İstanbul Belediye Başkanı trafik sorununa çare olarak vatandaşa toplu taşım araçlarını kullanmalarını öneriyor. Ama İstanbul’da dört gün önce yapılan yüzde 33 oranındaki zamlardan sonra toplum taşım aracı kullanmak artık ekonomik değil.

Niye değil?

Hemen cevaplayalım.

Örneğin Üsküdar’dan Beşiktaş’a sabah işyerinize gitmek için belediye otobüsüyle Dentur iskelesine geldiniz, 2 lira otobüse ödüyorsunuz. Ardından dört gün önce Ramazan zammı gelen gemiye 4 lira ödeyip Beşiktaş’a geçtiğinizde bir daha 2 lira ödeyerek belediye otobüsüne binip işyerinize ulaşıyorsunuz. Yine akşam aynı seferi evinize dönmek için yaptığınızda günlük toplu taşım masrafınız 16 lirayı buluyor.

Bir de bu yolculuğu özel otonuzla Boğaziçi Köprüsü’nden geçerek yaptığınızı düşünün... Köprü ücreti 4 lira 25 kuruş, 10 kilometre yakıt parası 5 lira yani işyerinize gidiş- dönüş toplam masrafınız 9 lira 25 kuruş oluyor.

Peki, 9 lira 25 kuruş mu küçük 16 lira mı? İstanbul Belediye Başkanı’na göre anlaşılan 16 lira küçük oluyor. Herhalde bu nedenle toplu taşım aracını öneriyor Belediye Başkanı.

Gelelim ikinci tuhaf fiyatlama örneğine...

Bu tuhaf fiyatlamaların içinden İSKİ’nin vatandaşa sattığı suyun fiyatını ele alalım. İSKİ 2011’in mayıs ayında suyu, birim fiyatı 2 lira 93 kuruştan vatandaşa satıyordu,2014’ün mayıs ayındasu birim fiyatı 3 lira 96 kuruş oldu.

Şimdi gelelim bu fiyatlamanın mantığına...

Sokakları kazarak ikinci, üçüncü firmaların tesisat döşeyip rekabet etmesi akıldışı olduğundan su, elektrik, doğalgaz gibi ürünler doğal tekel ürünleri olarak tanımlanıyor. Ve bu ürünlerin fiyatlaması orta ve dar gelirli vatandaşların ödeme gücüne göre yapılıyor. Böylece fiyat artışları, genellikle enflasyona endekslemek yerine firmanın bazı giderleri kabul edilmeyerek hesaplanıyor. Yine bu kabul edilmeyen firma giderleri maliyetlerden düşülerek enflasyonun altındaki artışlar fiyatlara yansıtılıyor. Hatta sosyal faydayı çoğaltmak amacıyla marjinal maliyet, fiyat eşitliğini sağlamak için belediyeler ortama maliyetin altında kalan fiyat nedeniyle ortaya çıkan zararı karşılayabiliyor. Ya da ortalama maliyetle fiyatlayıp zararı üstlenmiyorlar.

Ama İstanbul Belediyesi’nin doğal tekeli olan İSKİ ne yapıyor?

Bu söylediğimiz yöntemleri uygulamadığı gibi, Mayıs 2011 ile Mayıs 2014 arasında tüketici fiyat endeksi yüzde 26,4 oranında artarken, İSKİ vatandaşa sattığı suyun fiyatını aynı dönemde yüzde 35,1 oranında çoğaltıyor. Yani enflasyonun yüzde 33 üzerinde fiyat artışı yapılıyor suya. İşte Belediye’den vatandaşa bir Ramazan kazığı daha.

Bütün bunları niye anlattığımıza gelince...

Belediye her Ramazan’da kazıkçı esnaf gibi fiyat artışı yapabiliyor. Ve yapılan fiyatlamaların iktisadi tutarlılığı yok. Bu Belediye’yi denetleyip “sen nasıl fiyatlama yapıyorsun”diyen yok mu? Varsa çıkıp bu tuhaf fiyatlamaların nasıl yapıldığını vatandaşa anlatsın. Bekliyoruz.

[email protected]