Bağımsızlık yürüyüşünün başladığı günün üzerinden, dile kolay yüz yıl geçti; Türklerin bağımsızlık mücadelesi, başka bağımsızlık savaşlarından tamamen farklıdır. Başkenti dâhil birçok bölgesi işgal edilmiş olsa da bu ülke, sömürgeleştireme girişimine karşı, Sevr’i reddederek bu savaşı başlatmıştır yani sömürge olmadan sömürgeciliğe kaşı bir ‘Kutsal İsyan’ gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla Birinci Savaş’tan sonra işgal edilen ya da daha önce sömürge haline getirilmiş bulunan Asya’da, Afrika ülkelerinde veya Güney Amerika’da görülecek olan bağımsızlık mücadelelerinden farklı bir bağımsızlık savaşı söz konusudur.

Bir defa Milli Mücadeleyle, devletin Birinci Savaş’ta yenilmiş olmasına rağmen, galiplerin sömürgeleştirme planını bozan bir savaş başlatılmıştır; diğer taraftan Türkiye’nin bağımsızlığını kazanmasını sağlayan bu mücadele, aynı zamanda emperyalizmin ordularının Türkler tarafından, ilki Çanakkale’de olmak üzere ikinci defa mağlup edilmesiyle neticelenmiştir.

BEYAZ GEMİ

Gazi Paşa’nın Samsun’a çıkmasıyla ilgili çok şey söylenmiştir; önceleri gizlice gittiği, arkasından işgal donanmasına rağmen kaçarak gittiği vs. söylenmiştir. Sultan Vahdettin’in Paşayı ‘çıkan isyanları bastırmak üzere gönderdiği’ dahi söylenmiştir, Gazi’nin öyle bir hali mi vardır? Oysa bu Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının Anadolu’ya çıkışlarının gerekçesi olarak İstanbul’daki İngiliz yönetimini ikna etmek, Bandırma vapurunun çıkışını sağlamak üzere hazırlanmıştır. Bugün bunları tartışmak artık anlamsız hale gelmiştir.

Bu konuyu ele alırken sıkça sorduğum soru şudur: Paşa’yı Samsun Limanı’nda karşılayanlar kimlerdir? Sorunun önemi şuradadır; Gazi Paşa’yı karşılayan heyet içinde isyan bastırmak üzere bekleyen ‘teslimiyetçiler’ yani ‘Damat Feritlerin adamları’ değil, Samsun Vilayeti Kuvayı Milliye Teşkilatı mensupları vardır ki bunların başında da Vilayetin Teşkilat-ı Mahsusa reisi bulunmaktadır.

Kısaca Gazi Paşa’nın Samsun’a çıkışı başından bu tarafa tesadüfi olmayan organize bir harekettir ve başta Osmanlı Genel Kurmayı ve İstihbarat servisi olmak üzere devletin örgütlediği bir mücadeledir ki bunun böyle olması kadar tabii bir şey olamaz. Nitekim aynı gizli teşkilatlar, İstanbul’dan Anadolu’ya silah sevkıyatını da organize edeceklerdir.

BAĞIMSIZLIĞIN BEDELİ

19 Mayıs bitmeyen bir yürüyüşün başlangıcı, sönmeyen bir ateşin yükselişidir; bu sadece bizim tarihimizle sınırlı bir olay değil, başta sömürgeler olmak üzere dünya tarihinde büyük değişime yol açan da bir olaydır. Milli mücadele, sömürgeleştirilmiş bütün ülkelere, bağımsızlığını kaybedip Batı’nın baskısı altında yaşamak zorunda kalmış, özgürlüğünü kaybetmiş olan bütün mazlum milletlere emperyalizmin yenilip, mağlup edilebilirliğini göstermiştir.

Başta Hindistan olmak üzere, emperyalizme başkaldıran milliyetçi hareketlerin takip ettiği siyaset Gazi Paşa’nın siyasetidir. Bunun için 19 Mayıs tarihsel bir yürüyüşün, milletlerin bağımsızlık ateşinin yandığı bir gündür. Bugün Türkiye’nin düşmanları olanlar, dün Gazi’ye ve arkadaşlarına düşmandılar. Bağımsızlığın bedeli vardır, onu ödeyenleri minnetle anıyoruz.