Aydın ENGİN
Başlığa sığdıramadım, cümlenin tamamı şöyle:
"Evet şöyle sembolik de olsa bayan milletvekillerimizden hiç olmazsa iki tanesini alalım. İki tane geliyor…"
Cümleler AKP’nin Cumhurbaşkanı da olan Reisi’nden alıntılandı. Bir hastane açılışında sahneyi sırf erkeklerin doldurduğunu görünce kadın - erkek dengesini sağlamak istemiş ve "tane" ile saydığı iki "bayan" milletvekilini çağırmış. İki "tane"si de çağrıya uyup sahneye çıkmışlar. Böylece "bayan - erkek dengesi" sağlanmış.
(Parantez açıyoruz: Aman dikkat! "Kadın" değil "bayan". Kadın demek ayıptır. Kibar konuşacaksanız buna dikkat edeceksiniz. Mesela bir yankesici çetesi yakalandığında "İkisi bayan üçü erkek beş kişilik bir yankesici çetesi yakalandı" diyeceksiniz ki kibar biri olduğunuz anlaşılsın. Lüks giyim mağazanızın vitrin camına "Bayan ve erkek tezgahtan aranıyor" yazacaksınız. Mağazanın içinde de erkek iç çamaşırları ve bayan iç çamaşırları bölümü olacak. Tamam mı? Otobüste, hızlı trende kızınız ya da eşinizle birlikteyseniz yan yana koltuk seçmekte "bayan yanı" sorunuyla karşılaşabilirsiniz. Parantezi kapatıyoruz.)
Peki nereden çıktı bu bayan?
Öz Türkçe (arı Türkçe değil öz Türkçe) akımının iyice azdığı yıllarda meselâ "meselâ" sözcüğü Arapça’dan geliyor diye Ermenice "orniak"tan sözümona öz Türkçe "örneğin", misal’e karşılık da "örnek" uyduruldu. "Tayyare" için "uçku", havaalanı için "uçak" önerildi. Meclis için kamutay, vali için ilbay, kaymakam için ilçebay bulundu. Mağlubiyet’e karşılık yenilgi, zafer’e karşılık utku sözcükleri önerildi. Hatta Osmanlıcanın beynelmilel’ine, Batı dillerinin international’ine karşılık "ursıulusal" diye bir zırva bile ortaya atıldı.
İşte o günlerde Fransızca’daki "mösyö – madam", İngilizcedeki "mister – missis" gibi Türkçe için de uygun hitap sözcükleri arandı ve bula bula Orta Asya’daki Türk ya da Moğol boylarında "reis" karşlığı "bay" soneki "mösyö" karşılığı olarak, Reis’in karısı olarak kullanılan "bayan" terimi de "madam" karşılığı olarak önerildi ve özellikle devlet dilinde ısrarla kullanılarak yerleştirilmeye çabalandı.
Tutmadı. Gazetelerde "Türk uçkuları Ankara’dan gelip İstanbul Yeşilköy uçku’suna başarıyla indi" diyen haber başlıkları ile dil zorlandı ama tutmadı. Dilin organik gelişiminde tayyare'ye karşılık uçak sözcüğü tutuverdi. Uçku çöpe yollandı. Yenilgi benimsendi de kimse zafer yerine utku demedi, yazmadı.
Bay ve bayan da öyle… Osmanlıcanın "bey" ve "hanım"ına karşılık önerilmişlerdi ama alay etmek için birilerinden "bay Kemal, bay Recep" diye söz etmek dışında Türkçe konuşanlar "Ahmet bey, Ayşe hanım" kalıplarını yeğledi.
Sonuçta "bay" çöpe gitti "bayan" ise anlam kaymasına uğradı ve berbat bir işlerlik kazandı.
Kadın denmesini ayıp bulan Türk erkek kafası, bayan diyerek bilinçaltılarının diplerindeki takıntılarını örtmeyi çare bildi.
Hani girişte Tayyip Erdoğan’ın kadın milletvekillerinden bayan diye söz ettiği cümleleri ele aldım ya "Türk erkeklerinin kerhane kapısına dönmüş bilinçaltlarının dile yansıması" diyeceğim de işgüzar bir savcının "Cumhurbaşkanına hakaret edildi" diye soruşturma açmasından korkuyorum.
O yüzden en iyisi bu cümleyi kullanmayayım ama "kadın" yerine "bayan" deyince kibarlık ettiğini sanan Türk erkeklerini dile dolamaktan da vazgeçmeyeyim…
* * *
Tane meselesine gelince…
Gelmeyeyim daha iyi. Canlılar için hele hele insanlar için "tane" denemeyeceğini bu yaşta öğrenemeyenler bundan sonra da zor öğrenirler. Ama hiç olmazsa çocuklarımıza doğrusunu öğretelim.
