Henüz oy pusulalarındaki mührün mürekkebi kurumadan Başkanlık Sistemi’nin gündeme getirilmiş olmasını yadırgıyorum doğrusu...

Hiç değilse biraz nefes alsaydık. Üzerinde daha rahat birleşebileceğimiz konularla başlasaydık bu yeni döneme... Mesela ilk yüz günlük ekonomik programa, seçim barajının kaldırılmasına, YÖK denen rezaletin gözden geçirilmesine, seçim öncesi Alevilere vaat edilen reforma filan yoğunlaşsaydık.

Ama öyle olmadı. Pat diye kendimizi Başkanlık Sistemi tartışmasının içinde bulduk. 
Ne yapalım; madem başladı, katılacağız... 
Önce şu soruya cevap arayarak başlayalım:

Biz Başkanlık Sistemi’ne parlamenter sistemden daha iyi olduğu için mi geçmek istiyoruz; yoksa buna mecbur muyuz? Yani, 367 skandalı yüzünden cumhurbaşkanını halk oyuyla seçmek zorunda kaldığımız ve bu yüzden de şimdi cumhurbaşkanı ve başbakanın pozisyonları arasında problemli bir alan oluştuğu için böyle bir değişiklik yapmaya elimiz mi mahkum?

Eğer elimiz mahkumsa, iki sistem arasında bir seçme yapma hakkımız da yok demektir, dolayısıyla tartışma açmanın da anlamı kalmaz. Hatta referendum yapmanın da… Çünkü o zaman halka şunu demiş oluyorsunuz: “Cumhurbaşkanını halka seçtirmekle geri dönülemeyecek bir yola girdik. Yani biz bu değişikliği yapmaya mecburuz ama sizin oyunuzla yapmak istiyoruz.”

Ama mesele sadece bir emrivakinin onaylatılması değil de Türkiye için daha iyi bir sistem arayışı ise, o zaman da sistem tartışmalarının orta yerinde boyuna, bu geçişin kaçınılmaz olduğunu, aksi takdirde büyük siyasi krizler çıkacağını hatırlatıp “boşuna tartışıyorsunuz” havası yaratmamak gerekir.

İkinci olarak, başkanlık sisteminin şart olduğunu, aksi takdirde “2023 hedeflerinin hayal olacağını”, “Ükenin prangalarından kurtulamayacağını” vs. söyleyenler, şimdiye kadar neden şart olduğuna dair dişe gelir argümanlar ortaya koyamadılar. Söylenen tek şey parlamenter sistemin “çok başlılık” ve “yavaşlık” zaaflarına karşılık, başkanlık sisteminin “tek başlı yönetim” ve “hızlı karar alma imkanı” sağlayacağı idi. 
Oysa yaşadığımız siyasal konjonktürde, vurgulanan bu iki nokta toplumun ciddi bir kesimi için hiç de avantaj olarak algılanmadı.

Halkın yüzde 35-40’ının en büyük korkusunun “tek adam yönetimi” olduğu ve asıl beklentinin iktidarın paylaşılması, katılımın arttırması, mümkün olan her alanda konsensus aranması olduğu bir ülkede, “tek başlılık” vurgusu yapmak, ikna edicilik bir yana mevcut endişeleri daha da körükleyen bir etki yaptı. Ayrıca, kararların hızlı alınması, genellikle oldu-bittileri çağrıştırdı. Özellikle içinde yaşadığımız dönemin yeni bir inşa dönemi olduğu ve bu inşa sürecine dışlandığını hisseden kesimlerin de katılımını sağlamaya çalışmak üzere daha katılımcı karar alma mekanizmalarını devreye sokmanın önemi düşünüldüğünde, hız vurgusu Başkanlık Sistemi’ni sempatik bir proje haline getirmek bir yana daha da antipatikleştirdi.

Üçüncü olarak, biz şimdiye kadar ne olduğunu bilmediğimiz bir şeyi tartışmaya çalıştık. 
Bu sistemin dünyanın 70 ülkesinde birbirinden çok farklı uygulamaları olduğunu biliyoruz. Dolayısıyla “nasıl bir Başkanlık Sistemi” sorusunun cevabı verilmediği sürece yürüyecek tartışma havanda su dövmekten başka bir şey olamazdı.

AK Parti şimdiye kadar açık seçik bir model önerisi yapmaktan kaçındı. Şu ana kadar partinin teklifi olarak ortada olan tek metin AK Parti’nin Anayasa Komisyonu’na verdiği önerge oldu. Biz de eleştirilerimizi o model üzerinden yaptık ve doğrusu hiç de olumlu şeyler söylemedik. Bütün bu süreç boyunca bir yandan da AK Parti kulislerinde komisyona verilen taslağın esas alınmaması gerektiği, bu konuda yeni hazırlıklar olduğu konuşuldu. Ama bu yeni hazırlıkların ne olduğunu bir türlü öğrenemedik.

Şimdi, bu mesele yeniden gündeme geldiyse ve hiç değilse bu defa daha verimli bir tartışma isteniyorsa, Başkanlık Sistemi’ni isteyen tarafın daha ciddi argümanlarla ortaya çıkması ve nasıl bir model önerdiğini bir an önce ayrıntılı bir biçimde ortaya koyması gerekiyor.