Balyoz Davası kapsamında çok sayıda amiral ve generalin tutuklanmış olmalarından dolayı, gözler yeniden generallerin terfi ve emekliliklerinin karara bağlandığı ağustos ayındaki Yüksek Askerî Şura (YAŞ) toplantısına çevrildi. Geçen yılki YAŞ toplantısı, cumhuriyet tarihinde ilk kez bir hükümetin, yasalardan kaynaklanan yetkisini kullanarak Balyoz şüphelisi iki general ve bir amirali açığa alması ve TSK’nın direnmesine rağmen yine Andıç soruşturması şüphelisi Orgeneral Hasan Iğsız’ın emekliye sevkini sağlamasıyla sonuçlanmıştı. Askerin direnci nedeniyle Ağustos 2010 YAŞ’ı, asker ile siyaset arasında ciddi gerilime sahne olmuştu.

Aksay’ın durumu belirsiz
2010 YAŞ’ından bu yana darbe planlamakla suçlanan aralarında Harp Akademileri Komutanı Orgeneral Bilgin Balanlı’nın da bulunduğu yaklaşık 34 general ve amiralin tutuklanmış olması nedeniyle, ağustos ayındaki 2011 YAŞ toplantısı, asker ve sivil kanadın takınacakları pozisyonlar açısından büyük önem taşıyor.

Emekliliği gelen Orgeneral Hasan Aksay’dan boşalacak Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nın güçlü adayı Balanlı’nın tutuklanmış olması nedeniyle yeni kuvvet komutanının kim olacağı ya da Aksay’ın görev süresinin uzatılıp uzatılmayacağı da belirsizliğini sürdürüyor.

Koşaner’in hukuk sınavı
YAŞ toplantısının geçen seneki gibi uzun ve sıcak aynı zamanda gerilimli bir sürece sahne olup olmayacağı önemli ölçüde, askerin, TSK Personel Kanunu’nun öngördüğü hukuki gerekleri yerine getirip getirmeyeceğine bağlı. Diğer bir deyişle, ağustos şurası, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Işık Koşaner’in, hukuka ne ölçüde saygılı olduğunun dolayısıyla şüpheli konumundaki muvazzaf general ve amirallerle ilgili hukuka uygun hareket edip etmeyeceğinin de testi olacak.

Balanlı ve diğer bazı muvazzafların ifadeye çağrılmış olmalarına tepki olarak TSK geçen ay, en kapsamlı tatbikatlarını iptal etmişti.

O görüntüden kurtulmak istiyor
Konusuna hakim bir askerî kaynağım, halen tutuklu olan general ve amirallerin TSK’daki kariyerlerinin, aşağıda verdiği detaylı örneklerle fiilen bittiğini belirtiyor. Aynı kaynağıma göre, bu durumu göz önüne alan Genelkurmay Başkanlığı’nın, TSK komuta kademesinin sorunsuz bir biçimde şekillenebilmesini sağlamak ve general ile amirallerinin yüzde 10’u tutuklanmış bir ordu görüntüsünden kurtulabilmek amacıyla, 2011 şurasında halen tutuklu olan 34 general ve amirallerin tamamını re’sen (İlgililerin isteklerine bakılmaksızın görülen lüzum üzerine zorunlu olarak emekliye sevketme) emekliye sevk edilmesine karar verebilir. Kaynağım, “Yaklaşan YAŞ toplantısından beklenen en büyük sürpriz budur” diye de ekliyor. Her ne kadar Genelkurmay’ın şüpheli konumundaki general ve amiralleri emekliye sevketmesi ya da açığa alması hukukun gereği olmakla birlikte ağustos 2010 şurasındaki askerin direnci göz önüne alındığında, zorunlu emeklilik sürpriz ama doğru bir karar olacaktır.

2016 yılından önce bitmez
Zorunlu olarak emekliye sevk işleminin gerekçesi de şu durumdan kaynaklanıyor: “926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 65’inci maddesi hükmü nedeniyle, tutuklanmış olan general ve amirallerin, sonradan serbest bırakılmış olsalar bile terfi edebilmesi için, ya haklarında takipsizlik kararı verilmesi ya da yargılama sonucunda kesin hükümle beraat etmeleri gerekiyor. Bir başka deyişle, Balyoz davası kapsamında halen tutuklu olan 34 general ve amiralin terfi edebilmesi için dava sonucunda beraat etmeleri gerekmektedir. Yapılan ilk yargılama sonucunda mahkeme beraat kararı verirse, savcılığın bunu temyiz edeceği ve dosyanın Yargıtay incelemesine de tabi tutulacağını söylemek mümkündür. Türk yargı sisteminin şimdiye kadar gösterdiği performans dikkate alındığında, Balyoz davasının, tümü için beraatle sonuçlanacak bile olsa, Yargıtay incelemesi de dahil 2016 YAŞ toplantısına kadar sonuçlanamayacağını düşünmek olasıdır.”

