Tarhuncu Ahmet Paşa, Avcı Mehmet saltanatında 20 Haziran 1652-21 Mart 1653 tarihleri arasında dokuz ay yirmi bir gün sadrazamlık yapmış bir Osmanlı devlet adamıdır. Hazine açığını kapatmak, paranın değerindeki istikrarsızlığı ortadan kaldırmak, gümrük gelirlerini artırmak, saray ve tersane harcamalarını azaltmak ve yolsuzluğu önlemek için çalışmış olması ona tarihi bir önem atfediyor.

Osmanlı maliye sisteminde ilk kez 1652 yılında ‘Tarhuncu Bütçesi’ adı verilen bir bütçe defteri onun döneminde hazırlandı.

Bu, modern anlamda ilk bütçe çalışmasıydı...

Tarhuncu Ahmet Paşa, ayrıntılı bütçe defteri hazırlandıktan sonra, özellikle sarayın ve sonra devlet ileri gelenlerinin harcamalarında kesinti yapmaya koyuldu.

Harcamalardaki bu kısıntı, ona çok düşman kazandırdı.

xxxxxxxxxxxxxxxxx

Ünlü tarihçi Uzunçarşılı, Tarhuncu Ahmet Paşa’yı şöyle anlatır:

“Tarhuncu Ahmet Paşa iffeti, doğruluğu ile tanınmış olup icraatında hiç hatıra ve gönüle bakmadığından bütçeyi dengelemek gayretiyle çok düşman kazanmış, Valide Sultan’ın tekliflerini bile reddetmiş ve bu yüzden hayatını kaybetmiştir. Tarihlerde adı geçen Tarhuncu Bütçesi onun zamanında yapılmıştır.

Devlet maliyesi alanında topladığı objektif istatistik verilere dayanarak ıslahat yapmaya girişen ilk Osmanlı Devleti reformcusudur”.

xxxxxxxxxxxxxxxxxx

Avanta musluklarının kapatıldığını görerek öfkelenenler, Tarhuncu’nun Padişah’ı devirme çabaları içinde olduğu söylentilerini yaydılar.

Kendisi sadrazamlığının dokuzuncu ayında, tersanede donanma işleriyle uğraştığı bir sırada Saray’a davet edildi. Denizden kayıkla ‘Hasbahçe’ye gitti.

Tarhuncu Ahmet Paşa’yı Kızlarağası karşıladı, önce sadaret mührü alındı elinden, sonra da dokuz aylık sadrazam bostancılara, yani cellâtlara teslim edildi.

Tarhuncu Ahmet Paşa boğularak idam edildiğinde 60 yaşındaydı…

xxxxxxxxxxxxxxxxxxx

AKP tarafından Sayıştay’ı işlevsiz bırakmaya yönelik çabaların her yeni aşamasında ister istemez aklıma Tarhuncu Ahmet Paşa gelir.

Çünkü Tarhuncu Ahmet Paşa’nın bugünkü muadili Sayıştay’dır.

Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını, TBMM adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevli bir mali yargı organıdır.

Sayıştay, özetle, Meclis adına kamu harcamalarını denetler.

Demokrasinin özünü, halktan toplanan vergilerin nereye, nasıl harcandığının denetlenmesi oluşturduğuna göre, Sayıştay demokratik bir rejimin olmaz ise olmazıdır.

xxxxxxxxxxxxxxxxx

AKP, en son Temmuz 2012’de Sayıştay Kanunu’nda değişiklik yapmış ve bu değişikliğin bir kısmı Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmişti.

İktidar partisi milletvekilleri Sayıştay’la ilgili yeni bir kanun tasarısı teklifi daha verdi.
Yeni tasarıyla Sayıştay’ın denetim raporlarından Meclis’in ve kamuoyunun yararlanması kısıtlanıyor, ayrıca iktidar partisi, Sayıştay bünyesindeki teknik nitelikli Rapor Değerlendirme Kurulu’nda etkili hale geliyor.

AKP, Sayıştay’ın bağımsızlığını, denetimini, yargı işlevini, mensuplarının kariyerini, kurumun işleyişi ve etkinliğini daha geriye götürmeye hazırlanıyor.

Yasama organı olan Meclis, bugüne kadar Sayıştay raporlarına göre Yürütme erkinin icraatlarını denetliyordu.

AKP akçalı işlerin denetiminden uzun bir zamandır hoşlanmıyor ki sadece sistemli ve bilinçli bir şekilde Sayıştay’ı kadük etmiyor, son dönemlerde sıkça görüldüğü gibi Kamu İhale Yasası’nı da taca atıyor.

Hâlbuki demokratik denetimden kaçmak, saydamlığa savaş açmak, hiç de hayır getirecek bir iş değil…

Ayrıca bir yandan demokrasinin özünü oluşturan tüm akçeli işlerin denetimini engelleyip, öte yandan demokratikleşme paketi açarak sistemi ileriye götürdüğünü iddia etmek de insanı güldüren muhteşem bir tutarsızlığa neden oluyor.

İnsan, rahmetli Ferruh Doğan’ın karikatüründeki espriyi anımsıyor: “Egemenlik milletin, peki paralar kimin?”

xxxxxxxxxxxxxxxx

İlk bütçeyi yapan sadrazamı boğduran bir ülke olarak şimdi de Meclis adına Türk halkının vergilerinin nereye ve nasıl harcandığını denetleyen Sayıştay’ı boğmakla meşgul bir siyasal iktidara sahibiz.

Şunu da söylemeden edemeyeceğim; AB standardında bir Sayıştay Kanunu’na tahammülü olmayan AKP’nin, AB’yi ve onun ilkelerini, kurallarını, standartlarını samimi bir şekilde benimsemesi, sahiplenmesi mümkün müdür?

Bırakın AB’yi, rahmetli Tarhuncu Ahmet Paşa bugün yaşıyor olsaydı, açıkça görüldüğü üzere gene büyük risklerle karşı karşıya olacaktı…

http://www.gazete360.com/Yazarlar/mehmet-altan/tarhuncu-ahmet-pasa-yi-akp-mi-bogdurttu/1518