Notçu Standard & Poor’s isimli kredi derecelendirme kuruluşu başarısız darbe girişiminin ardından Türkiye’nin notunu düşürdü. Şöyle; S&P, 20 Temmuz’da yabancı para cinsinden kredi notu BB+’dan BB’ye indirdi.Görünümünü negatife çevirdi. Bu arada aynı notçu kuruluş yerli para cinsinden kısa vadeli ve uzun vadeli kredi notunu BBB-‘den BB+’ya geriletti. Buna gerekçe olarak; Türkiye’nin başarısız darbe girişiminin sonrası 170 milyar dolar olan 12 aylık dış borç çevirmesinde zorlanacağını, çünkü kullanılabilir rezervlerin beş katı dış borç olduğunu ve bu dış borcun mili gelirin yüzde 24’üne denk düştüğünü ileri sürdü. Halbuki bu rakamlar son üç yıldır zaten biliniyor. Dolayısıyla bu gerekçe not indirimi için doğru değil.

Gelelim diğer notçuya…Moody’s isimli diğer notçu kuruluş ise 18Temmuz’da yaptığı açıklamada. Darbe başarısız olmasına rağmen bu girişimin ülkenin ödemeler bilançosundaki kırılganlığı artırdığını ileri sürdü. Ve Baa3 olan notunu aşağı yönlü revizyon için incelemeye aldığını belirtti. Bu açıklama tutarsız. Niye? Çünkü; darbe başarılı olsaydı kırılganlık o zaman artacaktı. Hatta kimin ne yapacağı belli olmayan bir darbeci idare belki de borçları ödememe kararı alacaktı.

Şimdi gelelim Fitch’e…Bu notçu kuruluş da Türkiye’nin yerel para biriminden uzun vadeli kredi notunu 23 Temmuz’da BBB’den BBB-‘ye indirdi.Görünümü durağan olarak belirledi. Fitch, bu indirimin gerekçesini metodoloji değişikliği olarak açıkladı. Oysa hükümet darbe girişinin ardından hemen mali disipline uymaya devam edeceğini açıkladı. Yine dalgalı kur rejimi devam ediyor. Bir de iç borç stokunun vadeye kalan süresi 54.8 ay yani epeyce uzun bir vade oluyor. İşte bu nedenle Fitch’in yerli para cinsinden not indirimi, metodoloji değiştirdik, gerekçesi ileri sürülerek yapılsa da tutarlı değil. Haksız bir gerekçe oluyor. Bir de Türkiye’yi, Tayland ve Kolombiya ile birlikte ele almak doğru değil. Türkiye G20 üyesi bir ülke oluyor.

Gelelim bütün bunları niye anlattığımıza…Anlattık çünkü notçu üç kuruluşun başarısız darbe girişimi sonrası not indirim ve aşağı yönlü izleme açıklamalarının gerekçeleri tutarsız. Yine kredi derecelendirme metodolojisine uymuyor. Yeri gelmişken hemen belirtelim; darbe önlendiğine göre not düşürmek doğru değil. Hatta not artırmak gerekiyor. Çünkü darbe önlendiğinden yükümlülüklerin yerine getirilmesinde bir problem olmayacak. Darbe önlenemeseydi problem olurdu.

Bu arada önemli bir konuyu dile getirelim… Bir ülkenin notu düştüğünde cezalandırılan ekonomi yönetimleri değil ülke halkı oluyor. Bildiğiniz gibi düşen not nedeniyle yükselen ülke riski aslında küçük şirketleri zora sokuyor. Düşen not nedeniyle yükselen faizler bırakın yatırımı, işletme sermayesi bulmakta küçük şirketleri zorluyor. Çalışanların işsiz kalmasına yol açıyor. İşte bu üç notçu kuruluşun önlenen darbe girişiminin ardından not indirimleri halkı cezalandırmaya yönelik oldu.

Kısaca yapılan bu açıklamalar, notçu kuruluşların, sanki darbe başarılı olsaydı notu artıracaklardı, düşüncesini akla getiriyor.

Bu arada yeri gelmişken tekrar belirtelim; Türkiye Doğu Avrupa ve Karadeniz ülkeleriyle birlikte kendi kredi derecelendirme kuruluşunu İstanbul’da kurmalı. Bu konuda çok geç kalındığını belirtelim. Çünkü Çin ve Rusya kendi kredi derecelendirme kuruluşlarını çoktan kurdular.