Balyoz şüphelilerinin rütbe durumu
926 sayılı TSK Personel Kanunu’nun 30’ncu maddesine göre, tuğgeneral, tümgeneral, korgeneral ya da orgeneral/amiral rütbelerindeki normal görev yapma süresi dört yıldır. Bir başka deyişle, bu rütbelere yükselen bir general/amiral için dördüncü yılın sonunda YAŞ tarafından verilebilecek üç muhtemel karar vardır:

1- Üst rütbeye terfi: Terfi edebilme şartlarına (tutukluluk geçirmemiş olmak vb) haiz olan ve üst rütbedeki boş kontenjana girebilecek kadar başarılı olan general/amiraller, bir üst rütbeye terfi ettirilebilir.

2- Bulunduğu rütbede temdit/uzatma: Terfi edebilme şartlarına (tutukluluk geçirmemiş olmak vb) haiz olmasına rağmen üst rütbedeki boş kontenjana girebilecek kadar başarılı bulunmayan general/amirallerin terfi durumunun bir sonraki yıl tekrar değerlendirilebilmeleri maksadıyla, dört yıllık normal rütbe süresi temdit edilebilir (uzatılabilir). 926 sayılı TSK Personel Kanununun 49’ncu maddesinin d fıkrası uyarınca, bir general/amiral en fazla üç defa üst üste temdit/uzatma alabilir ve temditli/uzatmalı general/amiral sayısı 47’yi geçemez.

3- Emekliye sevk edilme: Terfi ya da temdit/uzatma alabilecek durumda olmayan generaller ise 49’ncu maddenin f fıkrası uyarınca emekliye sevk edilirler.

Beş general için 2012 son
Halen Balyoz’dan tutuklu olan 34 general ve amiralin bulundukları rütbeye ne zaman terfi ettikleri ve en geç ne zamana kadar terfi ya da temdit almaları gerektiğine bakıldığında ortaya çıkan manzara şöyle:

1- Tümgeneraller Salim Erkal Bektaş, Ahmet Yavuz ve Halil Helvacıoğlu ile tuğgeneral Ali Aydın ve Tuğamiral Abdullah Gavremoğlu 2005 yılında terfi ettiler. Rütbelerindeki dördüncü yıllarını 2009’da doldurdular ve ikinci temdit (uzatma) yılı içindeler. 2011 şurasında temdit edilseler bile en fazla bir yıl daha uzatma alabilirler. Bu durumda 2012 şurasında da terfi edemezlerse 49’ncu maddenin f fıkrası uyarınca otomatikman emekliye sevkedilecekler.

Dokuz generale iki yıl daha
2- Korgeneral/amiraller Nejat Bek, Mehmet Otuzbiroğlu, Korcan Pülatsu ve Ziya Güler ile tümgeneraller Gürbüz Kaya, İhsan Balanlı, Abdullah Dalay ve tuğgeneral/amiraller Kasım Erdem ile Ahmet Türkmen 2006 yılında terfi etti. Dördüncü yılları 2010’da dolduğu için zaten birinci uzatma dönemi içindeler. 2011 şurasında temdit edilseler bile en fazla iki yıl daha uzatma alabilirler ve 2013 şurasında terfi edemezlerse 49’ncu maddenin f fıkrası uyarınca otomatikman emekliye sevkedilecekler.

3- Orgeneral rütbesi için temdit olmadığından 2009 şurasında terfi eden Bilgin Balanlı 2013 şurasında otomatikmen emekliye sevkedilecek.

Şişlioğlu’nun üç yılı var
4- Korgeneral Mustafa Korkut Özarslan ve Tümamiral Haydar Mücahit Şişlioğlu mevcut rütbelerine 2007 yılında terfi ettiler. Rütbelerindeki dördüncü yıllarını bu yıl doldurmak üzereler. 2011 şurasında temdit edilseler bile en fazla 3 yıl daha temdit alabilecekler. 2014 şurasında da terfi edemezler ise 49’ncu maddenin f fıkrası uyarınca otomatikman emekliye sevkedilecekler.

11 komutanın dört yılı daha var
5- Korgeneral/amiraller Yurdaer Olcan ve Kadir Sağdıç, tümgeneraller Bekir Memiş ve Hasan Fehmi Canan, tuğgeneral/amiraller Gökhan Gökay, Ramazan Cem Gürdeniz, Cem Aziz Çakmak, Levent Erkek, Mehmet Fatih Ilğar, Turgay Erdağ ve Bulut Ömer Mimiroğlu 2008 yılında terfi aldılar. Rütbelerindeki dördüncü yıllarını 2012 şurasında dolduracaklar. 2012 şurasından itibaren temdit edilseler bile en fazla üç yıl daha uzatma alabilecekler. 2015 şurasında da terfi edemezler ise 49’ncu maddenin f fıkrası uyarınca otomatikman emekliye sevkedilecekler.

6- Tümgeneral/amiraller Nurettin Işık, Soner Polat, Ali Semih Çetin ve İsmail Taş, tuğgeneral/amiraller Hakan Akkoç ve Levent Görgeç mevcut rütbelerine 2009 yılında terfi ettiler. Rütbelerindeki dördüncü yıllarını 2013 şurasında dolduracaklar. 2013 şurasından itibaren temdit edilseler bile en fazla 3 yıl daha temdit alabilecekler. 2016 şurasında da terfi edemezler ise 49’ncu maddenin f fıkrası uyarınca otomatikman emekliye sevkedilecekler.