Bugün köşemizi basın özgürlüğü anlamında RTÜK’ün 2025 yılı karnesine bırakıyorum.

RTÜK karnesini basınla paylaşan Tuncay Keser, Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) ve Gazeteciler Cemiyeti üyesidir. 21.05.2025 tarihinde TBMM Genel Kurulunda yapılan seçim sonucunda CHP kontenjanından ikinci kez RTÜK Üst Kurul Üyeliğine seçilmiştir.

Keser’in ANKA’ya yaptığı açıklamalara birlikte bir kulak verelim.

Sözde barış sürecinde olduğumuz bu günlerde medya ve basın özgürlüğü alanında durumumuz nedir?

Birlikte görelim…

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Üyesi Tuncay Keser, "2025'in eleştirel haberciliğin zor yılı olduğunu, haber ve yorum programlarının cezaya boğulduğunu" ifade ederek, RTÜK’ün 2025’te 99 yaptırım kararı aldığını, 32 ayrı kuruma 146,7 milyon lira idari para cezası uyguladığını bildirdi.

Keser’in paylaştığı verilere göre, RTÜK 2025'te ulusal kanallar, dijital platformlar ve radyo yayınlarında yayın ilkelerinin ihlal edildiği gerekçesiyle 99 yaptırım uyguladı. Bu dönemde toplam 25 gün ekran karartma cezası verilirken, SZC TV 10 gün, Tele 1 ise 5 gün süreyle kapalı kaldı.

Ayrıca NOW, Halk TV, TELE1 ve Sözcü TV’de 7 program toplam 29 kez durduruldu; dijital platformlarda ise Netflix, Prime Video, MUBİ, HBO Max, Disney XD ve Spotify’da yer alan 10 içerik katalogdan çıkarıldı.

RTÜK, konu TRT olunca "Müdahale yetkimiz yok” dedi

"Haber ve yorum programları cezaya boğuldu" değerlendirmesinde bulunan Keser, yaptırımların 61’inin ulusal televizyon kanallarına uygulandığını, bu kapsamdaki ceza tutarının 141,7 milyon liraya ulaştığını belirtti. Eleştiri sınırının aşılması ve masumiyet karinesinin ihlali gibi gerekçelerle en fazla haber ve yorum programlarının hedef alındığını vurgulayan Keser, bu alanda toplam 54 yaptırım uygulandığını kaydetti.

Keser, RTÜK’ün 2025 yılında haber ve yorum programlarına verdiği 54 cezanın 45’inin eleştirel yayınlarıyla öne çıkan üç kanala verildiğini belirtti. Buna göre Sözcü TV’ye 16 yaptırım (15 idari para cezası, 13 program durdurma, 10 gün yayın durdurma), TELE1’e 15 yaptırım (15 idari para cezası, 5 program durdurma, 5 gün yayın durdurma), Halk TV’ye ise 14 yaptırım (13 idari para cezası, 8 program durdurma, 10 gün yayın durdurma) uygulandı. NOW TV’ye de haber ve yorum programları nedeniyle 5 ayrı ceza verildi.

Fatih Altaylı’nın RTÜK’e açtığı “YouTube kanalına lisans zorunluluğu” davası mahkemece reddedildi

"RTÜK’ün bu süreçte tarafsız ve adil davrandığını söylemek mümkün değil"

Haber ve yorum programlarına yönelik 25 gün yayın durdurma, 29 program durdurma ve 67 milyon lirayı aşan idari para cezasının halkın haber alma hakkına ağır bir darbe olduğunu belirten Keser, "Gazetecilik halkla ilişkiler faaliyeti değildir. İfade ve basın özgürlüğü, yalnızca çoğunluğun hoşuna giden görüşleri değil, rahatsız edici ve siyasal iktidarı eleştiren yayınları da kapsar. Ancak RTÜK’ün bu süreçte tarafsız ve adil davrandığını söylemek mümkün değildir" ifadelerini kullandı.

Keser, Kartalkaya yangını ve Sinan Ateş suikastına ilişkin haberlerde "masumiyet karinesinin ihlal edildiği" gerekçesiyle Halk TV, NOW TV, TELE1 ve SZC TV’ye 6 ayrı yaptırım uygulanırken, İBB soruşturmasına ilişkin suçlayıcı yayınlarla ilgili şikayetlerin işleme alınmadığını da belirtti, muhalefetin canlı yayınlarının yaptırım gerekçesi yapılmasının Üst Kurulun tarafsızlığına gölge düşürdüğünü kaydetti.

"Medyadaki dönüşümün kaygı verici olduğunu" kaydeden Keser, 2025’in aynı zamanda yargı süreçleriyle medya sektöründe ciddi bir dönüşüm yılı olduğunu söyledi. EkoTürk, Flash Haber, Habertürk, Show TV, Bloomberg HT, HT Spor ve TELE1’in TMSF kontrolüne geçtiğini hatırlatan Keser, bu durumun çok seslilik ve basın özgürlüğü açısından kaygı verici bir tablo ortaya koyduğunu ifade etti.

"Çoğulculuk, basın ve ifade özgürlüğü zayıfladığında kaybeden demokrasi, kaybeden toplum olacaktır"

Keser, eleştirel yayınlarıyla öne çıkan ve son yıllarda RTÜK’ten sıkça ceza alan iki kanalın yayın politikası, haber dili ve kurumsal kimliğinde ciddi değişimler yaşandığını belirterek, "Bu tablo, çok sesliliğin ağır bir darbe aldığını göstermektedir. Yayıncılıkta kurumsal kimliğin ve editoryal bağımsızlığın korunması yalnızca kurumlar için değil, demokrasinin kendisi için de hayati önemdedir. Çoğulculuk, basın ve ifade özgürlüğü zayıfladığında kaybeden demokrasi, kaybeden toplum olacaktır" değerlendirmesinde bulundu.

Bu açıklama Türkiye’nin dünyada basın özgürlüğü sıralamasında 180 ülke arasında 158. Sırada olmasını teyit eden bir açıklama…

Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) 3 Mayıs Dünya Basın Özgürlüğü Günü nedeniyle yaptığı açıklamada 2024 yılı Dünya Basın Özgürlüğü Endeksinde Türkiye’yi 158. sırada gösterdi.

2026 yılında böyle devam edersek ki öylede gözüküyor listenin dibine doğru gitmemiz kaçınılmaz.