Mehmet AKAY
Sovyetlerin 89 yılında dağılmasının ardından, ‘iki kutuplu dünya’ ABD’nin öncülüğünde’ tek kutuplu’ bir siyasi görünümü ortaya çıkarmıştı. Bugün bu durum güncelliğini koruyor. ABD’nin Ortadoğu, Latin Amerika ve ‘Ukrayna-Rus’ savaşında adlığı tutumlar, askeri işgal ve haydutça saldırılar bu simuleyi pekiştirir gibi. Batı merkezli emperyal siyaset askeri, siyasi ve ticari müdahaleler 90’lı yıların liberal politikalarıyla yürütüldü.
İkinci Dünya Savaşının hemen ardından ABD, Bretton Woods anlaşmasıyla yeni uluslararası para sisteminde söz sahibi oldu ve o günden bugüne bu finansal sermayeyi elinde tutma avantajıyla geldi. Çin ise, teknolojik yenileme ve batı dünyasının ‘tedarik zinciri’ olarak dünya ticaretinde söz sahibi oldu. Bugün dünya siyasi coğrafyası üzerinde tepinme bu iki güç arasında yoğunlaşmakta. Rusya, 50’li yıların teknolojisiyle ve askeri gücüyle nüfuzunu koruma çabasında. Rusya’nın teknolojik yenilenmesi için gerekli finansal destek ancak batı merkezli gelişmiş ülke sermayelerine muhtaç. Artık Stalin dönemi bitti. Yani Rus işçi sınıfını baskılayarak bu sermaye birikimi gerçekleştirmesi oldukça zor. Dolaysıyla emperyalist yeni saha kapmada pek etkisi olacağı beklentisi çok sınırı. Yanız Ukrayna bile koca Rusya’yı durdurmaya yetti. Ortadoğu’yu da büyük ölçüde ABD ve İsrail’e terk etmiş durumda.
13-15 Şubat günlerinde yapılan Münih Güvenlik Konferansı’nın en tehlikeli konuşmasını ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio yaptı. 500 yıllık sömürgeci pratiği 'altın çağ', 'üstün medeniyet' olarak değerlendirdi. 1945 sonrası dönem; BM, insan hakları ve uluslararası kurumların oluşturduğu düzen ABD’nin gelişmesini engellediği, ekonomik açıdan zayıfladığı vurgusu yaptı, Rubio’nun batı emperyal devletlere çağrısı, “ortak medeniyet” adına ‘transatlantik ittifakı’nı yeniden kurmayı önerdi. Almanya Başbakanı ve Hristiyan Demokrat Birlik Partisi (CDU) Genel Başkanı Friedrich Merz ile Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un daha temkinli olmalarına karşı Rubio’nun 'ortak medeniyet” adına ‘transatlantik ittifakı’nı yeniden kurmayı önerisine açıktan olmasa da katıltıldılar.
Batı merkez devletler her ne kadar ABD’nin öncülüğünde yeniden inşa edilen dünyanın içinde erimekten çekindikleri çok açık. ‘Ukrayna-Rusya’ savaşı Avrupa Birliği devletlerin güvenlik endişeleri bir kez daha gündeme geldi. Avrupa Birliği ülkeleri ortak ordu, ortak güvenlik inşasını zaten 90’lı yıllardan beri gündem de tutuyorlardı. Son on yılda Almanya başta olmak üzer diğer ülkelerin bütçeden askeri harcamalara ayırdıkları pay en az üç katına artırıldı. Yani Avrupa’da ‘yeni dünya düzeninde’ yer almaya çalışmakta. ABD, dünyanın belirleyici gücü gibi gözükse de çok kutuplu dünyayla, askeri ve ticari rekabete hızla sürüklenmekteyiz.
2008 yılında dün kapitalizm krizi henüz aşılmadı. Hatta devrevi olarak sürekli gün geçtikçe derinleşmekte. Kapitalizmin krizinin ana nedeni sermaye birikiminin azalması. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, tastamam bunu vurguladı. Dünya enerji kaynaklarının ve yollarının ABD tarafından tutulması için Ortadoğu, Körfez coğrafyasına yerleşmesi bu uluslararası rekabetten kaynaklanmakta.
İran, kendi içinde sorunlu bir ülke ama batı merkezli emperyal sisteminin dışında hatta batı’ya rakip Rusya ve Çin angajmanıyla yılardır tutum belirmekte. Doğal olarak yeni süreçte ABD’nin hedefi. ABD, Ortadoğu, Körfez ülkelerinde ve İran’a karşı yürürlüğe koyduğu askeri hareketlik emperyalist ihtiyaçtan kaynaklanıyor. Dolaysıyla ‘ABD ve İran’ savaşı emperyalist savaş olacaktır. Emperyalist savaş halkların savaşı olmayacağı için savaşa, askeri işgale ve müdahalelere karşı çıkmak gerekir.
