sadece Nass Modeli öncesine dönüldü.

Asıl fark üst ücretlerde… Orada az bile olsa artıya geçiş yaşanıyor. Yani asgari ücretin üzerinde ücret alanlar güçleniyor.

Peki, bunun siyasete etkisi oluyor mu? Ya da olmayacak mı? Sizce yaşananlar zaten bunu ifade etmiyor mu? Orta Sınıf güçlenen bir ülkeye dönüyorsak iktidarın işi zor. Devam ederiz.