Bu sıra boyumu aşan bir işe kalkıştım. Rahmetli Halil İnalcık’ın 4 ciltlik Devlet-i Aliyye - Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar adlı eserini okumaya başlaadım. Dört cildin toplamı 1.985 sayfa… Okumakla bitecek gibi değil. Rahmetli babam bu gibi daralma anlarında “Besmele çek başla; Allah sana yolda işi kolaylaman için uygun yolu gösterir!”  derdi. Biz de öyle yaptık.

Eserin içinden kısa bir bölümü, bugüne de bolca ışık tuttuğu için sizinle paylaşmak istedim. İnalcık birinci ciltte Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk dönemini, yani kuruluş yıllarını anlatıyor. O dönenim kırılma noktalarından biri olarak Karacahisar kalesinin fethinden söz eder. O kale, içinde bulunduğumuz haftalarda Diriliş Ertuğrul’da da önemli bir yer tutmaktadır.

Yine aynı dönemde bazı ‘yağma akınları’ anlatılır ve ganimetin âdilce dağılımı… Şimdi İnalcık hocaya kulak verelim:

“Eski rivayette, Karacahisar fethinden sonra bu bağlamda, Osman’ın devlet politikasına ait kararları üzerine ilginç bir bölüm ayrılmıştır (Aşıkpaşazade 9. Bap). Kardeşi Gündüz ile konuşmasında Gündüz yağma akınlarına devam önerisinde bulunur.

Buna karşı Osman der ki: ‘Bu nevahîlerümüzü yakıp yıkıcak, bu şehrümüz kim Karacahisardur, ma’mur olmaz. Olası budür kim, komşulanmız ile müdara dostlukların edevüz.”

Osman, Germiyan tarafindan gelen yağma akınlarına karşı bölge Hıristiyanlarını koruma görevini üstlenmiş, fetholunan yerlerde yerli Hıristiyan halkı, köylü ve şehirliyi ‘istimalet’ ile yerlerinde bırakıp korumuştur. “İstimalet”, hoşgörü ile kendi tarafına kazanma anlamınadır. Osmanlı kaynakları, istimaletin, Osmanlı fetihlerinde ve devletin kolaylıkla yayılımında önemini vurgularlar.

‘Aşıkpaşazade (Bab 13) diyor ki: “Bu dört pare hisarları (Bilecik, Yarhisar, İnegöl, Yenişehir) kim aldılar, vilayetinde adlü dad ettiler, ve cemî köyleri yerlü yerine gelüp mütemekkin aldılar. Vakitleri kâfir zamanından daha eyü oldu belki. Zira bundaki kâfirlerin rahatlığım işidüp gayri vilayetlerden dahi adam gelmeye başladı.’

Geyve fethinde (20. Bab) ‘halkını emn ü aman ile inandurdılar’. Rum halkı, îslamın ‘zimmet hukuku’ dairesinde koruma, Rum Ortodoks rahiplerinin ayrıcalıklarını tanıma, Osmanlı egemenliğinin hızla yayılış sırrını açıklar, İslam devletinin egemenliğini kabul eden gayrimüslimler, zimmî haklarını kazanırlar. Onların canını malını himaye ve dinlerini icrada serbestlik, devlet için dinî bir borçtur. Osmanlılar bir yeri zorla fethe girişmeden önce, üç kez teslim önerisinde bulunurlar, kabul edilirse aman verirler, şehirlere amanname ile güvenceler tanırlardı.”

Bizim genlerimize yerleşmiş olan vicdan, hoşgörü, merhamet, istikrar, ittifak gibi kavramların nereden geldikleri aşikârdır. Bugünkü ilişki ve iletişim stratejilerine bakarken bu genleri ihmal etmemek, insanı başarıya götürecek yaklaşımların kapılarının aralanmasını sağlar. Tersi ise izolasyona ve başarısızlığa götürür.

Diriliş – Ertuğrul, Payitaht - Abdülhamid ve İsimsizler dizilerinin özünü birleştiren temel unsurların neler olduğunu daha da iyi içselleştirmek için Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşundaki insanî ve dinî etkileri çok iyi ‘okumakta’ yarar var…

Ne kadar az tanıyoruz kendimizi…

Mühendislik yolu kızlarımıza da açık

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Limak Vakfı çok önemli bir projeye start vermişler: Türkiye’nin Mühendis Kızları Projesi. Projenin Lise Programı’nın pilot uygulaması 29-30 Mayıs tarihlerinde Hatay ve İskenderun’da Milli Eğitim Bakanlığı’nın desteği ile başlamış.

Lise sonrası programı 2015 yılında başlatılan proje kapsamında şu an 27 farklı üniversitenin mühendislik fakültelerinde okuyan başarılı ve maddî desteğe ihtiyacı olan 54 kız öğrenci, burs, mentorluk, staj imkânı, Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi iş birliği ile ‘Sosyal Mühendislik Sertifika Programı’na ücretsiz katılım hakkı, online İngilizce dil eğitimi ve mezun olduktan sonra, ihtiyaçlar çerçevesinde Limak ve sektördeki diğer kuruluşlarda istihdam gibi olanaklara sahip olmaktalarmış.

Projenin lise programı kapsamında ise, öğrenci, öğretmen ve veliler için eğitimler ile rol model buluşmaları düzenleniyormuş. Öğrenciler için ayrıca atölye çalışmaları, oyunlar, sanal gerçeklik uygulamalarından söz ediliyor. Böylece liselerde eğitim gören öğrencilerin mühendislik mesleğini tanımaları ve seçmeleri halinde elde edecekleri fırsatlar anlatılıyor; öğrencilerin toplumsal cinsiyet eşitliği farkındalığının artırılması hedefleniyormuş.

Gönderilen bilgi notu bir hayli uzun. Buraya ancak özetini alabildim. Kapsamı ve çerçevesi bu kadar geniş, karmaşık bir sosyal sorumluluk projesinin altından kalkmak kolay iş değildir. Hele de onu uzun ömürlü kılmak… Allah yardımcıları olsun. Bu hayırlı teşebbüs sonucunda ne kadar çok genç kızımız mühendislik mesleğine kazandırılırsa o kadar iyidir.