‘ABD ve İran’ aynı zamanda bölge ülkelerini ve bölge haklarını etkileyecektir. Bölgesel savaşa ve yıkıma yol açacaktır. İran, ABD müdahalesi olursa bölgedeki ABD üstlerini vuracağını açıkladı. Türkiye’de bulunan ABD üsteleri de hedef durumda. İran, Türkiye’de bulunan ABD üstlerini vurursa NATO'nun 4. Maddesine göre Türkiye’nin İran’a müdahalesi söz konusu olur. Bu da sonuçlarını yeni yeni almaya başladığımız ‘Terörsüz Türkiye’ yani barış süreci sekteye uğrayabilir.
ABD’nin İran müdahalesinde Ortadoğu’da Kürt bölgeleri savaş alanına dönebilir. Sözün kısası bu paylaşım savaşına, ABD emperyalist haydutluğuna dur demek gerekir. Türkiye, ABD savaş çığırtkanlığına daha cesurca karşı çıkmalı. Aksi takdirde uzun sürecek bir savaşa ve yıkıma tanık olacağız. ABD’nin İran üzerinden Ortadoğu, Körfez, Orta Asya ve Kafkasya üzerinden ‘yeni dünya düzeni’ kurmasına dur demek gerekir. ‘Yeni Dünya Düzenin’ kurbanı İran olmamalı.
Yazarlar
-
Elif ÇAKIRAİHM ve AYM kararlarına uyulmalı tavsiyesine ihtiyaç var mıydı? 24.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan TAHMAZYirmibir yıl sonra: ‘Büyük Devlet’ sözüne ne oldu? 24.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali TürerKÜMELEŞMELER VE ORTAK RUH HALLERİ ÜZERİNE 24.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehmi KORUTehlikeli bir oyun 24.02.2026 Tüm Yazıları
-
Taha AkyolDEM değişir mi? 24.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet Ali ALÇINKAYA"TKP 7. KONGRESİNİN "NEREDE KALMIŞTIK" İFADESİNİ DOĞRU ANLAMAK" 24.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akif BEKİTarımda bitmediysek bu iftarlar niye pahalı? 24.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAŞGETİRENSiyasette mertlik-ahlâkîlik 24.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet AKAY‘Yeni Dünya Düzenin’ Kurbanı İran mı? 24.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa KaraalioğluBüyükelçi nasıl böyle konuşabiliyor, artık biliyoruz 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mücahit BİLİCİParça ve Bütün (Vahidiyet ile Ehadiyet) 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cemile BayraktarOrtadoğulu erkekler 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim Kahveciİktidarın iktidarda kalma maliyetini kim ödeyecek? 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bekir AĞIRDIRKutuplaşmalar gündelik hayatı belirliyor; toplumsal güven zemini nasıl onarılacak? 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa PAÇALAltmış sayfalık umut… 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlhami IŞIKSadece bir örgütün kendisini feshetmesi değil bu 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldıray OĞURMevsim normallerinin üstündeki uzlaşma bize ne söylüyor? 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
Eser KARAKAŞCHP sağa açılmayı yanlış mı anladı acaba? 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TIRAŞSON ÇİVİ... 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akın ÖZÇERUmut hakkı tartışması 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
Abdurrahman DilipakGeliyorum diyen krize dikkat! 23.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlhan ÇETİNŞaşırdık mı? Hayır! 22.02.2026 Tüm Yazıları
-
Berrin SönmezLaiklik 100 yaşında: Elbette birlikte savunmalıyız 21.02.2026 Tüm Yazıları
-
İsmet BerkanTürkiye’nin Ak Partili aydınları ve yargıçları Amerikan Yüksek Mahkemesi kararını okur mu? 21.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali BAYRAMOĞLUBirlikte mi, ayrı ayrı mı: Bütün mesele bu… 21.02.2026 Tüm Yazıları
-
Şeyhmus DİKENAnadili, kimin dili! 21.02.2026 Tüm Yazıları


























Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Marmara Yerel Haber (marmarayerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yazarın Diğer Yazıları
7.02.2026
5.02.2026
31.01.2026
22.01.2026
4.12.2025
28.11.2025
27.11.2025
23.11.2025
29.07.2025
12.05.2025