AKP'nin 7 Haziran'dan 1 Kasım'a geçen 5 ay içinde oylarını 9 puan artırması, başta seçim araştırmacıları olmak üzere (“biz gerçekte yüzde 25'lik bir partiyiz” diyen) AKP kurmayları dahil pek çok kişiyi şaşırttı.

Seçim araştırmacılarının bu denli yanılmalarını kuşkuyla karşılayan, seçime hile karışmış olabileceğinden şüphelenenler çıktı. (Bunların en dikkate değer olanı, bir istatistik analiz yapan Stockholm School of Economics öğretim üyesi Erik Meyersson. Bkz: “Digit Tests and the Peculiar Election Dynamics of Turkey's November Elections / Dijit testleri ve Türkiye'de kasım seçimlerinin tuhaf dinamiği.”) 1 Kasım sonuçları AKP iktidarına keyfiliği ve otoriterliği artırma, özgür basına saldırıları tırmandırma konusunda fütursuzlaşma cesareti verirken, muhalefet partilerini nerede yanlış yaptık sorgulamasına yöneltti. Bu sorgulamaya katkı olarak söylenebilecek şeyler var.

Seçimin büyük mağlubu MHP ile başlayalım. Seçim sonucu partide Bahçeli'nin başkanlığının tartışılmasına yol açtı. Bahçeli'nin 2015 seçimlerinde hanesine yazılacak günahlar (yani eksiler) çok daha ağır basıyor, ama sevapları (yani artıları) yok değil. Bahçeli, 17/25 Aralık Cumhuriyet tarihinin en büyük rüşvet ve yolsuzluk soruşturmasının kaldığı yerden devamını ve cumhurbaşkanının anayasal çizgiler içine çekilmesini bir ilke meselesi yapmakta yerden göğe kadar haklıydı. Ne var ki HDP'yi yok sayması, parti içinde kimseye danışmadan muhalefet partileriyle kurulacak bir koalisyona baştan karşı çıkması, Meclis başkanlığını ve nihayet tek başına iktidarı AKP'ye hediye etmesi, affedilecek yanlışlar değildi. Eski bir MHP yöneticisi, tek başına karar alan Bahçeli'nin 2002'den bu yana AKP mevzilerini kuvvetlendirdiğini, “acaba arkasında bir irade mi var?” sorusunu akıllara getirdiğini söyledi. (Cumhuriyet, 12 Kasım) Evet, MHP'nin büyüyebilmesi için kendini yenilemesi, Kürt sorunu çözülmeden Türkiye'nin ne huzur bulabileceğini ne de bütünlüğünü koruyabileceğini kavrayan bir yönetimin işbaşına gelmesi şart. Yoksa giderek marjinalleşmeye mahkûm. MHP'nin başına bunların farkında olan bir yeni lider gelecekse, ne âlâ. Aksi takdirde zahmet edilmesin.

Selahattin Demirtaş'ın “ölümüz yüzde 13” demesine rağmen HDP 1 Kasım'da barajı ancak geçti. Hiç şüphe yok ki bunda rol oynayan başlıca etken, yaygın deyişle “AKP ile PKK arasına” sıkışmasıydı. İkisi de HDP'ye seçim kampanyası yapma imkânı tanımadı. HDP'nin PKK ile diyaloğu sürdürmesi muhakkak ki barış umudu açısından elzem. Ancak HDP, PKK'ya “Türkiye'ye karşı silah kullanma, gölge etme başka ihsan istemem…” mesajını yeterince güçlü olarak verebildi mi? Sonuçlar buna işaret etmiyor; Kürt seçmenlerin bir kısmı AKP'ye döndü. Başkanlık olur diyen Celal Doğan ve hele “Meksika usulü de (yani seçimli monarşi/sultanlık) olur” diyen Dengir Fırat, seçim sonrasında HDP'nin ne yapmak istediğine gölge düşürdü. Ama Demirtaş, hak ve özgürlüklere saygı, demokratik–barışçı mücadele ve ülke bütünlüğü konusundaki kararlı çizgisiyle umut olmayı sürdürüyor; görebildiğim kadarıyla da partide liderliği sorgulanmıyor.

Nihayet gelelim, Kemal Kılıçdaroğlu'na karşı her gün yeni bir başkan adayının sahneye çıktığı CHP'ye. Evet, Kılıçdaroğlu'nun günahları az değil. Askeri vesayet yanlılarına partinin kapılarını ardına kadar açarken, az sayıda gerçek sosyal demokratın önemli bir bölümüne kapıyı gösterdi. Olmayacak duaya amin diyerek, hem de “rövanşist olmayacağız” (yani “17/25 Aralık'ın hesabını sormayacağız”) vaadiyle, AKP'nin koalisyon oyalamasına teslim oldu. Ne var ki, demokrasinin temel hak ve özgürlüklere saygı demek olduğunu kavramada belki bugüne kadar CHP'nin başına gelen bütün diğer liderlerden daha ileri gitti. Yerine liderliğe adaylığını koyanlar arasında daha ileri gidebilecek birini görüyor musunuz?