TİP Genel Başkanı Behice Boran ve TKP Genel Sekreteri (Haydar Kutlu) Nabi Yağcı 7 Ekim 1987`de Brüksel`de düzenlenen Basın Toplantısıyla TİP-TKP’nin Türkiye Birleşik Komünist Partisi(TBKP) adını altında birleşme kararını açıkladılar.

Boran Basın Toplantısından 3 gün sonra 10 Ekim 1987 sabahı 77 yaşında uykusunda yaşama veda etti.

Behice Boran kimdi?

Behice Sadık Boran, 1 Mayıs 1910 tarihinde Bursa‘da doğdu. Kazan Tatarı olan anne ve babası 1890’larda Bursa’ya göç eden Sadık Bey ile Mahire Hanım’dır. Üç kardeşin en küçüğüydü. İlkokulu Bursa’da okumaya başladı ancak Kurtuluş Savaşı döneminde Yunanlılar Bursa’ya girince, ailesiyle İstanbul‘a göç etti. İstanbul’da Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’nde eğitimine devam etti. Şimdiki adıyla Robert Kolej olan okulun orta kısmından 1927 yılında mezun oldu. 1931 yılında da lise kısmından birincilikle bitiren ilk kız öğrenci oldu.

Mezun olunca Manisa ortaokuluna İngilizce öğretmeni olarak atandı. Amerikan Kız Koleji’ndeki tarih öğretmeni sayesinde Amerikan Michigan Üniversitesinden burs alarak Amerika’ya gitti. Michigan Üniversitesi’nde sosyoloji doktorasını 1939 yılında bitirerek Türkiye’ye döndü.

Türkiye’ye döndükten sonra Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi (DTCF) sosyoloji bölümüne doçent olarak atandı. 1941 yılında bir grup arkadaşıyla birlikte ‘Yurt ve Dünya’ ile ‘Adımlar’ dergilerini çıkarmaya başladı.

1948 yılında siyasi görüşleri nedeniyle üniversiteden el çektirildi. 1950 yılında “Barışseverler Cemiyeti”ni kurdu ve başkanlığını yaptı. Bu cemiyetten 1950 yılında Adnan Menderes hükümetinin Kore‘ye asker göndermesini kınayan bir bildiri yayımlayınca 15 ay hapis cezası aldı.

Behice Boran, 1946 yılında Dışişleri’nde Yunanca çevirmenliği yapan Nevzat Hatko ile evlendi. Elif Alova adında kızı vardı. Dursun adında bir erkek çocukları oldu.

Boran, 1953’te Türkiye Komünist Partisi (TKP)’ne yönelik büyük tutuklama furyasında göz atlına alınıp tutuklandı. Kanıt yetersizliğinden salıverildi.

1962’de Türkiye İşçi Partisi’ne üye oldu. Birinci Büyük Kongre’de (1964) MYK’ya seçildi. 1965 genel seçimlerinde TBMM’ye Urfa milletvekili olarak giren Boran, SSCB’nin Çekoslovakya’nın işgalinden (Ağustos 1968) sonra, Genel Başkan Mehmet Ali Aybar ile görüş ayrılığına düşen grubun içinde yer aldı. Bu muhalif grubun başını çeken Sadun Aren ve Behice Boran tarihe Aren-Boran olarak geçtiler. Aybar ve arkadaşlarının partiden ayrılmalarının ardından, Behice Boran, TİP’in Dördüncü Büyük Kongre’sinde genel başkanlığa getirildi. (1970).

Boran, 12 Mart 1971 Muhtırasını izleyen günlerde tutuklandı. TİP'in 29 – 31 Ekim 1970 tarıhinde yapılan TİP’nin 4. Büyük kongresi’nin 6 numaralı Kürt sorunu kararı gerekçe gösterilerek Anayasa Mahkemesi’nce kapatıldı. Boran 15 yıla mahkûm edildi. 1974`te çıkarılan Genel Af ile serbest kalan Behice Boran, 1975 yılında ikinci kez kurulan TİP`in yeniden genel başkanı oldu.

12 Eylül 1980 cuntasına kadar TİP genel başkanlığını sürdüren Behice Boran, 1980 cuntasında kısa bir süre gözaltında tutuldu. Askeri cuntanın gözaltı ve tutuklamarı güvenlik çemberini daraltıyordu. 1981 yılında yurt dışına çıktı. Politik göçmen oldu. Ve yurttaşlıktan çıkarıldı.

Brüksel`de siyasi mülteci olarak yaşayan Behice Boran, ilerleyen hastalığına rağmen TİP-TKP birliğini sonlandırmak için çalıştı ve birleşme sürecinde belirleyici rol oynadı.

TİP-TKP’nin Türkiye Birleşik Komünist Partisi(TBKP) adını altında birleşme kararını açıklandığı basın toplantısı öncesi Behice Boran`ın hastalığı ağırlaşmıştı. Doktoru bu toplantıya katılmasının intihar olacağını söylese de Boran, ilerleyen hastalığına rağmen bu toplantıya mutlak katılacağını söyledi. Ve bu toplantıya katıldı.

Birleşme deklerasyonunu açıklandığı Bürüksel Basın Toplantısında Behice Boran şöyle konuştu: “ 70’li yıllarda TİP ve TKP’nin işçi sınıfının iki ayrı devrimci partisi olarak gelişme ve etkinlik gösterdikleri halde aralarındaki birlik sorununu çözemeyişleri demokrasi mücadelesini zayıflatan bir etken olmuştur. Böylece dünya işçi sınıfı tarihinin ortaya koyduğu şaşmaz ilke ülkemizin örneğinde bir kez daha doğrulanmıştır. İşçi sınıfının partileri arasındaki ayrılıktan yalnızca halkımızın düşmanları yarar sağlarken, birleşmeden işçi sınıfı, tüm emekçiler kazançlı çıkacaktır. Birliğin alternatifi yoktur” dedi.

7 Ekim Brüksel Basın Toplantısından 3 gün sonra 10 Ekim 1987 sabahı 77 yaşında uykusunda yaşama veda etti.

Behice Boran için ilk tören Brüksel`de yapıldı. İkinci tören, Ankara`da TBMM düzenlendi. 18 Ekim`de ise İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı`nda on binlerce seveni tarafından alkışlarla toprağa verildi.