Kobane davasında Selahattin Demirtaş’a verilen cezanın gerekçesi açıklandı. Hakkında açılan davaların sayısını avukatlarının bile unuttuğu Demirtaş, 2016 yılının Kasım ayından beri, AİHM’in tespitiyle “siyasi gerekçelerle” cezaevinde tutuluyor. Mahkemenin Demirtaş’a verdiği cezanın gerekçeleri de AİHM’in daha önce yaptığı bu tespitin Kobane davası için de yapacağının güçlü işaretlerini veriyor.

Mahkeme kararında hukuksal açıdan göze çarpan en önemli sorunları şöyle sıralamak mümkün:

1- GİZLİ TANIK İFADESİ: Mahkeme, Demirtaş’ın Kobane eylemlerine yönelik çağrılarının PKK/KCK talimatıyla yapıldığını iddia ederken, “Mahir” kod adlı gizli tanığın beyanına dayandı. Gizli tanık meselesi siyasi nitelikli bütün davalarda temel bir tartışma konusu ve gizli tanıkların verdikleri ifadelerin gerçeklikle ne kadar uyumsuz olduğuna ilişkin yakın siyasi tarihte onlarca davadan örnek verilebilir.

2- TWİTTER PAYLAŞIMI: HDP MYK’nın resmi Twitter hesabından yapılan paylaşımlar , mahkeme tarafından suç unsuru olarak değerlendirildi. Bu paylaşımların yapıldığı tarihteki siyasi ortam, bir çözüm sürecinin devam etmekte olduğu, IŞİD’e karşı bütün dünyanın Kobane’nin düşmemesi için seferber olması gibi etkenler göz önüne alınmadan ve ifade özgürlüğü kapsamında olup olmadığına dair yeterli bir tartışma yapılmadan bu paylaşım suç unsuru olarak gösterildi. Demokratik bir toplumda siyasi partilerin protesto çağrısı yapma hakkı gibi en temel haklardan birinin kullanılmasının cezaya gerekçe gösterilmesi, kararın en zayıf unsurlarından biri oldu.

3- “ÖRGÜT TALİMATI” NEREDE? Mahkeme, Demirtaş’ın PKK’nın talimatlarına uyarak hareket ettiğini savundu, ancak bu iddiayı destekleyen somut delillere (örneğin, yazılı talimat veya iletişim kayıtları) yer vermedi.

4- HTS KAYITLARI KOMEDİSİ: Demirtaş’ın MYK toplantısına katıldığını kanıtlamak için kullanılan HTS kayıtları, yalnızca telefonunun toplantı yerindeki baz istasyonlarından sinyal aldığını gösteriyor. Bu verilerle bir suçlama üretmek, Demirtaş’ın eş genel başkanı olduğu partinin toplantısında bulunmasının bile suç unsuru olarak değerlendirilmesi kararın zorlama niteliğinin en önemli göstergelerinden biri oldu.

5- KCK/TM SÖZCÜSÜ BELİRSİZLİĞİ: Mahkeme, HDP MYK toplantısına bir KCK/TM sözcüsünün katıldığını ve kararların bu doğrultuda alındığını öne sürdü. Ancak bu kişinin kimliği, toplantıya katılım şekli ve etkisi hakkında somut bilgi verilmedi. Bu da iddianın muğlak kalmasına neden oldu.

6- SİYASET YAPMA SUÇLAMASI: Karar, Demirtaş’ın bireysel çağrıları ve MYK kararları üzerinden suçlandığını belirtse de, suçlamaların büyük ölçüde HDP’nin kurumsal eylemlerine dayandırılması, bireysel sorumluluğun kolektif bir suçlamaya dönüştüğünü gösterdi.

7- ARAÇ SUÇLAR ÇELİŞKİSİ: Mahkeme, Demirtaş’ı Kobane eylemleri sırasında işlenen öldürme, yaralama gibi suçlardan beraat ettirdi, çünkü bu suçlarla arasında illiyet bağı kurulamadı. Ancak aynı eylemlerin “devletin birliğini bozma” suçuna yardım olarak değerlendirilmesi, kararın mantıksal tutarlılığı konusunda çelişkiler doğurdu.

8- CEZANIN ORANTISIZLIĞI: “Devletin Birliğini ve Ülke Bütünlüğünü Bozma” suçuna yardım etme suçundan verilen 20 yıl hapis cezası, mahkemenin takdir yetkisini alt sınırdan uzaklaşarak kullanmasıyla belirlendi. Bu durum, cezanın orantılılığı ve adil yargılama ilkeleri açısından tartışma yarattı.

9 - SUSMA HAKKINA CEZA: Karar metninde, Demirtaş’ın mahkeme sorularına yanıt vermemesi ve “sorgudan kaçınması” nedeniyle takdiri indirim uygulanmadığı belirtildi. Ancak sanığın susma hakkını kullanmasının, ceza miktarında olumsuz bir etki yaratması doğrudan savunma hakkının ihlali anlamına geliyor.

10- SİYASİ BAĞLAM: Kobane eylemlerinin, IŞİD’in Kobane’ye yönelik saldırıları ve Türkiye’deki siyasi atmosferle bağlantılı olduğu biliniyor. Mahkeme, bu bağlamı yeterince dikkate almadan, eylemleri yalnızca “PKK talimatı” çerçevesinde değerlendirdi. Bu yaklaşım, kararın siyasi motivasyonlara dayandığı eleştirilerinin ne kadar haklı olduğunu ortaya koydu.

Mahkemenin Selahattin Demirtaş ve diğer sanıklara verdiği mahkumiyet kararı, delillerin yeterliliği, suçlamaların hukuki dayanağı ve cezanın orantılılığı açısından ciddi handikaplar taşıyor. Karar bu haliyle, yalnızca hukuki değil, aynı zamanda Türkiye’deki siyasi ve toplumsal kutuplaşmayı derinleştirme potansiyeli taşıyan bir karar ve başlatılan “yeni çözüm sürecinin” ruhuna da tamamen aykırı. Bakalım istinaf incelemesinde bunlar dikkate alınarak Demirtaş’ın ve diğer Kobane sanıklarının özgürlüğüne kapı açılacak mı? İstinafın kararı sadece bu yönüyle değil, Kürt sorununda çözüm arayışlarında devletin samimiyetinin de turnosol kağıdı olacak.