Darbe girişiminin sabahında şöyle bir tweet attım: “Umalım ki bu darbe saçmalığı kimlik ve gerilim politikalarından vazgeçip toplumun özgürlükçü bir demokraside kenetlenmesine hizmet eder.” O günden bu yana böyle bir umuda ait az da olsa bazı işaretler ortaya çıkmadı değil. Özellikle Başbakan Binali Yıldırım’ın muhalefet partilerine teşekkür etmesi ve pazar günkü CHP mitingine AKP’liler dahil bazı başka siyasi grupların da katılması bu umudu pekiştirdi. Nitekim benim gibi kimlikçi ve gerilimci politikalardan bezmiş hemen herkes sosyal medyada benzer bir umudu ifade etti ve ediyor.

Peki ama önümüzdeki dönem gerçekten de böyle bir umudun yeşereceği bir dönem olabilir mi? Bir başka ifadeyle siyaset alanına bir virüs gibi bulaşmış “kimlikçi ve çatışmacı politikalardan” vazgeçmek, Türkiye siyasi eliti için mümkün olabilir mi?

Doğrusu ben böyle bir umudu taşıyorum taşımasına ama bu umudun biraz fazla iyimser bir umut olduğunun da farkındayım. Nitekim dün Cumhurbaşkanı’nın Meclis’deki muhalif siyasi partilerle görüşmeye HDP’yi davet etmemesi, benim için, “fazla da umutlu olmayın” anlamına geliyor. Oysa, akıl ve sağduyu, ülkede sorun yaşayan bir toplumsal kesimi temsil eden ve darbe girişimine tereddütsüz ve hemen tepki göstermiş bir HDP’yi özellikle bu toplantıya çağırmayı gerektirirdi. Ama maalesef Cumhurbaşkanı Erdoğan böyle davranmıyor. Altı milyon insanın oy vererek Meclis’e gönderdiği bir partiyi sorunların çözümüne ortak etmiyor.

Demokrasi “uzlaşma” rejimidir ve siyasi partiler toplumsal uzlaşmalar üretmek için vardırlar. Ama bu, her konuda aynı ya da benzer düşünmeleri ya da büyük bir toplumsal uzlaşma üretmeleri gerekir anlamına gelmez. Bir başka deyişle, “Bir gün herkes Fenerbahçeli olacak!” sloganı nasıl “futbolu” ortadan kaldırmak anlamına gelirse, demokrasilerde de “Bir gün herkes bizim partide uzlaşacak” beklentisi “demokrasiyi” ortadan kaldırmak anlamına gelecektir. Bu nedenle de siyasi partiler arasında farklılıklar doğaldır ve fakat bu farklılıklar partilerin birbirlerini “düşman” olarak görmelerine değil, yalnızca birbirlerine “rakip” olarak görmelerine yol açmalıdır.

Ama ne yazık ki bu ülkenin siyasi alanında, Cumhuriyetin başından beri- yaşanan onca badireden sonra bile- devam eden bir yarılma var. Bu yarılma rejimin niteliğinin ne olması gerektiği üzerine bir yarılma gibi görünse de özünde farklı yaşam tarzlarının, farklı kültürel kimliklerin arasındaki bir yarılma. 1950’lerden başlayarak görünür hale gelmiş bu yarılma geçmişte çeşitli dönemeçlerde koalisyonlara yol açmış olsa bile genellikle bir tarafta DP, DYP, ANAP, REFAH gibi İslami bir yaşam tarzının taleplerini taşıyan, diğer tarafta ise CHP ve SHP gibi laik ve Batıcı bir yaşam tarzının taleplerini taşıyan partilerin yer aldığı bir yarılmadır. Bu yarılma bugün de AKP-CHP olarak devam etmekte. Yani demem o ki bu yarılmanın kökleri daha derinlerde.

Fakat öyle olmasına rağmen yine de yapılacak işler var. Bu işlerin başında da dil ve davranış değişikliği geliyor bence. Örneğin Başbakan’ın Meclis’e girişinde muhalefet partilerinin ellerini sıkması onlara teşekkür etmesi böyle bir değişikliğin örneği olabilir. Nitekim, toplumun bütününe yönelmiş bir tehdit karşısında birlikte tavır alıp da bir meydanda toplanmak da bir başka örnek olabilir. Kısacası demokrasi belki de her şeyden önce “karşındakini kendin gibi görmekle” çalışan bir mekanizma.

Ama dedim ya bu dönemin nasıl bir seyir izleyeceğini söylemek için biraz erken. Darbe girişimi her ne kadar toplumsal yarılmanın siyasetteki izdüşümü olan siyasi partiler arasında düşmanca tutum yerine bir yumuşamayı ima ediyor gibi görünse de HDP’nin Cumhurbaşkanı’nca toplantıya davet edilmemesi doğru olmadığı gibi şık da olmamıştır.

Umalım ki Türkiye siyasi eliti bu durumun yanlışlığını kavrar ve Meclis’te bulunan siyasi partilerin birbirlerinin “düşmanı” değil, aynı ülkenin huzur ve refahı için farklı düşüncelere sahip kadroları olduklarının farkına varırlar.