Güya başka şeyler yazacaktım. Yazmıştım da. Ne ki, Taner Akçam’ın “körle yatıp şaşı kalktığı” izlenimini veren yazısı çıkageldi (HerTaraf, 24 Aralık 2012). Eh, ona da birkaç cevap farz oluyor.

Bir kere, hiç lâfı dolandırmayalım, bu yazının zor yutulur ana mesajı, ortada bir “soykırımı gizleme” çabasının olduğu. Bu iddiayı (başta sırf bana yönelik olarak) Ayhan Aktar (AA) ortaya atmış; 22 Mart 2010’daki ilk Torosyan tanıtımının Çanakkale’yle ilgili bölümlerine 10 Nisan 2010’da “hayır, bunlar olamaz” dediğimde, 3 Mayıs 2010 tarihli cevabında beni derhal “Türk inkârcılığı”yla suçlamaya kalkmıştı. Kitap yayınlanıp tartışma Ekim ayından bu yana süren son aşamasına girdiğinde, bizzat Taner Akçam (TA), 23 Kasım tarihli Agos röportajında aynı suçlamayı bu sefer (isim vermeksizin de olsa) hem bana hem Hakan Erdem’e yöneltti. AA’nın “ufak bir pencere açtığı” Osmanlı ordusundaki Hıristiyan subaylar konusu üzerinde duracak, Torosyan’ın bu konuya tuttuğu ışığı değerlendirecek yerde, (Çanakkale’de batıp batmayan gemiler ve rasat noktası olan-olmayan tepeler gibi) ıvır zıvır saydığı konularla uğraştığımız için, o pencereyi hemen kapatıp “soykırımı sırrı”nı örtbas etmekle uğraştığımızı söyledi. Bu konuda sırf Hakan ve ben konuştuğumuz, yazıp çizdiğimiz için, kimi kastettiği konusunda hiçbir kuşkuya pay bırakmayacak şekilde, bizleri okurken “yüzünün kızardığı”nı belirtti. “Aydınları böyle” olan bir ülkenin kalanından hayır gelmeyeceği gibi, başka çok ağır ifadeler de kullandı.

TA, aynı tavrı son yazısında da geliştirerek ve inatla sürdürüyor. Hürriyet’te Taha Akyol’a yazdığı kısa notla da birleştirirsek (20 Aralık), aşağı yukarı şöyle bir kurgusu var: (1) Torosyan’ın çok üzerine gidilip haksızlık edildi, çünkü o bir tarihçi değil ve  her şeyi doğru yazmak gibi bir yükümlülüğü (ya da bizim ondan böyle bir beklentimiz) olamaz. (2) Buna karşılık Torosyan (hâlâ) yararlı. Kitabından, resmî ideolojinin efsanelerine karşı birçok gerçeği öğrenmek mümkün. (3) Bizim yazdıklarımız ise son tahlilde gene ıvır zıvır; gemiler, toplar, tepeler vb ancak Çanakkale Savaşları’nın askerî tarihini değiştirebilir (yani AA’nın daha temel saydığı öyle bazı gerçekler var ki, onları etkileyemez).

(4) Hal böyleyse, bu kitaba bu kadar saldırmak da salt bilimsel kaygılarla açıklanamaz. Hakan’ın ve benim özel bazı ideolojik nedenlerimiz olmalı. (5) Esasen, Halaçoğlu’yla değil hep Torosyan’la uğraşmamız da aynı noktaya olası bir “gizli gündem”e işaret ediyor.

(6) TA’ya göre, 1915 yaklaşırken bizim amacımız dikkatleri Ermeni soykırımının 100. yıldönümünden Çanakkale’nin 100. yıldönümüne kaydırmak olabilirmiş. Zaten benim Çanakkale üzerinde yoğunlaşmam da bu yüzdenmiş. Diğer yazdıklarını değil bu bölümleri öne çıkarmam (veya çıkarmamız), bir kere Çanakkale “kutsallığı”na ne kadar gönül verdiğimi/zi (yani ne biçim gizli Türk milliyetçileri olduğumuzu) yansıtıyormuş ve ayrıca,  Torosyan’ı bu “kutsallık” üzerinden zayıflatmak içinmiş. İnce hesabımız, desisemiz, soykırımı inkâr meğer bu noktada yoğunlaşıyormuş. İşte buna karşı Taner Akçam da bir “mıntıka temizliği”ni gerekli bulmaktaymış.

Evet, aşağı yukarı böyle. Şimdi buna karşı üç tavır olabilir. Birincisi, safsatayla hiç uğraşmamak; kestirmeden git işine demek. İkincisi, en sondan başlamak; soykırımı örtbas etme suçlamasına cevap vermek. Üçüncüsü, en baştan başlamak; tekrar pahasına da olsa, fırtınayı kopartan asıl mesele, yani Torosyan’ın kitabı konusunda işin neresinde olduğumuzu hatırlamak, hatırlatmak.

Ben öyle yapacağım, çünkü TA’nın herhalde Türkiye’ye çok uzaktan bakmaktan mütevellit bir hayal âleminde yaşadığı; Torosyan’ın kurtarılabilir olduğu zannına kapıldığı (belki AA tarafından böyle dezenforme edildiği): dahası, anlaşılan Hakan Erdem’i henüz okumamış olduğu gibi, galiba Torosyan’ı bile ya hiç okumadığı veya doğru dürüst okumadığı; her halükârda, tam ne kadar zayıf olduğunu bilmediği ve/ya bu iskambil şatosunun toptan çöktüğünü idrak edemediği; Torosyan’ın herhangi bir tarihçilik amacıyla kullanılabilirliği varsayımı çekilip alınırsa (alındığında) muhteşem komplo teorisinden geriye hiçbir şey kalmadığını da göremediği kanısındayım.