Karmaşa ve Düzen Siyaset Felsefesinin iki önemli kavramı. Evrende karmaşa halinin hüküm sürmeye başlaması kıyametin yaşanacağı an anlamına gelir. Oysa sosyal yaşamda karmaşa halinin oluşması geleceğe yönelik yeni umutların yeşermesi anlamına da gelebilir.

Sosyal yaşamın karmaşadan durumundan düzen durumuna geçilerek yeniden düzenlenmesi tarihsel süreç içerisinde hep siyaset eliyle gerçekleşmiştir. Bu nedenle toplumlar geleceklerini inşa ederken, geçmişte yaşanmış sıkıntılarından dersler çıkararak geleceğe yönelmek durumundadırlar.

Bu anlamda Kürdistan’ın son iki yüzyıl içerisindeki sosyal/siyasal yapısının geçirdiği aşamalar dikkate alınarak gelecek kurgusu oluşturulabilir. Bugün Kürdistan’ı ilgilendiren siyasi anlayışların ortaya koydukları sorunlu nitelik arz eden siyasi duruşların bu aşamaları önemsemediklerine yönelik önemli veriler bulunmaktadır.

Osmanlıda II. Mahmud’un merkezileşme ve batılılaşma çabalarının ortaya çıkışı Kürdistan’ın yaşadığı iki yüzyıllık sosyal/siyasal buhranlarının başlangıcını oluşturmaktadır.

Bundan öncesine ait Kürdlerin sosyal/siyasal yapıları nispi anlamda siyasal bağımsızlık ifade ediyordu. Osmanlının merkezileşme ve batılılaşma çabaları, Kürdistan aşiretsel yapılarının sahip olduğu nispi anlamdaki siyasal bağımsızlığın yeni düzen için bir sorun olarak algılaması günümüz Kürdistan sorununun temelini teşkil etmektedir. Dolayısıyla bugünkü sosyal/siyasal sorunu Kürdler ve onların topraklarındaki işgalci devletler açısından anlamanın yolu bu dönemdeki Osmanlı hedeflerinde gizlidir.

Hedef, nispi anlamda bağımsız olan Kürd aşiretlerini hizaya çekmek idi. İlk anda bu hedeflerin gerçekleştirilmesini önleyen sorun Mısır’da baş gösterince hedef değiştirilerek aşiretlerin hizaya sokulması yerine yardımlarına başvuruldu. Ancak kendileri açısından geleceği iyi okumayı gerçekleştirebilen Batılılar öncülüğünde Mısır sorunu kısa sürüde anlaşmalarla sonuçlandırıldı.

Osmanlı için bundan sonrasına ait hedef Kürd aşiretlerinin hizaya çekilmesiydi. Ancak bunu gerçekleştirme gücü için farklı Kürd aşiretlerini birbirine karşı kullanması gerekecekti. Osmanlı bu siyaseti o süreçte başarı ile uyguladı.

Bu durumdan kaynaklanan yüzyıllık süreci kapsayan hizaya sokma uğraşı Kürdler için yıkım ve ölümden başka bir şey üretmedi. Bu siyaset ile güçlü aşiretler yıpratılarak süreç içerisinde işlevsiz hale getirilmeleri amaçlandı. Ve başarı ile uygulandı. Kürdlere yönelik nerdeyse yüzyıl süren bu yıkımlar da Kürdler arasında o süreçte ulusal bir bilincin yeşermesine vesile olamadı.

Aynı yüzyılın sonunda dünyada yaşanan sosyal ve siyasal karmaşalara rağmen de Kürdler ulusal birlik oluşturama adına bundan yararlanamadılar. Kürdler ulusal birlik oluşturulamayınca egemen dünya muhatap alınacak Kürdi bir yapı karşılarında görmeyince Kürdistan’ın bugünkü işgalcilerini onlar adına muhatap olarak aldı.

Bu muhataplık, Kürdler için yüzyıl daha sürecek yıkım, ölüm ve gözyaşı anlamına geliyordu. Bunu fark eden bazı Kürtler harekete geçmeyi deneyince egemenlerin tarafına çekmeyi başardıkları aşiretler yardımıyla kısa sürede etkisizleştirildiler. İşgalcilerin bu siyaset anlayışı her seferinde buna alet olan Kürdler eliyle amacına ulaştı.

