ABD önderliğinde oluşacak koalisyonun, IŞİD terör örgütüne karşı Irak’taki hava operasyonlarını Suriye’ye de yayma kararında Türkiye’nin rolü tartışılıyor.

Ankara, radikal bir değişiklik yapmazsa, IŞİD ile mücadelede ABD önderliğindeki koalisyon güçlerine aktif destek sağlamaktan yani savaşan güç olarak katılmaktan kaçınacak. Buna temel gerekçe olarak da IŞİD’in, haziran ayı başlarında komşu Irak’ın Musul kentine girdikten hemen sonra Türk başkonsolosluğunu basarak rehin aldığı 49 kişiyi Türkiye’ye misilleme olarak öldürmesinden duyulan endişe gösteriliyor.

Dolayısıyla, Ankara’nın, NATO müttefiklerine, talep gelmesi halinde İncirlik üssünü yalnızca insani yardım malzemelerinin sevkiyatı ve silahsız uçakların kalkışı için kullandıracağı, IŞİD militanlarının Türkiye topraklarından Suriye’ye geçişlerine karşı müttefiklerle istihbarat işbirliğini artıracağı ve gelebilecek göç dalgasına karşı önlem olarak Suriye içinde tampon bölge kurulması için bastırdığı haberleri geliyor.

Peki kritik soru şu; rehine olayı olmasaydı da Türkiye, IŞİD’le mücadelede daha aktif rol oynar mıydı?

Bu soruya yanıtı, Türklerin rehine olarak tutulduğu gibi bir durumun yaşanmadığı ABD önderliğindeki koalisyon güçlerinin 2003 Mart’ında, Irak’taki diktatör Saddam Hüseyin rejimini devirmek üzere bu ülkeyi işgali olayında aramak lazım.

Washington, Türk topraklarının, Irak’ı işgalinde ikinci cephe olarak açılması için Ankara’da dönemin askeri ve sivil yetkilileriyle müzakereleri sürdürürken mevcut AKP iktidarı yeni göreve gelmişti.

Bu iktidar döneminde Meclis’ten, Amerikan güçlerinin savaşta Türk topraklarını da kullanacağı hesabıyla İskenderun limanı ve diğer bazı tesislerin savaşa elverişli hale getirilmesi için gerekli inşaat çalışmalarının yapılması için tezkere çıkmıştı. Diğer bir deyişle Ankara, bu ilk tezkere ile Washington’a, Türkiye topraklarını ikinci cephe olarak kullanmasına artık yeşil ışık yakmıştı.

Ne var ki, Amerikan askerlerinin Türkiye topraklarını kullanmasına olanak verecek nihai tezkerenin Meclis’te onaylanmasına birkaç gün kala bir gazetede adı açıklanmayan ancak bir kuvvet komutanı olduğu sonradan ortaya çıkan bir generale atfen, ABD ile süren müzakerelerde sorunlar yaşandığına dair çıkan haber, o zaman çiçeği burnunda, vesayet düzeni ile kavgalı AKP iktidarını bir hayli ürkütmüştü. O dönem her siyasi konuda görüş belirtmekten kaçınmayan askerler, 28 Şubat’taki MGK toplantısı sonunda yayımlanan bildiride, kendilerini de yakından ilgilendirmesine rağmen ABD’nin işgalinde Türkiye’nin ikinci cephe olarak açılması yönünde ne olumlu ne de olumsuz görüş bildirmişlerdi.

Böyle bir arka planla 1 Mart’ta toplanan Meclis, birkaç oy farkıyla, Amerikan askerlerinin Türk topraklarını kullanmalarını öngören tezkereyi reddetmişti.

ABD yakın müttefiki tarafından aldatıldığını hissediyordu. Zira bir yandan, Türkiye’deki üslerin Amerikan askerlerince kullanımı için iyileştirilmesi izni veren Meclis, birkaç hafta sonra topraklarının ikinci cephe olarak açılmasını reddediyordu.

ABD ile aylar süren müzakerelerden sonra 1 Mart tezkeresinin reddiyle son dakikada maraza çıkaran Türkiye, hem güvenilir bir NATO müttefiki olup olmadığı konusunda soru işaretleri yaratmış hem de Kuzey Irak’ta üslenen PKK’ya karşı etkinliğini kaybetmişti. O tarihte, Kuzey Irak Kürtleri ABD’nin en yakın müttefiki oldular.

İkili ilişkilerde kaybolan güvenin tesisi çok zaman aldı.

Bugün Türkiye, bu sefer koalisyon güçlerinin IŞİD’e karşı savaşında aktif destek sağlamazsa eğer bölgedeki gelişmelerde söz sahibi olamayacağı gibi inisiyatifi yeniden Kürt gruplarına bırakmış olacak, kendi Kürtleriyle barışta daha fazla tavize zorlanacak.

Zor görevlerde elini taşın altına koymadan büyük devlet olunmuyor.