New York'tan San Francisco'ya uçarken The Atlantic dergisinin “Aptal İnsanlara Açılan Savaş” başlıklı makalesini okuyorum. Makaleyi kaleme alan David Freedman, 1950'lerde orta seviyedeki bir zekanın insanların hayattaki başarı şansını etkilemediğini işaret ediyor. O dönemde zeka seviyeniz, kiminle evlendiğinizi, nerede yaşadığınızı belirleyen bir etken değildi.

Freedman, o dönemde iyi bir iş için karakter, çalışma ahlakı, insanlarla iyi geçinme gibi faktörlerin önem taşıdığını ve işverenlerin Amerika'da üniversite öncesi girilen SAT sınavı skoruna bakmak bir yana, üniversite diplomasıyla bile fazla ilgilenmediğine vurgu yapıyor.

2000'lere yaklaşılırken durum artık öyle değil. Bu dönemde zeki olmamak ciddi bir sorun. Sanayi toplumlarında zeka seviyesi sadece iş bulma şansını değil, toplumsal statünüzü de belirleyen bir çıta. Kendilerini zeki bulanlar, öyle olmadığını düşündükleri insanlarla açıkça alay edebiliyor bugün.

Zeka, yoksulluk seviyesi ve eğitimle geliştirilebilecek bir yetenek. Batı'da uzun yıllardır bu konuda çalışmalar yapılıyor. Yoksullukla okuldaki başarı arasındaki bağ, artık tartışma götürmeyen bir gerçek olarak kabul ediliyor. Devletlerin onca çabasına rağmen, yoksulluğu ortadan kaldırmak mümkün olmadı, yakın gelecekte de olacak gibi görünmüyor.

Burada devreye erken eğitim giriyor. Doğru yapıldığında erken eğitim, çocukların yoksulluk ve diğer çevresel faktörler tarafından zayıflatılan bilişsel ve duygusal zeka seviyelerinin yükselmesinde çok önemli bir rol oynayabiliyor. Yani, erken ve doğru eğitim, fırsat eşitliği konusunda çok önemli bir rol taşıyor.

Türkiye, gelişmiş ülkelerdeki gelişmeleri geç de olsa takip eden bir ülke. Bugün bir çok Batı ülkesinde üretim ve düşük seviye hizmet sektörü, robotlar, online servisler, Apps denilen uygulamalar ve diğer otomasyon uygulamaları nedeniyle insanların elinden alınmış durumda. Bu hızlı gelişim, bir çok meslekteki insan için alarm zilleri çaldırıyor çünkü insansız araçlar ve robot teknolojisindeki hızlı gelişim bugün geçimini garsonluk, taksi veya kamyon şoförlüğü yaparak kazanan insanların yakın bir gelecekte işsiz kalacağını gösteriyor. Sadece Amerika'da bu sektörlerde 15 milyon insan çalıştığı belirtiliyor.

Türkiye, yolsuzluk ve hukuksuzluğunu içi boşaltılmış bir din anlayışıyla doldurmaya çalışırken, toplumun yapısını tamamen bozacak bu gelişmeleri görmezden geliyor.

AKP döneminde eğitimin geldiği nokta ortada. Yazboz tahtasına çevrilen sistem, çocukları hayata hazırlamaktan çok din adamı gibi yetiştirmeye hizmet ediyor. AKP'nin eliti kendi çocuklarını yabancı dilde eğitim veren okullara veya yurt dışına gönderirken, seçmenlerine kalitesi düşürülmüş, ne matematik, ne fizik, ne de yabancı dil öğrenemeyen imam-hatipleri layık görüyor.

Ekonomideki kötü gidişin yoksulluğu daha da derinleştirmesi ve insanları tamamen sadakaya muhtaç etmesi kaçınılmaz bir tablo olarak karşımızda duruyor.

Özetle, elimizde yoksul ve yetersiz eğitim alan kuşaklar bulmaya hazır olalım. Üstelik bugün buldukları iyi-kötü işler teknoloji tarafından tamamen gereksiz hale gelecek ve dünyayla rekabeti bırakın, yaşamını idame ettirecek şansı bulamayacak bir kuşak geliyor.

Hamasetle yolsuzluklarını kapatmaya çalışanlar, ülkenin geleceği konusundaki vurdumduymaz tutumlarıyla bölücülük yapıyor. Yoksul, zeka seviyesi düşük, eğitimsiz veya kof eğitimli bir toplumdan demokrasi ve hukuk devleti çıkmayacaktır. İç savaş riski kadar büyük tehlike, dünya ile eğitim seviyesi uçurumunun artması ve eğitimsiz insanların değersiz hale gelmesinde yatıyor. Bugünü kurtarmaya bakanlar, yarınlarını karartıyorlar.