Bu siyaset anlayışı günümüzde de farklı düşünsel anlayışlara sahip olan siyasal Kürdi yapılanmalar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Amaç, Kürdistan toprakları üzerinde karmaşa yaratarak oraya müdahil olmalarına meşruiyet kazandırmaktır. Kürdlere ait siyasal yapılanmalar artık bunun farkına varmalı ve aralarında sorun oluşturan konuları ortak platformlar aracılığıyla nihayete erdirmelidirler. Ancak Kürd siyasal yapılarının birbirine yönelik hazımsızlıkları nedeniyle bu durum daha bir süre devam edeceğe benziyor.

Dört parçaya ayrılmış Kürdistan toprakları üzerinde siyaset yapan ve kurtuluşu amaçlayan tüm Kürdi siyasal yapılar öncelikle bölgesel birlikler oluşturmak zorundadırlar. Dolayısıyla hem bölgesel hem de tüm Kürdistanı kapsayan birlik projeleri bu sorunun aşılmasında önemli görevler üstlenebilir. Bu anlamda Kürdistani projelere sahip olan ve kendisini Kürdi olarak tanımlayanların şapkalarını önlerine alıp yeniden düşünmeleri de elzemdir.

Bugün veya geçmişte yaşananlardan kaynaklanan dört parçada süregelen sorunların iç dengelere dayalı bölünmüşlüğün ortadan kaldırılması ancak ulusal birlik anlayışıyla gerçekleşebilir. Eğer bu birlik oluşturulmazsa farklı düşünsel anlayışlara sahip yapıların bölgesel iktidarlarını koruma adına diğer yapıları yok saymaya kalkışmaları hiçbir Kürd tarafından kabul edilmemelidir. Yoksa daha uzun bir süre ulusal birlikten söz edilemez.

Kürdistan’da siyaset yapan tüm siyasal yapıların temel önceliği inandıkları düşünsel dünya görüşü değil, ulusal birliğin sağlanması olmalıdır. Ancak bu şekilde belli bir yol alınabilir. Geçmişte ulusal birliği kendi alan koruma anlayışlarına kurban eden aşiretsel yapılardan farklı bir durum sergilenmek isteniyorsa bu zorunluluğa uyulmalıdır. Günümüz Kürd siyasal yapıları, ne geçmişteki aşiretlerin alan koruma avantajına sahiptirler nede koşulların buna müsait olmadığını iyi bilinmelidirler.

Sonuç: Somutlaştırırsak, Rojava’da sorun olarak gündeme oturan durum üzerinden birbirlerini hedef alarak hainlik suçlamasında bulunan Kürdi siyasal yapılar eski anlayışların tezahüründen başka bir şey yapmadıklarını bilmelidirler. Ki olup bitenler sağlıklı bir okumadan geçirilince bunun dışında bir anlam taşımadığı görülecektir.

Hele bu suçlamanın Küzey Kürdistan’a ziyaret gerçekleştiren Barzani’ye Bakurluların bir kısmı tarafından yöneltilmiş olması anlaşılabilir değildir. Bugün Kürdistan ölçeğinde Dünya’da muhatap alınan bir lidere Kürdlerin hainlik suçlamasında bulunmaları geçmişin yeniden Kürdler arasından sahnelenmesinden de başka bir anlam taşımamaktadır.

Eğer gerçek anlamda ulusal birlik amaçlanıyorsa her kesimin ezberlerinden öncelikle vaz geçmesi gerekmektedir. Kuzey Kürdistan’da oluşturulmaya çalışılan barış sürecinin akamete uğramaması halinde bu bölgede yeni Kürdi siyasal yapıların yolda olacağı kesindir.

Yeni Kürdi yapıların da eski yapılar gibi kendi dar düşünsel anlayışlarına hapsolmaları durumunda işlerin daha da çetrefilli hale geleceği aşikârdır. Bu nedenle oluşan veya oluşmakta olan Kürd siyasal yapılanmaları hedef olarak ulusal birliği öncelemelidirler. Kürdistandaki sosyal yaşam karmaşası ancak bu şekilde düzene dönüştürülebilir.