Târih sıkışıyor; güncellik ise kendi döngüselliğini tâkip ediyor. Bir şeyin döngüselleşmesi; belki biraz sıkıcı ama o derecede de güven vericidir. Devamlı sûrette târih üzerine düşünmenin; hele hele artık tadının, tuzunun kaçtığı her hâlinden belli olan bir târih üzerine düşünmenin boğuculuğu yanında sığınılacak en güvenli liman döngüsellik değil de nedir?

Güncel sıkıcı olabiliyor; ama asla boğucu olmuyor. Kaldı ki; arada bir sansasyonel bâzı şeyleri yakalayarak bu sıkıcılığı da gidermek mümkün. Meselâ bu haftanın başında yaşadığımız sel âfeti güncelin bütün sıkıcılığını aldı götürdü. “Vayy be, o ne yağıştı öyle? Efendim? Metrekareye 100 kilogram mı yağmış? Son bilmem kaç senenin en bilmem ne günü müymüş?”…Sele kapılır gibi, bu sansasyonel habere kapılmak ne kadar rahatlatıcıdır aslında…

Şimdi düşünelim: Aynı gün Kudüs’te neler oldu? Sûriye’de ve  Irak’ta?.. Myanmar’da, Cezâyir ve Fas’ta?… Hindistan ve Pakistan’da? Bangladeş’teki sel felâketlerine alık alık bakardık. Pekiyi, bizde olunca nasıl bir günde herkes sel uzmanı oluverdi?

Bütün bunlar komik; değilse trajik; veya her ikisi birlikte traji-komik mi? Bilmiyorum. Ama nispeten emin olduğum bir şey var: Târih ile ilişki kurmanın en etkin yollarından birisi; günceli odağa almaktır. Ama bu da bir risk. Çünkü gâliba târihten kopuş da; odaklandığımız yere sürüklenmekle başlıyor.

Güncele sürüklenmenin zihinsel faturası “ilişkisiz” düşünmektir. Bunu da “dalgıçlık” ve “sörfçülük” arasındaki farkta ortaya koyabiliriz.  Biz Kaptan Cousteau’nun ve gemisi Kalipso’nun peşindeydik. O ve ekibi denizin “derinliklerine” dalar ve mâceralarını belgeselleştirir; bizlere aktarırlardı. Bu sûretle  meraklısının zihninde  hidrolik âlemlere dâir bir fikir olurdu.

1990’lardan başlayarak; üstelik eş anlı olarak “dalgıçlık” gözden düştü, “sörfçülüğün” yıldızı parladı. Hidrolik âlemlerin ürpertici derinliklerinde neler olup bittiği artık hiç de mühim değildi. Hidrolik âlemlerin en “sığ” veyâ sığlaşmaya yakın olduğu yerlerde uygun dalgayı yakalayıp üç beş dakikalığına sürtmenin hazzını yaşamaktır bu. (Sörfçüler kusura bakmasınlar). Deryânın altıyla hiçbir ilişki kurmayı gerektirmeyen bir tecrübe bu. Dalgıçlığın adandığı keşfî bir amaç varken; sörfçülükte böyle bir amaç asla mevzubahis edilemez. Bizzât ve bizâtihî olarak tecrübenin kendisidir mühim olan.

Dalgıç “meraklıdır”. Sörfçü ise hazcı ve adrenalin bağımlıdır. Dalgıç için derinlerde fırsatçılığın fazlaca bir anlamı yoktur. Sörfçü ise fırsatçılığın kurdu olmalıdır. En uygun rüzgârı ve dalgayı kollamak; yakalamak…

Dalgıç derinleştikçe keşfî heyecanları artar. En trajik eşiklerden birisi de  “dip sarhoşluğu” denilen bir hâldir. Dalgıç yediği basınçla tuhaf bir hâlet-i rûhiyeye kapılır. Gördüğü büyüleyici dip manzaralarının büyüsüne kapılıp dönüşü olmayan bir yolculuğa çıkabilir. Veyâ “vurgun yiyebilir”…Bu da ilginç değil mi? En âsil beşerî duygu olan aşkı anlatmak için de aynı ifâdeyi kullanmıyor muyuz? Sörfçünün riski ise umumiyetle bir “Büyük Beyaza” yem olmaktır. Bu tip saldırılardan tâlihi yâver gittiği için kurtulan sörfçüler ucuz bir gâzilik pâyesi edinirler sanki. Bunların kâhir ekseriyeti ise “Büyük Beyaz’a inat , sörfe devam” gibi meydan okuyucu ifâdelerle taçlandırır mâceralarını…

Şimdi bunlara bakıp, benim bir derinlik fetişizmi teklif ettiğim düşünülmesin. Yüzeylerini ıskalayan bir derinleşmenin hayır getirmediğini, insanlığın yaşadığı geçmiş tecrübelerden biliyoruz. Derinlik tutkusu, vurgun yeme ihtimâlini; dip sarhoşluğu riskini de berâberinde getiriyor. Tamam. Ama herhâlde bu tehlikenin varlığı yüzeyselleşmeyi de meşrû göstermemeli. Sörf yaparken yiyebileceğimiz  bir “dipdalgayla” alabora edilmekle; derinlerde vurgun yemenin arasında sayısız ihtimâl olsa gerekmez mi?