Barış yapmak savaşmak kadar kolay değil. Süreç uzun ve karmaşık; hesap edilmesi gereken bir sürü unsur, dikkate alınması lazım gelen pek çok konu var. Taraflar isterse, gerekli risklere girerlerse elbette barış mümkün.

Ama süreci ‘basitleştirmek’ hatalara yol açabilir. İnce bir işçiliğe ihtiyaç var. Hayal kurmak, abartmak yerine ‘gerçekçi’ bir zeminde ilerlemekte fayda var. Bu aşamadan sonra oluşacak bir hayal kırıklığının faturası ‘iki taraf’ için de çok ağır olur. ‘Taraflar’ın birbirini anlaması şart. Selahattin Demirtaş’ın Taraf’tan Neşe Düzel’e verdiği mülakat bu bakımdan önemli. Demirtaş’a göre barış süreci henüz başlamadı. Birinci aşamasının ön hazırlıkları yapılıyor. Üzerinde durduğu husus, ‘çekilmenin barış olmadığı’. Hükümet, ‘çözüm’ derken PKK’nın sınır dışına çekilmesi ve silah bırakmasına işaret ediyor. Bu bir ‘iletişim stratejisi’. Yanlış da değil. PKK’nın çekilmesi bağlamında ‘siyasal adımlardan’ söz edilmesi siyaseten zaten yanlış olur. Ama biliyoruz ki anayasadaki vatandaşlık tanımı, Kürtçe eğitim ve yerel yönetimlerin güçlendirilmesi siyasetin gündeminde. Silahların susmasının ardından siyasal reform için daha güçlü bir toplumsal zemin de oluşacaktır. Ancak mesele o ‘aşamaya’ nasıl ve ne zaman varılacağı...

Demirtaş’ın sözünü ettiği ‘çözümün aşamalar’ı Kandil’in aynısı. ‘PKK’nin silah bırakması, barış sürecinin “silahsızlanma ve normalleşme” denilen son aşamasında olacak... Birinci aşamadan sonra, Türkiye’nin demokratikleşmesi denilen ikinci aşama var. Bu aşamada yasal reformlar ve anayasal değişiklikler yapılacak. Ancak ondan sonra PKK, silahını bırakacak ve dağdan inecek.’

Öyle anlaşılıyor ki PKK-BDP hükümetin ‘geri çekilme’yi sürecin sonu olarak değerlendirmesinden ve ardından gelmesi beklenen ‘reformlar’ı yapmamasından endişe ediyor. Demirtaş’ın ısrarla üzerinde durduğu konu; ‘Geri çekilme, çatışmaların durması hâlidir. Biz, geri çekilmeyi barış olarak algılamıyoruz’. Ve devam ediyor; ‘Bizim barış dediğimiz, çatışma potansiyelinin tümden ortadan kalkması hâlidir’... Bunun için de sürecin demokratikleşme yolunda ilerlemesi gerekir... Geri çekilme ile demokratikleşme eşzamanlı yürümeli ve bir yandan çekilme olurken bir yandan da reformlar yapılmalı’. ‘Reform’un en büyüğü kuşkusuz anayasa’da olacak. Bu da siyasetin gündeminde. AK Parti ve BDP ortak anayasa çalışması yapabilir ama BDP ile yapılacak bir anayasanın referandumda nasıl geçeceği AK Parti’nin aklını kurcalıyordur. Daha önemlisi, bu ‘ortaklık’tan uzlaşma çıkabilecek mi? Demirtaş bir “geçiş anayasası”ndan söz ediyor; bu, vatandaşlık, anadilde eğitim, yerel yönetimler vs. gibi konuları düzenleyen kısmî bir anayasa değişikliği demek. AK Parti buna başkanlık konusunu da eklemek isteyecektir veya en azından ‘partili cumhurbaşkanlığı’nı.

Ancak Demirtaş başkanlık konusunda AK Parti’ye pek yakın durmuyor; ‘Meclis’i feshetme yetkisinin bir kişiye verildiği, yüksek yargıyı atama yetkisinin başkana tanındığı bir başkanlık sistemine biz demokratik bir yönetim diyemeyiz. Biz AKP usulü başkanlık sistemini asla kabul etmeyiz... Anayasada özerk Kürdistan deseler, Kürtçe anadilde eğitim serbesttir diye açıkça yazsalar ve bunun karşılığında da anayasanın bir maddesinde baskıcı-otoriter bir başkanlık sistemi yazsalar, biz o anayasaya evet demeyiz... Tek adamın yönettiği bir ülkeye barış gelmez... Barış, demokratikleşmeyle gelir’...

Demirtaş’ın bu dediklerinin bir önemi var mı? Demirtaş, BDP’nin eşbaşkanı. BDP, iki milyona yakın oy alan bir parti. Ama bu konularda ‘karar’ alacak bir konumda olduğunu söylemek zor. Demirtaş’ın anlattıkları Kürt siyasal hareketinin görüşünü yansıtabilir ama bu konuda karar alıcı makam ne BDP ne de Kürt siyasal hareketi; İmralı ve Kandil.

Kararı lider ve elinde silahı olanlar alır. Burası Türkiye; Kürtler de bu ülkenin insanı...