Kaçan Irak ordusu Musul’da tam altı Black Hawk helikopter, çok sayıda Amerikan yardımı malzeme ve silahı IŞİD’e teslim etti. Bu arada IŞİD, Musul bankalarında bulunan yeni basılmış 500 milyar dinar ya da 430 milyon dolara el koydu. Anlayacağınız epeyce tehlikeli silah ve para IŞİD’in eline geçti.

Peki, IŞİD ne yapmak istiyor?

IŞİD’in amacı yeni bir İslam halifesi yaratmak.Bunun için Irak İslam Devleti ve Büyük Suriye adında bir devlet yapılanmasına coğrafya hazırlıyor. Tabii tek amaç bu mu pek belli değil. Çünkü IŞİD’in bütün eylemleri enerji arz güvenliğini bozuyor. Bu nedenle petrol fiyatları hızla yükseliyor.

Peki, bundan kim kazanıyor?

Petrol fiyatlarının yükselmesinden başta Rusya ve İran kazanıyor. Tabii bu arada petrol ticareti yapan Amerikan ve Avrupalı şirketler de kazançlarını hızla artırıyorlar.

Hemen petrol fiyatlarının hassasiyetine bir örnek verelim; Kürt bölgesindeki Taq Taq sahasından çıkarılan petrol Türkiye üzerinden kamyonlarla taşınarak gemilere yüklenip pazarlandı. Merkezi Irak ile satış yetkisi konusunda sorun yaşandığından pek alıcı çıkmadı bu petrole. Ama sonunda Rus Rostneft firması gemideki 41 bin ton hafif Kürt petrolünü satın aldı.

“Peki, niye satın aldı” diyerek sorabilirsiniz.

Şundan satın aldı; çünkü gemide müşteri arayan bu petrol fiyat gerilemesine neden olabilirdi. Dolayısıyla Rusya’nın petrol gelirlerine hasar verebilirdi.

Bildiğiniz gibi petrolün varil fiyatı 100 doların altına indiğinde Rusya bütçe açığının milli gelire oranı neredeyse yüzde 14 düzeyini bulabiliyor. Yine İran bir petrol ülkesi ve o da Rusya gibi tek mallı bir ekonomi. İşte bu tek malın fiyatı düşerse hem İran hem Rusya krize girebiliyorlar. O hâlde petrol fiyatının yüksek kalması bu iki ülkenin işine geliyor. Ve yine bu iki ülke Irak’ın petrol piyasasına fazla mal arz etmesini istemiyorlar. Hâlbuki 2014’te Irak petrol üretimini artıracağından petrolün varili 100 dolar seviyesinde tahmin ediliyordu. Ama IŞİD, eylemleriyle petrol fiyatlarını sürekli yukarıya taşıdı.Ve brent petrolün fiyatı 106 dolardan 114 dolara kadar yükseldi.

Gelelim IŞİD’in Türkiye’ye maliyetine...

Bu yıl ekonomi yönetimi Türkiye’nin 61 milyar dolar tutarında enerji hammaddesi ithal edeceği tahmin etti. Fakat IŞİD nedeniyle bu enerji ithal faturasının yaklaşık 7 milyar dolar artacağını söyleyebiliriz. Hemen hatırlatalım bu yılın ilk dört ayında geçen yıla göre enerji ithalatı faturasının yüzde 3 oranında arttığını belirtelim. Tabii gerilen coğrafi bölge nedeniyle ticaret ve yatırım hacminin de daralacağı açık bir gerçek. Dolayısıyla IŞİD’in Türkiye ekonomisinin büyümesini yüzde 1 oranında azaltacağını ileri sürebiliriz. Böylece IŞİD istihdamdan cari açığa kadar Türkiye ekonomisini olumsuz etkileyebilecek.

Kısaca bütün bu yaşananlar “IŞİD aslında bir enerji oyuncusu mu” sorusunu akla getiriyor.Petrol fiyatlarıyla oynayan bu örgütün aslında bir enerji oyuncusu olduğu ileri sürülebilir. Kısa süre sonra göreceğiz.

[email protected]