"İki tane patates, üç tane yumurta, beş tane kabak, bir tane otomobil" denir ama Türkçe "bir tane kadın, üç tane oğlan, yedi tane kız, iki tane adam, üç beş tane milletvekili " denmesine izin vermiyor. Onun yerine mesela "iki milletvekili" ya da "iki kadın milletvekili" denirse hem herkes anlıyor hem de Türkçe’nin doğru kullanımı oluyor.
Bilmeyenlere duyururum…
Yazarlar
-
Taha Akyol‘Durdurmaya gücünüz yetmez’ 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bahadır ÖZGÜRTEMU’yu yasaklattı, vizeye taktı: İTO Başkanı milyarlarca lirayı nereye harcıyor? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet Ali ALÇINKAYAKomplodan Demokratik Topluma; 27 Yıllık Tecrit, Direniş ve Özgürlük. 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ali BAYRAMOĞLUErdoğan şemsiyesi: İki algı, iki Türkiye 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa PAÇALTürkiye Orwell’ın 1984 rejimine doğru sürükleniyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Figen ÇalıkuşuNeden yapmazlar? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Fehmi KORUYeniler oyuna girince ne olur? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TEZKAN200 liralık ülke olduk 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Tanıl BoraEntegrasyon 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat SevinçMuhalefetin hassasiyetler konusundaki hassasiyeti! 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İsmet BerkanAvrupa’da olan biteni takip ediyor musunuz? Yeni bir dünya kuruluyor 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim Kirasİktidarın avantajı muhalefetin şansı 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Nevzat CİNGİRTHerkes genel başkan olabilir; ama lider olmak herkese nasip olmaz 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hakan TAHMAZPKK’nin silahsızlandırılması sürecinde kritik hafta 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Elif ÇAKIRSayın Şimşek 124. sıra Türkiye’ye yakışıyor mu? 14.02.2026 Tüm Yazıları
-
Murat YETKİNErdoğan’ın Gürlek Tercihi: CHP’ye Darbeyle Baskın Seçimin Çok Ötesinde 13.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAŞGETİRENGözü kara tayinler 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mustafa KaraalioğluBu endeksi yalanlayan biri çıkmayacak mı! 12.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hasan CEMALKürtçe konuştum, tokat yedim; Türkçe bilmiyordum ki! 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet OcaktanMilletin vicdan hizasında durmayı başaramazsanız… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldız ÖNENYönetilebilir bir çatışma olarak ABD-İran 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlker DEMİRAYŞE HÜR DAHİL SOLUN BİR ELEŞTİRİ PRATİĞİ 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akın ÖZÇERMala fide politia 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mensur AkgünTarihinin önemli bir dönüm noktasında Türkiye… 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mahfi EgilmezOrtaçağ’a dönüş 11.02.2026 Tüm Yazıları
-
Akif BEKİÖzgür Özel'in öfke patlaması 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yıldıray OĞURSon anlarında telefonunda Candy Crush oynayan diktatörün hikayesi 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Selami GÜRELBaşlangıçta Eylem Vardı! (Am Anfang war die Tat!) 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İlhami IŞIKKırılmalar karşısında Türkiye ve Kürtler 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
İbrahim KahveciNüfus verileri ne diyor? 10.02.2026 Tüm Yazıları
-
Bekir AĞIRDIRYakın geleceğin Türkiye’si: Kutuplaşma azalmayacak, psikolojik olarak form değiştirecek 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet TIRAŞEDEP YAHU… 9.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit AkçayUluslararası para sisteminin geleceği 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Cengiz AKTARErmeni uzlaşmazlığı efsanesi 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Yetvart DANZİKYANSuriye’yi konuşurken aslında Türkiye’yi konuşuyoruz 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Şeyhmus DİKENNaum Faik var mıydı? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Gökhan BACIKAKP İslamcı bir parti mi değil mi? 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Hikmet MUTİCHP ve Deva Partisi'nin İmralı imtihanı... 8.02.2026 Tüm Yazıları
-
Berat ÖZİPEKYargı kararları ve yanlış yerde olanlar 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mehmet AKAYABD İran'dan Elini Çek! Mollaların İşini Ancak İran Halkı Bitirir! 7.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ahmet TAKANOrtadoğu bataklığından nasıl çıkarız?.. 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Ümit KARDAŞTekçi-otoriter rejimden vazgeçmeden demokrasi hayali satmak 6.02.2026 Tüm Yazıları
-
Mücahit BİLİCİDeccalin görünümleri 6.02.2026 Tüm Yazıları












































Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Marmara Yerel Haber (marmarayerelhaber.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Yazarın Diğer Yazıları
31.01.2022
29.01.2022
28.01.2022
18.01.2022
17.01.2022
3.01.2022
24.12.2021
13.12.2021
6.12.2021
4.12.2021