Parti disiplinin mutlaka olumsuz ve olumlu olmak üzere iki sonucu vardır. Olumlu sonucu, partilerin siyaset sahnesinde tek ve büyük aktörler olduğunu varsaydığımızda, kararların bütünlüğüdür. Her parti üyesi milletvekili, partinin aldığı karara uyum sağlar, istisnalar dışında tüm milletvekilleri ortak karar verirler. “Milletvekilleri partilerin temsilcileridir ve partilerinin fikir düzleminin dışına çıkmamalıdır” düşüncesi bu durumu açıklamakta kullanılır.

 

Diğer yandan güçlü parti disiplinin olumsuz yönlerinin altını çizmekte yarar görüyorum. Partinin kadrolarında görevini sürdüren milletvekillerinin düşüncelerinin homojen bir biçimde, yani aynı olduğu varsayılır. Yani bir partiyi mecliste 200 milletvekili temsil ediyorsa, 200 aynı düşünen insanın aynı yerde buluştuğu kabul görür. Peki, bu mümkün müdür? Herkes bir konu hakkında aynı fikirde olabilir mi? Ya da parti disiplininin izin vermediği düşünülerek, siyaset alanını zenginleştirecek fikirler engellenmeli midir?Milletvekillerinin halkını temsil etmesi adına, siyasi partiler Meclise ulaşmakta bir araç mıdır, yoksa partilerin Meclis’te söz sahibi olması için milletvekilleri birer etkisiz aktör müdür?

 

Bu noktada şu sonuca ulaşılabilir: Milletvekillerinin halkı temsil ettiği iddiası bir rüyadan ibarettir. Asıl olan partinin aldığı kararların yürütülmesi için gerekli sayıya ulaşmaktır. Bu sayının koltuk doldurmakla ifade edilmesinden dolayı, milletvekillerinin koltuk doldurma işlevi vardır denebilir. Partilerin politikaları Merkez Yürütme Kurullarında belirlenir, milletvekilleri buna uymakla yükümlüdür. Aksi taktirde yaptırımlar söz konusudur.

 

Bence bu ülkenin demokrasi idealine en çok zarar veren geleneklerden biri parti disiplininin katılığıdır. Düşüncelerin önündeki engel anlamına gelir. Milletvekillerinin, Meclisin alacağı kararlar noktasında fikir yarışına girmesi de benim hayalimdir. Onlarca yetişkinin parti yöneticilerinin iradelerine biat etmesi durumu demokrasi ayıbını sembolize etmektedir.

 

Hâlbuki TBMM’de halkına hizmet etmek göreviyle bulunan milletvekillerinin her biri, parti politikalarını eleştirebilmeli, aksi öneriler sunabilmelidir. Ancak bu noktada Parlamento’nun denetleme işlevini yerine getirmesi mümkündür. Siyasi iradenin sıkça kullandığı Güçlerin Ayrılığı Prensibi gereğince: Yasama Erki, Yürütme Erkini denetlemek görevini üstlenmiştir. Parti disiplini yazılı bir kural gereği uygulanan bir tutum değildir, bir milletvekili kesinlikle partisinin aksine bir irade gösterebilir. Geleneksel bir eylemdir. Parti disiplinin olmadığı, milletvekillerinin dik bir iradeyle düşüncelerini savunduğu bir ortamda, örneğin yolsuzlukların sorgulandığını görebiliriz. Ancak aksi olduğu için, kendi partisinden Bakan olmuş birini, her suçlamaya karşı kollayan, soruşturmaya dahi izin vermeyen halk temsilcileri kitlesiyle karşı karşıyayız.

 

Özetle, parti disiplini halkın iradesine değil, partinin yönetici kadrolarının otoriterleşmiş konumlarına hizmet etmektedir. Milletvekillerinin varlıklarının niteliğini sorgulatmaktadır.