Suriye’de ne oldu, ne oluyor, ne olur? – Aydın Selcen yazdı…

Türkiye yakın çevresindeki bir badireden açıkça kazançlı çıktı. Üstelik ilk kez taş atıp, kolunu yormadan bu kazanımını siyaseten ve askeri anlamda son derece ucuza mal etmiş oldu. Belki de bu olumlu sonucun alınmasının başlıca nedeni bu defaki badirenin hazırlık, planlama, zamanlama, sevk ve idare aşamalarında AKP-MHP Ankarası güvenlik bürokrasisi parmak izlerinin görülmeyişinde saklı.  

Başka deyişle Türkiye resimden çıkarak, haritaya girmiş oldu. Stratejik anlamda eli güçlendi. Zira hem İran, hem Esat Suriye’si geriledi, Rusya ise görece kenara itildi. İran Dışişleri Bakanı Arakçı’nın adeta koşa koşa Ankara’ya gelmesi de, Rusya’nın Suriye’deki kuvvetlerinin komutanı General Kissel’i apar topar görevden alması da bu durumun göstergeleri.

Ankara’nın birincil mesele gördüğü SDG de Halep’in Kürt nüfuslu kuzey mahallelerinden ve Tel Rifat’tan Heyet Tahrir-üş Şam (HTŞ) ile uzlaşarak çekildi. Halep Uluslararası Havalimanı’na girmişti; çıktı ve hemen doğusundaki Kweires Askeri Havaalanı’na da Türkiye destekli SMO girdi. SMO ayrıca HTŞ’nin çekilen YPG muhariplerine tanıdığı güvenli geçiş iznini de baltalamaya çalıştı.   

Türkiye tarafından TSK denetimindeki ceplerde beslenip, palazlandırılan, eğitip donatılan SMO, HTŞ’nin açtığı sahneye geç kaldı. HTŞ ile YPG arasında bir ittifak uzlaşısı yok, güç ilişkisi var. HTŞ’nin öncelikleri meşru muhataplığını kabul ettirmek, terör örgütü listesinden çıkmak, Esat’ı devirmek. Öyle ki Ruslara bile Rusça mektup göndererek ileride de Rusya’nın da Suriye’nin işbirliği ortaklarından kalacağını bildirdi.

Halep HTŞ önderliğinde kurşun atılmadan, kayıp verilmeden, iki gün içinde el değiştirdi. Şimdi Ankara SMO’yu, fırsat bu fırsat, SDG’ye saldırtıp Fırat’ın batısındaki Münbiç ve Tabka’dan attırmaya kalkışırsa, bu yeni durum HTŞ’nin oyun planını da bozacak. Verili durumda, YPG zaten Fırat’ın batısındaki köprübaşlarından çekilme yolunda. Diğer anlatımla, Türkiye’den girip Irak’a çıkan Fırat ırmağı haritayı çapraz bölen yeni bir iç sınır, üçüncü bölgenin yeni iç yönetsel sınırı oluyor.  

Bu bakımdan toptan hesapta stratejik kazançlı görünen Türkiye’nin “Halep’e yarışı” HTŞ’ye yitirerek perakende kayba uğradığı da eşanlı belirtilebilir. Bu denklemi düzeltmek için SMO üzerinden HTŞ’ye terörist örgüt listesinde oldukları gerekçesiyle Halep’ten çekilmeleri ültimatomu göndermek gerilimi yükseltecek bir hata olur. HTŞ ile SMO’nun birbirlerine düşmesi Esat’ın ve müttefikleri Rusya ile İran’ın ekmeklerine yağ sürer. İşin ucu TSK’nın doğrudan çatışmaya müdahil olma zorunluluğu sakıncasının ortaya çıkmasına bile varabilir.  

Suriye’de ne oldu, ne oluyor, ne olur?

Rusya ise yine bildiğini yapıyor: Havadan İdlip’te hastane, Halep’te sivil yerleşim bombardıman ederek kenarına itildiği resimde yeniden zorla yer edinme çabasında. Sekiz yıl önce Esat’ı ayakta tutarken de benzer biçimde davranıyordu, geçtiğimiz dönemde İdlip’i sürekli hedef alırken de öyle. Ayrıca, bitkisel hayata girmiş Astana Çerçevesi temelli yeni bir statüko dayatmayı da deniyor. 

Ancak bu kez Rusya’nın Suriye’deki savaş uçağı sayısının yaklaşık olarak 35’ten 10’a indiği ve mühimmatının da son derece kısıtlı olduğu biliniyor. HTŞ çevresinde kümelenmiş direnişçi muhariplerin Suriye ordusunun kaçarken terk ettiği Rus yapımı BUK seyyal hava savunma sistemleri ele geçirmiş oluşu da bir yeni etmen. 

Ve Rusya, Ukrayna işgalini Kuzey Kore’den piyade ithal ederek, İran’la ortaklaşa SİHA üreterek ve yine İran’dan füze tedarik yürüterek buzul hızında sürdürebiliyor. İki cephede birden savaşması önceliklendirme yapmasını zorunlu kılacak.