En son söyleyeceğimi baştan söyleyeyim: Bir ülkenin Cumhurbaşkanı yedi sülalesiyle Hz. Muhammed karikatürlerini yayımlayan gazetecilerden şikayetçi oluyor, yargılandıkları davaya müşteki olarak katılıyorsa, o ülkede laiklik ilkesini tartışmanın anlamı yoktur. Mahkemeler üzerindeki etkisi artık aşikar olan siyasi bir kimlik, toplumsal otoritesini kullanarak kamusal alanı, din adına sınırlandırmaktadır.

İfade özgürlüğü, demokratik toplumların güncel olay ve sorunları serbestçe tartışabilmesi anlamına gelir. Dünyadaki gelişmeler hakkında kimilerinin çok güçlü fikirleri de olabilir. Tolerans ve çoğulculuk da bu demektir. Elbette insanları, sadece inançlarına dayanarak aşağılamak, onları nefret objesi haline getirmek, bu çizginin aşılması anlamına gelir. O zaman, bağımsız ve seküler hukuk sistemi devreye girer. Ancak, bu gerçek bir dinin, inancın veya inanç grubunun mizahın konusu olamayacağı anlamına gelmez. Özellikle bir inanç grubu içindeki şiddet yanlılarının varlığı, mizahın kesinlikle konusu içine girer. Burada kritik nokta, yapılan mizahın nefret suçu kapsamı içine girip girmediğidir.

Ayrıca seküler mahkemeler, Şeriat hükümlerini uygulayanlardan farklı olarak hangi dinin peygamberinin resminin veya karikatürünün çizilebileceğine bakmaz. O, din adamlarının ve hukuku dine göre yorumlayan hukukçuların işidir. Seküler, demokratik bir ülkede ifade özgürlüğünün aşılıp aşılmadığının kriteri nefret suçudur. Ceyda Karan'ın mahkemede yaptığı savunma bu açıdan önemli ve anlamlıdır:

''Baghajati'nin belirttiği üzere köşeme koyduğum çizim nefret ve hakaretten tümüyle azade olmakla kalmıyor, tam aksine şimdiden bir insanlık ve hoşgörü çağrısı olarak tarihte yerini almıştır. Nefret, hakaret içermeyen ve şiddete teşvik etmeyen her düşüncenin ifade edilebilmesi ise bir insanlık görevi, onur meselesi olmalıdır.

Şu ironiye bakın ki, Avrupa'da İslamofobi ile mücadele eden Baghajati gibi değerli bir ismin aksine, Katoliklerin Papa'sı bu çizim karşısında kendi peygamberinin “Bana tokat atana öteki yanağımı dönerim” sözünü de unutup din adına yapılan bir katliam karşısında “Anama sövene yumruk atarım” diyerek ahaliyi alenen şiddete teşvik etmişti.

Papa'nın ve Avusturya'da yaşayan Suriye asıllı bir İslam aliminin sözlerindeki bu zıtlık, rövanşist ve intikamcı zihniyetle insanım diyen herkesin mücadele etmesi gerektiğini ortaya koymakta.

Herhangi bir dinin peygamberinin tasvir edilip edilmeyeceği dini bir meseledir. Kutsallıklar bağlamında tartışılır ve sadece o kutsalı seçeni bağlar. Farklı görüşler ortaya konulur. İçinde saldırı, hakaret, cinayet ve şiddete teşvik barındırmayan herhangi bir yazı yahut çizimin yayımlanması meselesi ise düşünce ve ifade özgürlüğünün alanına girer. Hukuk sistemi seküler esaslara dayalı bir ülkede aksi düşünülemez.''

Ancak, Erdoğan ailesinin müşteki olduğu bu davada hakim, bu kriterleri dikkate almadı ve Hikmet Çetinkaya ve Ceyda Karan'ı iki yıl hapse mahkum etti. Oysa karikatürlerde hakaret içeriği yoktu bir. Karikatürler, herkesin göreceği şekilde billboardlara asılmamış, parasını verip Cumhuriyet gazetesi alanların görebileceği şekilde yayımlanmıştı. Cumhuriyet gazetesi almayanların göreceği bir çizgi değildi.

Yerel mahkeme, nefret suçu içermeyen ve ifade özgürlüğü dayanışması içinde yayımlanan bu karikatürlerin basımını suç olarak değerlendirirken, Anayasa'nın üzerinde olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadını yok saymış oldu. Bu karar, Türkiye'nin Avrupa Birliği içinde olmadığını, bu zihniyetle hiçbir şekilde olamayacağını bütün çıplaklığıyla gözler önüne sererken, laiklik ilkesinin artık sistemin temel unsuru olmadığını da ilan etmiş oldu.

Her geçen gün, özgürlükler alanının daha da daraldığına, seküler olanın kamusal alandaki etkisinin azaltıldığına tanıklık ediyoruz. Bu gidişat iyi gidişat değil.