Türkiye dolu dizgin bir yere doğru gidiyor. Nereye gittiği ise belli değil. Tabii ki herkesin bir yorumu bir beklentisi var. Bu beklenti ve yorumların bir ucu “darbe”ye bir ucu da yeni bir anayasayla yeni bir demokratik yönelişe kadar değişiyor. O nedenle de tehlikeli günlerden geçiyoruz algısı çok da yanlış bir algı değil. Ama yanlışlık bu algıların ortalığa dökülmüşlüğü ile ilgili de değil bence. Tehlikeli günlerden geçiyoruz algısını ciddiye almamızı gerektiren konu bence başka bir yerde. Bu yer sanırım bu toplumun bu denli bölünmüşlüğü ve her bir bölümünün sürekli olarak kendini üretmeye hızla devam ediyor oluşundan kaynaklanıyor.

Günlük yazılan çizilenler ve söylenenlerden gidersek bugün toplumun dört ana kümede bölünmüş olduğunu görürüz. Bu bölünmüşlüğün sayıca da en üstün olan kısmı İslami cenahtır. Bölünmüşlüğün ikinci önemli tarafı “Laik ve modern kesim” diyebileceğimiz sayıca ikinci kalabalık olan taraftır, üçüncü kısmı “Türk milliyetçiliği” etrafında toplanmış bir kesimdir, dördüncüsü ise Kürtlerdir. Bu kesimler içinde olmamakla birlikte bu kesimlerin içine girip çıkan daha da dağınık kesimler vardır kuşkusuz, ama temel bölünmenin bu dört küme insan etrafında olduğunu söylemek mümkün.

Türkiye’nin böyle nereye gittiği belli olmayan gidişinin arkasında bu dört bölümün de siyasi tahayyüllerinin bir birinden farklı olması olduğu kadar her birinin sosyolojik bir tabana oturmuş olması gerçeği yatmaktadır. Bu durumun bir tehlike olmasının nedeni ise açıktır ki siyasi ayrılıkların fikirlerden çok bu farklı sosyolojilerle ilişkin hale gelmiş olmasıdır. Eğer siyaset bir ikna etme yöntemi ise, karşınızda bir “fikir” değil de bir “sosyoloji” varsa neyi ve kimi ikna edeceksiniz ki? Burada “sosyolojiden” kastım tarihsel süreç içinde oluşmuş bir değerler bütününe sahip insanlar. Biraz daha açacak olursam “Ben çocuğumun belirli bir özgürlük ortamında nasıl yaşamak istediğine kendisinin karar vermesini isteyen bir kişi olarak “Dindar nesiller yetiştirmek istiyorum” diyen bir siyasetçiyle neyi ve nasıl konuşabilirim ki?   Ya da “Ben Kürdüm, çocuğumun da Kürtçe öğrenmesini ve kültürümüzü devam ettirmesini istiyorum” diyen bir kişiyle “Tek devlet, tek millet, tek vatan, tek dil” diyen bir siyasetçi ne konuşabilirler ki?

Kısacası Türkiye, toplumsal tahayyülleri ve sosyolojik tabanları birbirinden farklı insan kümelerinin bir arada bulunduğu, demokrasinin ve sandığın, “fikirler” etrafında değil “sosyolojiler” etrafında biçimlendiği, o nedenle de birlikte nasıl yaşarız sorusuna birlikte cevap üretmesi mümkün olmayan bir ülke durumunda görünüyor. (Haksızlık yapmayalım. Bu dört bölüm içinde Kürtler, HDP ile “Türkiyelileşme” olarak ifade ettikleri bir birlikte yaşama anlayışını ortaya koymaya çalıştılar. Ne var ki diğer kesimlerin ayak diremeleri ve Kürt illerindeki savaş koşulları bu yaklaşımı da zayıflatmış görünüyor).

Son günlerde İslami cenahın siyaseti AKP ve bu siyasetin lideri Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın giderek dozunu her gün artırdığı “Batı medeniyetine” karşı “İslam medeniyetini” koyan ve toplumu sürekli olarak bu farklılığın üzerinde konuşlanmaya davet eden yaklaşımı bölünmenin en sürükleyici tarafı. Üstelik bunu Kürt sorunu etrafında tahrik ettiği Türk milliyetçiliği ile yapması kendi siyasi duruşu etrafında İslamcı ve milliyetçi bir konsolidasyon imkanı veriyor. Ama sorun da burada. Bu çaba Türkiye’deki farklılıkları içine alarak yeni bir demokrasi üretmek yerine İslamcı ve Türk milliyetçisi bir kesimin demokrasi dışı mutlak hakimiyetine doğru işaret ediyor. İçinde yaşadığımız gerilimin de nereye doğru gittiğimiz duygusunun kaybolmasının da nedeni bence bu…