Tüm belirtiler ekran - din ilişkisi bağlamında yeni bir safhaya girdiğimizi gösteriyor.

Bu noktada, TRT 1'de yayınlanmaya başlayan ve Ramazan boyunca ekranlara gelecek olan “Kur'an-ı Kerim'i Güzel Okuma Yarışması” işin bundan sonraki seyrine dair önemli işaretler verdi.

Tek kanallı yılların vazgeçilmezi İnanç Dünyası'ndan ‘O Ses Hafız' formatına uzanan bir çizgide TRT gerçekten kendini aşmış!

“Kuran-ı Kerim'i Güzel Okuma Yarışması” bir yarışma türü olarak yıllardır İmam-Hatip okulları ve müftülükler eliyle icra edilen bilinen bir etkinlik. Bu bilinen etkinliği Acun Ilıcalı'nın Türkiye'ye soktuğu bir tv show formatı ile sunmak ise TRT'ye nasip oldu. TRT'nin devlet televizyonu olması nedeniyle bu formata öncülük etmesinin sembolik bir anlamı da var kuşkusuz.

TRT 1'in TV8'leşmesine tanıklık ederken içeriğin din hatta bizzat Kur'an olduğu dikkate alındığında endişeleniyoruz. TV endüstrisi işleyebileceği, dokuyabileceği ve  sıkıp suyunu çıkartabileceği herhangi bir içeriği bulup tüketmekten çekinmiyor zira.

***

Televizyonun üst-ideolojisinin eğlence olduğunu söyleyen ünlü iletişim bilimci Neil Postman, televizyonun herhangi bir içeriği, ayrıma gitmeksizin “eğlencelik” kılarak forma soktuğunu ve ancak o şartla sunduğunu belirtir.

Televizyonun da parçası olduğu teknolojiye dair başka bir yerde yaptığı değerlendirmede ise şunu söyler: “Yeni bir teknoloji ne bir şey ekler ne bir şey çıkarır; her şeyi değiştirir.”

Televizyonun da dâhil olduğu teknoloji ile etkileşimimizde ilişkiyi; bir  +1 ya da -1 görme eğilimindeyiz. Postman ise dikkatimizi başka yöne çekiyor. Bunun basit bir toplama çıkarma hadisesinden ibaret olmadığını, daha büyük bir anlamı olduğunu söylüyor.

Postman, “Teknopoli” isimli çalışmasında yeni teknolojilerin 3 şeyi temelden değiştirdiğini iddia ediyor:

• İlgilerimizin yapısını (hakkında düşündüğümüz şeyleri) değiştirmektedir.
• Sembollerimizin özyapısını ( düşünce vasıtalarımızı değiştirmektedir)
• Toplumun doğasını (düşüncelerin geliştiği arenayı ) değiştirmektedir.

Postman, teknolojik araçlar sayesinde kaç kişiye ulaşacağı ile zihnini meşgul eden din adamının asıl soruyu es geçtiğini düşünür.

Ramazan vesilesiyle motive biçimde kanal kanal gezen hocaefendiler kuşkusuz televizyon aracılığıyla aynı anda milyonlarca kişiye ulaşmanın hazzı içindedirler. Ancak Neil Postman'ın onlar için hazırladığı bir sorusu var: Yeni bir teknolojik araç, din, mabet ve hatta Tanrı kavramlarıyla kastettiğimiz şeyleri hangi anlamda değişikliğe uğratacaktır?

Aslında politikacılar, siyasi düşünceyi ve vatandaşlık kavramını, pedagoglar, eğitim düşüncesinin kendisini öne alarak “nasıl bir değişiklik?”, sorusunun izini sürebilirler. İnsanın insanca yeryüzünde varolabilmesinin koşullarının aşındığı bir süreçte bu değişiklikleri anlamak son derece mühim. Hele hele din adamları ya da dini önemseyen insanların bu tür bir meseleye bilhassa ilgi göstermeleri beklenirken yukarıdaki örnekte de görüldüğü gibi televizyonun mantığına dünden razıymış havası hayal kırıklığı gerçekten. Hem muhafazakâr-dindar olup hem de günün medyatik, iktisadi ve politik araçlarını sorgusuz sualsiz neye mâl oldukları üzerine bir an olsun düşünmeden tepe tepe kullanmak, hazindir.

***

Gündelik haberler tarihin yok olmasına hizmet eden en etkili tezgâhtır. Ekonomi-politik nasıl değer yaratmaya yarayan devasa bir tezgâhsa: haber sisteminin tamamı da gösterge niteliğine sahip olay üretmeye yarayan bir düzendir…

Baudrillard'ın haberler üzerinden kurduğu hat genel olarak televizyon yayıncılığının kendisiyle ilişkilendirilebilir. Birbiri ardına ekrandan akan programlar sahneye konulması ve kodlanmış bir görüntü silsilesine indirgenmesi mümkün olmayanı da sunma vaadindeler. Bu vaatler karşılıksız çek hükmündeler.

Acun Ilıcalı en azından sadece “eğlence” vadederek televizyon mantığına en uygun olanı yapıyor. Televizyon sahnesinin sınırlı temsil olanakları içerisinde dinin dolgu malzemesi kılınarak “eğlenceyi”, seyirciye başka bir türlü vaat etmek, Acun'dan biraz dürüstlük öğrenmeli!