Bu hafta yaşanılanlar küresel ekonomik krizin siyasi yanını ortaya çıkardı. Sınır ötesi operasyondan, Somali’deki yürek burkan manzaralara kadar olan gelişmeler yaşadığımız ekonomik ve siyasi dönüşümden ayrı değil şüphesiz.

Şu gerçek acı da olsa yavaşça ortaya çıkıyor: Artık 20. Yüzyıl bitti, geçen yüzyılın siyasi ve ekonomik modelleri, kurumları ve nihayet bunları bir arada tutan ideolojiler duvara tosladı. Burada ısrar etmek yalnızca krizi derinleştirip uzatıyor ve etkisini çoğaltıyor. İşin garip tarafı 20. yüzyıl gerçeklerinin idealleştirdiği amaçlar, yaşanılan toz duman arasında kaybolmuş durumda zaten. Somali’de birbirini boğazlayan kabileler, nasıl ki bir müddet sonra birbirlerini niye, nereye varmak üzere öldürdüklerini bile unutuyorsa, şu an ‘eski’nin devamı konusunda ısrar eden, krizi üstünkörü önlemlere atlatacağını sanan gelişmiş ulus-devletler de nereye gittiklerini artık bilmiyorlar.

Aynı şekilde Ortadoğu’daki baskıcı rejimler ne adına, ne için işbaşında olduklarının farkında değiller. Yani o ‘bağımsızlıkçı’ topyekûn ‘kalkınma’ anlayışı ve bunun dayandığı eklektik milliyetçi ideoloji zaten Mısır’da Nasır’la birlikte tarihe gömülmüştü. Bundan sonra Enver Sedat, Mübarek gibi diktatörler, ABD destekli baskıcı bir modernite oluşturarak ayakta kalırken, mesela Saddam dine dayanan bir meşruiyet sağlama yoluna girmişti. Saddam’ın son günlerinde kanıyla Kur’an yazdırdığını biliyoruz. Bugün Ortadoğu’daki rejimlerin ve bu rejimlerin bir kopyasını oluşturmak üzere siyaset sahnesinde olan güçlerin yalnız bu nedenle bile hiçbir şansları yok. Dünyanın geldiği şu aşamada, hiçbir sorunun savaşla çözülemeyeceği, hiçbir toplumsal düzenin savaşla iyileştirilemeyeceği ve kurulamayacağı andayız. Savaş, en gelişmiş sistemleri ancak Somali’ye çevirir ve en ulvi amaçları da intikam yemini etmiş kabile ilkelliğine indirir.

 Savaş halindeki bu dünyanın, 17. yüzyılda, J. Grimmelshausen’in yazdığı müthiş romanın köylü kahramanı Simplicissimus’un dünyasına benzediğini yazar Negri...‘Simplicissimus, Almanya’da nüfusun üçte birinin öldüğü Otuz Yıl Savaşları’nın ortasında dünyaya gelmiştir. Simplicissimus, savaşanlarından ve onların ‘ulvi’ amaçlarından ayrı olarak dünyayı, bir köylü saflığı ve temizliği ile görür. Çeşitli ordular, Fransızlar, İspanyollar, Almanlar birbiri ardına gelir gider her biri din adına, onur adına, ırkı için savaştığını söyler. Ama bütün savaşanlar, Simplicissimus’un gözünde aynıdır. Onlar iddia ettikleri erdemden uzak, tecavüzcü, katil ve yağmacıdırlar bu basit ve naif köylü için.’ Simplicissimus’un masum gözleri, Otuz Yıl Savaşları’nın vahşetini, akıl dışılığını olduğu gibi kaydeder. Şimdi size soruyorum; yüzyıllar sonra bu savaşlarla ilgili tek gerçek, Simplicissimus’un gözleri ve onun söyledikleri değil midir? Bugün savaş, yalnızca silah üreticilerine ve tüccarlarına yarayan akıldışı, arkaik, amacı muğlâklaşmış bir güç oyunudur. Bu gerçeği Rusya geçtiğimiz hafta, ‘bizim Esad rejimine silah satmamız lazım, Esad’ın gitmemesi gerek’ diyerek itiraf etti zaten.