Pazar günkü seçim sonuçlarının ardından gerilim siyasetinin hüküm sürdüğü Türkiye’de insanlar umutlu bir güne uyandı. Özellikle HDP’nin seçimde sadece barajı aşmakla kalmayan başarısı, ezberleri bozdu, olumlu beklentileri yükseltti, yüzleri güldürdü. Türkiye siyasetinde uzun zamandır beklenen yeni bir politik dilin taşıyıcısı olabilecekleri beklentisi arttı.

Gezi ile başlayan toplumsal dönüşümün, eşitsizlik ve adaletsizliklerle ilgili hak arayışının etkisi bu başarının elde edilmesinde önemli role sahip. Elbette, bu başarıda Kürt hareketinin mücadelesini de gözardı etmemek gerek. Sonuç, aynı zamanda muktediri esir almış olan öfke, kibir, ötekileştirme siyasetine, otoriterizme verilmiş sağlam bir cevap. Bu yeni dönemi iyi okumak ve değerlendirmek yine Meclis çatısı altındakilere düşüyor.

Bu seçimde toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dair önemli bir adım da atıldı. İlk kez Meclis’teki kadın temsil oranı yüzde 18’e ulaştı, bu dönem Meclis’te 98 kadın milletvekili olacak. HDP yüzde 40 ile kadın temsilinde birinci sırada. HDP’nin yüzde 40 kadın temsiliyle Meclis’e girmiş olması, bundan sonra kadınların siyasette eşit temsiline giden yolda artık bahanelerin geçersiz kalacağının önemli bir göstergesi.

Ancak, genel tablo iç açıcı değil. TBMM’de temsil edilen partilerden HDP’de yüzde 50, CHP’de yüzde 33 kadın kotası var, AKP ve MHP’de kadın kotası uygulanmıyor. Zaten bu tablodan kadın lehine bir sonuç beklemek zordu. Maalesef, siyasette kadının temsili konusunda yol hızlı alınamıyor. 1935’te yüzde 4,5 olan kadın milletvekili oranı 80 yılda ancak yüzde 14,4’e yükselmiş, bu seçimlerde oran yüzde 18’e çıktı.

AKP’den 41, HDP’den 32, CHP’den 21 ve MHP’den 4 kadın milletvekili seçilebildi. KA.DER (Kadın Adayları Destekleme Derneği) değerlendirmesinde şöyle diyor: “Yıllardır kurduğumuz bir cümleyi, bir kez daha, üzülerek ve isyan ederek kuruyoruz: TBMM, yine kadınların iradesi yok sayılarak, Türkiye’nin yarısı ‘eksik’ temsil edilecek şekilde oluştu. Siyasetçiler bir kez daha eşitlik ilkesine karşı çıktı, gerçek demokrasi hiçe sayıldı.”

KA.DER’in TBMM’den atılmasını beklediği adımlardan bazıları şöyle:

–Yeni kurulacak hükümette bakanların ve bakan yardımcılarının yarısı kadın olmalıdır.

–Tüm bakanlıklar, kadın ve erkek arasındaki eşitsizliği giderici politikalar üretmelidir.

–Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın adına ve görev tanımına “Kadın” kelimesi ve kadınlarla ilgili politikalar eklenmelidir.

–Başta Anayasa Komisyonu olmak üzere, TBMM’de kurulacak tüm komisyonlarda üyelerin yarısı kadın milletvekillerinden oluşmalıdır.

Bu noktada, partilerin seçim sürecinde kadın konusunda neler vaat ettiğini bir kez daha hatırlamak faydalı olacak. KEİG (Kadın Emeği ve İstihdamı Girişimi) seçim beyannamelerini kadın meselesi açısından incelediği çalışmasında, şu tespitlere yer vermişti: “AKP, kadınları birey olarak görmüyor; eril değerlerin baskın olduğu, kadınların denetim altında tutulduğu heteroseksist aile içine sıkıştırıyor. Toplumsal cinsiyet eşitliğine beyannamelerinde hiç yer verilmiyor. MHP, birkaç yerde konudan bahsediyor; ancak toplumsal cinsiyet eşitliğinin tüm beyannamenin içine sinmemiş oluşu, son dönemde kamuoyundaki kadın haklarına yönelik hassasiyetlerin kullanıldığı izlenimini doğuruyor. CHP, kadın haklarından en fazla bahseden partilerden biri olsa da, toplumsal cinsiyet eşitliğinin beyannamenin ruhuna işlediğini söylemek zor. HDP’nin ise, kimi eksikliklerine rağmen toplumsal cinsiyet eşitliğini içine en fazla sindirmiş parti olduğunu teslim etmek gerekiyor.”

Artış, kadının temsili ülke açısından gurur duyulacak bir noktada değil. Kadınlar yüzde 50 temsil oranı talep etti ama sonuç, kadınların kendileri için karar almasını sağlayacak oran olan yüzde 30’un çok altında kaldı. Bu yüzde 18 ayıbının giderilmesi, cinsiyetçi barajların yıkılması için Meclis Başkanı’nın bir kadın olması iyi bir başlangıç olabilir.

[email protected]