Dünyadaki tüm insanların sahip olduğu evrensel haklar gibi, çocuk hakları da evrenseldir. Genel olarak 54 maddeden oluşan Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin kırk beşinci maddesi, sözleşmenin devletler tarafından nasıl uygulanacağına ilişkin düzenlemelerin devletlerin kendi inisiyatifine bırakıldığını belirtir.

Bugün çocuk hakları ihlalleri yalnızca gelişmemiş ülkelerde değil; gelişmekte olan ve hatta gelişmiş ülkelerde de görülmektedir. Özellikle İsrail’in Filistin’e yönelik saldırıları sonucu 20 bin 179 çocuğun hayatını kaybettiği dünya kamuoyuna açıklanmıştır. Buna bir de gıda yardımlarının engellenmesi nedeniyle yaşamını yitiren çocukları eklediğimizde, sayının çok daha fazla olduğu açıktır.

Dünyanın birçok yerinde çocuklar, çeşitli sebeplerle ölüyor ya da öldürülüyor. Çocuk istismarı, kötü koşullarda işçi olarak çalıştırılma, buna bağlı iş cinayetleri, erken yaşta evlendirilen kız çocukları, yasa dışı tarikat ve merdiven altı kurslarda yaşanan taciz ve tecavüz olayları en ağır ihlaller arasındadır. UNICEF, Uluslararası Af Örgütü ve çocuk hakları platformları gibi kurumlar bu durumlara karşı çalışmalar yürütse de bunların yeterli olmadığını hepimiz biliyoruz.

Geleceğimiz olan çocuklarımız mutlaka korunmalıdır. Bu, sadece yasaların gereği değil; aydınlık, eşit, özgür ve barış içinde yaşanacak bir gelecek talep eden herkesin insanî görevidir. Bunun sağlanabilmesi için ise en başta çağdaş, bilimsel, demokratik, laik ve parasız eğitim hakkı hayata geçirilmelidir. Çocukların geleceğini karartan, ortaçağ zihniyetine dayalı, gerici ve çağ dışı eğitim anlayışlarından vazgeçilmelidir.

Her yıl dünyanın birçok ülkesinde 20 Kasım, Çocuk Hakları Günü olarak kutlanmaktadır. 20 Kasım 1989’da kabul edilen “Çocuk Hakları Sözleşmesi”, 2 Eylül 1990’da yürürlüğe girmiştir. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 196 ülke tarafından onaylanan sözleşme, dünyada en fazla ülke tarafından imzalanmış belgelerden biridir.

Bu yazıda sözleşmenin tüm maddelerine yer vermem mümkün olmadığından, yalnızca birkaç maddeyi hatırlatarak yazımı sonlandırmak istiyorum:

Madde 1: Her birey on sekiz yaşına kadar çocuk sayılır. Her çocuk vazgeçilmez haklara sahiptir.
Madde 2: Çocuk hakları tüm çocuklar içindir. Çocuğun doğduğu yer, konuştuğu dil, ailesinin inancı ya da görüşleri nedeniyle hiçbir çocuk ayrımcılığa uğratılamaz.
Madde 15: Çocuklar arkadaşlarıyla barış içinde toplanma, dernek kurma ve derneklere üye olma hakkına sahiptir.
Madde 42: Devlet, Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin herkes tarafından bilinmesini sağlar.

Çocukların haklarını bilmesi, ailelerin bilinçlenmesi ve toplumun bu konuda duyarlı olması, hepimizin ortak sorumluluğudur.

Necati Kur / Eğitimci – Yazar