Ben çocukken yılbaşı haftalarında Türkiye'nin en büyük eğlencelerinden biri, Milli Piyango'nun büyük ikramiyesini kazanan insanların hayat hikâyeleriydi. İnsanlar, dedim çünkü büyük ikramiye sık sık çeyrek bilete isabet ederdi. Türkiye'nin dört bir yanından dört farklı karakter çıkardı karşımıza. Her yaştan, her sosyal sınıftan...

Bu yılki yılbaşı çekilişinde büyük ikramiye yine çeyrek bilete isabet etti. Fakat bu sefer bir fark var: İkramiyenin isabet ettiği dört biletten üçü satılamadı. Bu nedenle 100 milyon liralık ikramiyenin 75 milyon lirası Türkiye Varlık Fonu'na kaldı.

Herkesin aklındaki soru: Ne oldu? Kazanma ihtimali mi düşürüldü? Başka şeyler mi döndü? Hayır, bu yılbaşı çekilişinde kazanma ihtimali değişmedi, geçen yılla aynı. Çekiliş geçen yıl gibi 10 milyon sayı üzerinden düzenlendi (0000000 ila 9999999 arasında). Bu sayıların bir kısmı tam bilete, bir kısmı yarım bilete, bir kısmı da çeyrek bilete basıldı. Pek çok kişinin bildiği gibi (Ama yine de bilmeyenler olabilir) tam biletlerdeki numara sadece bir bilette oluyor. Yarım bilet olunca, aynı numara 2 ayrı biletin üzerinde yer alıyor. Çeyrekte ise bir numara dört ayrı biletin üzerinde yer alıyor. Kazanırsanız, biletinizin türüne göre ikramiyeye de tam, yarım veya çeyrek olarak ortak oluyorsunuz.

Bu yıl da 10 milyon bilet çıkarıldığının sağlamasını, 2 milyon amorti dağıtılmasından yapmak mümkün. (Amorti biletin son rakamına göre veriliyor ve 2 adet amorti rakamı belirleniyor.)

Milli Piyango devletteyken 2018'de yılbaşı biletlerinin yüzde 90'ı, 2019'da ise yüzde 74'ünü satılmıştı. Bu yıl sosyal medyada çok sayıda kişi bilet almayacağını, Milli Piyango'yu protesto ettiğini açıkladı. Kimi Demirören'e, kimi Milli Piyango'nun özelleştirilmesine kızgındı. Demirören medyasının "Piyango kuyrukları", "Biletler tükenmek üzere" gibi haberlerine rağmen, satılan bilet oranının bu yıl 2018'in yüzde 90'lık ve 2019'un yüzde 74'lük satış oranlarının altında kaldığı tahmin ediliyor. Meselenin bam teli işte burada. Biletlerin yüzde 90'ının satıldığı bir çekilişte büyük ikramiyenin satılan bilete çıkma ihtimaliyle, diyelim ki yüzde 50-60'ının satıldığı bir çekilişte satılan bilete çıkma ihtimali aynı değil. Ne kadar az bilet satılırsa kasaya kalma ihtimali o kadar artıyor.

Sisal Şans, Milli Piyango'yu 1 Ağustos 2020'de devraldıktan sonra toplam 12 piyango çekilişi yaptı: 

9, 19, 30 Ağustos

9, 19, 29 Eylül

9, 19, 29 Ekim

9, 19, 29 Kasım

Bir iddiaya göre bu 12 çekilişin hiçbirinde büyük ikramiye satılan bilete çıkmadı. (Sisal Şans aksini açıklarsa köşemde yer vereceğim.) Yılbaşı çekilişleri dışında "Çekiliş büyük ikramiye bir bilete isabet edinceye kadar devam eder" kuralı geçerli olmadığı için, ikramiye satılmayan bilete isabet edince çekiliş tamamlanıyor ve para kasaya kalıyor. Yani aslında bundan önceki çekilişlerin büyük ikramiyesi de Varlık Fonu'na kaldı.

Yılbaşı çekilişinde ise "Büyük ikramiye bir bilete isabet edinceye kadar çekiliş devam eder" kuralı var. Geçen yıl (31 Aralık 2019 çekilişinde) büyük ikramiye (80 milyon TL) yine çeyrek bilete isabet etmiş, biletlerden üçü satılmış, biri satılmamıştı. İki yıl önce (31 Aralık 2018'de) ise büyük ikramiye (70 milyon TL) tam bilete isabet etmiş ancak ne hikmetse talihli ikramiyesini bir yıl içinde almadığı için para yine kasaya kalmıştı.

Öte yandan bu sene tüketiciyi yanıltan bir başka konu daha vardı. Deklare edilen ikramiye her ne kadar 100 milyon TL olsa da, artık Veraset ve İntikal Vergisi uygulanmaya başladığı için aslında 80 milyon TL'ydi. Çünkü yüzde 20 oranında Veraset ve İntikal Vergisi uygulanacak. Bu ince nokta ne Sisal Şans'ın reklamlarında ne TVF'nin açıklamalarında yer aldı. Bir anlamda bir kamu borç senedi niteliği taşıyan piyango biletlerinde de bu konu hakkında herhangi bir bilgi veya uyarı yoktu.

Esas meseleye dönelim, bu yıl büyük ikramiyenin dörtte üçü neden Varlık Fonu'na kaldı? Bunda ana faktör (büyük olasılıkla) bilet satışlarındaki azalma. Peki bilet satışları neden azaldı? A) Demirören markasına duyulan tepki B) Pandemi (Daha çok sokakta ve seyyar bayilerce satılan piyango biletlerinin satışlarını etkilemiş olabilir.) C) Zam (Geçen yıl bilet fiyatları tam 80 TL, yarım 40 TL ve çeyrek 20 TL'ydi. Bu yıl 100, 50 ve 25 TL olarak saptandı. Yani yüzde 25 zam yapıldı.) D) Seyyar bayilerin azaltılan komisyonları nedeniyle küstürülmesi ve sayılarının önemli ölçüde azalması.

Sizce en etkili şık hangisi?