Cenevre II toplantısı öncesi, Suriye’de muhaliflere yönelik uygulanan sistematik işkence görüntüleri nereden bakarsanız insanlık için utanç resimleridir. Ve bu utancın sorumluları sadece bu işkenceleri yapanlar, yapılması emrini veren Esed ve diğer yöneticiler ya da her kimse değil Suriye’de iç savaşa dönen kaosun sürmesine destek olan ülkelerdir de. Kimsenin bu sorumluluktan kaçma lüksü yoktur.

Ortaya çıkan vahşet görüntüleri açık bir savaş suçu işlendiğini tespit etmektedir. Vebu yüzden sorumlularının Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde (UCM) yargılanması gerekir.

Hatırlatalım UCM, Birleşmiş Milletler Tam Yetkili Temsilciler Diplomatik Konferansı tarafından 17 Temmuz 1998 tarihinde kabul edilen Roma Statüsü ile uluslararası nitelikteki en ciddi suçlar için bu suçları işleyen kişilerin yargılanmasını sağlamak için oluşturulmuştur.

UCM’DE ANCAK BMGK KARARI İLE YARGILANIR

Suriye resmi olarak UCM’ni kuran Roma Statüsü’ne taraf olmadığı için somut olayda sorumluların yargılanmasının yolu kapalıdır.

Bu noktada hemen şunu da ifade edelim ki, sadece Suriye değil, Türkiye de Roma Statüsü’nü imzalamamış ve onaylamamıştır. AB üyesi ve adayları arasında mahkemeye taraf olmayan başka ülke yoktur.

Suriye’deki savaş suçlarının sorumlularını UCM’nde yargılama yolu taraf olmadığı için kapalı olsa da, yargılama mümkündür. Bu da ancak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) kararı ile mümkündür. BMGK’nin alacağı karar ile Suriye’deki savaş suçu işleyenlerin UCM’ye sevk edilmesi mümkün.

BMGK ya da buradan alınacak bir karar söz konusu olduğunda karşımızdaki manzara sadece çözümsüzlük ve Suriye’de kaosun devamıdır. Çünkü yaklaşık üç yılını bitiren ve artık iç savaşa dönen kaosu sona erdirmek için BMGK ortak bir karar alamamıştır.

Yani Suriye’de yaşanan kaosun sorumlularından birisi bizatihi BMGK’nin kendisidir.

Bugüne kadar Esed rejimini destekleyen Rusya ve Çin son olaydan sonra Cenevre II’de tavrı çok değişir mi kestirmek güç.

KAOS DEVAM EDEBİLİR

Geçtiğimiz yıl bin 500’e yakın insanın öldüğü kimyasal saldırı sonrasında gündeme gelen Suriye’ye yönelik hava operasyonunun ABD ve Rusya’nın anlaşarak ertelemesi; Suriye’ye yönelik bir operasyonun yolunu kapatmıştır.

Bu karardan sonra Suriye’de tek çözüm siyasi uzlaşmadır. Nitekim Cenevre II’nin amacı da budur. Bu konuda ABD ve Rusya taraflara baskı yaparak bir formül bulunmasını sağlamaya çalışacaklardır.

Şimdi sormamız gereken soru ortaya çıkan bu insanlık suçu, konferansı nasıl etkileyeceğidir. Uluslar arası pek çok gözlemci Esed’in Cenevre II’ye güçlü geldiği yönünde idi. Bu görüntüler Esed’in elini zayıflamasına yol açabilir. Ama bu sonuç muhalefeti güçlendirir mi emin değilim. En kötü senaryo bu görüntülerin konferansta bir sonuç çıkmasını imkansız hale getirmesi olacaktır.

Kabul edelim ki, burada belirleyici olacak olan Suriye’de savaşan taraflar değil ABD ve Rusya’dır. Görüntüler Esed’in elini zayıflatsa da bu, muhalefetin konferansta kazançlı çıkması anlamına gelmeyecektir.

Hatta bu aşamada konferansın tarafları bir araya getirme olasılığı da olmayabilir.

DÜNYA VE ORTADOĞU 2011’DE DEĞİL

Şunu kabul etmek gerekiyor; Suriye’nin (ve tüm Ortadoğu’nun) bugün içinde bulunduğu durum Aralık 2010’da başlayan ‘Arap Uyanışı’ndan çok farklı bir noktada.

3 Temmuz 2013’te seçimle işbaşına gelen Mursi’ye yapılan askeri darbe Batı’nın ve bir kısım Mısırlının Arap Uyanşı’ndan değil, uyanışın sonrasında ortaya çıkan siyasi sonuçlardan memnun olmamasının bir sonucudur.

Batı’nın memnun olmadığı sadece yönetemediği ya da kontrol edemediği bir müttefikten değil aynı zamanda bir kısım Mısırlının rahatsız olduğu yönetimin çoğulcu değil çoğunlukçu politikalarıdır.

Suriye’de ortaya çıkan insanlık trajedisi olan vahşet, sadece Suriye’de çatışan taraflar için değil; bu tarafları destekleyen ülkelerin de özeleştiri yapma zamanının geldiğini göstermektedir.  Çünkü Suriye’de kim olursa olsun tarafları destekleyen ülkeler bugüne kadar barışı değil kaosu beslemekten başka bir şey yapmadılar.

Bugüne kadar destekledikleri tarafın kazanması için harcayan ülkeler bundan sonra tüm güçlerini barış ve uzlaşma için harcamak zorundadırlar.

twitter.com/murataksoy

http://murat-aksoy.com/cenevre-ii-belki-de-bitti/