Kürt meselesinin, Alevi meselesinin, özgürlüklerin genişletilmesinin, hukukun üstünlüğünün sağlanmasının ancak yeni bir anayasa ile mümkün olabileceği ortada iken karamsarlık neden devam ediyor? Anayasa hazırlık çalışmalarında bir tıkanıklık olduğu kanaati neden yaygınlaşıyor? Partilerin ayak sürüdüğüne dair bir intiba neden yadırganmıyor?

Dikkat edilirse toplumun geniş bir kesiminde de, yeni anayasaya olan ihtiyacı kabul ediliyor ama bu yönde maalesef bir heyecan yok. Belli sivil toplum kesimleri evet, meseleyi canlı tutmak için çaba sarf ediyor ama büyük kitle düşünüldüğünde bir tutukluluk var.

Anayasa, temel hukuk metnidir. En önemli demokratikleşme zeminidir. 27 Mayıs 1960 darbesinden beri yapılan anayasalar, vesayet sistemine zemin olmuştur. Darbe anayasaları zemininde hukukun nasıl katledildiğini, özgürlüklerin nasıl budandığını, bu arada nasıl soygunlar yapıldığını, halkın nasıl fakirleştirildiğini herkes gördü. Özgürlüklere metinlerde yer veren, fakat arkasından bir “ama” ekleyerek hepsini yok eden bir 12 Eylül anayasası, demokratikleşmenin önündeki en büyük engeldir.

Türkiye’nin bu anayasadan kurtulması mecburiyeti var. Biraz önce de söyledim. Türkiye’nin temel problemlerinin hepsi darbe anayasalarından kaynaklanıyor. Cumhurbaşkanlığı seçimini ele alınız. Geçmişte hep sancı ve kriz doğmuştur. 2014’te yeni bir durum var. Cumhurbaşkanını halk seçecektir. Yüzde 50’nin üzerinde oy oranı ile gelecek güçlü bir cumhurbaşkanından bahsediyoruz. Başbakan, yüzde 50’den az oy alan partinin genel başkanı olduğunda –ki, bu büyük ihtimaldir- Çankaya ile başbakan arasında daha en başta bir sıkıntı doğacaktır. Başbakan Erdoğan’ın “partili cumhurbaşkanı” teklifi var. Başkanlık, yarı başkanlık sistemi tartışılsın isteniyor. Bu tartışmalar, yeni anayasanın hazırlanmasını zorlaştıracak mıdır? Geciktirecek midir? İpe un mu serilecektir?

Tamam, yeni anayasa her derde deva değildir. Sivil, demokratik bir anayasa yapılınca Türkiye’nin bütün problemleri sihirli bir değnek değmiş gibi çözülmeyecektir. Zihniyetlerin değişmesi asıldır. Siyasetçinin demokratlaşması, demokrasi kültürünün hâkim kılınması, demokrasinin siyasi partiler yasasına ve seçim sistemine de yansıması şarttır. Fakat asıl tehlike, sivillerin iki asırdır ilk defa yakaladıkları sivil demokratik bir anayasa yapma fırsatını heba etmeleri ile doğar. Darbe davalarının, darbeye teşebbüs davalarının sonuçsuz kalmasından daha büyük bir tehlikedir bu. 12 Eylül 2010’daki referandumda çıkan yüzde 58 “evet”in sağladığı bütün demokratik kazanımların heba edilmesidir. Yeni anayasayı yapamayan bir Meclis, itibarını da, güvenilirliğini de kaybeder.

Başka bir ihtimal daha var. Bu Meclis, evet bir anayasa yapar. Lakin bir bakarsınız darbe anayasalarının demokrasi, hukuk ve özgürlüklerin önüne koyduğu bütün engeller bu anayasada devam eder. Darbe anayasasının ruhu değişmez. Vesayet, yeniden hortlar… Bir anayasa yapılmış olur ama yeni olmaz. Eski anayasanın yeni bir ambalajla getirilmesi olur. Halk buna asla rıza göstermez. Toplumun makul büyük çoğunluğu sukutuhayale uğrar. Dağ fare doğurmuş olur. Bu yola gidenler de eninde sonunda kaybeder.

Darbeleri Araştırma Komisyonu kuran, 28 Şubat’ı, 27 Nisan’ı araştıran bir Meclis, 12 Eylülcüleri yargılayan bir irade, 12 Eylülcülerin yaptığı anayasayı tasdik eden bir acziyetin içine düşmüş olur. Türkiye, böyle bir acziyet ile yoluna devam edemez.

Meclis’teki partilerimiz bilmeliler ki, toplum kendisiyle oyun oynanmasına seyirci kalmaz. Referandumdaki irade, daha geniş toplum kesimlerine yayılır. Sivil, demokratik anayasa, Meclis’in millete borcudur, millet alacağına sahip çıkacaktır…