Merhaba Dostum,(1)

 Araya yatılı misafirler,elektrik kesintileri,benim metni okurken içine girdiğim gerginlikleri yavaşlatma molalarım girdi.Romanı biraz önce bitirdim.Bu benim Jaklin Çelik’in ilk okuduğum  eseri.Hemen söylemeliyim;diliyle,üslubuyla,kurgusuyla,tiplemesiyle çok beğendiğim,çok şaşırdığım,çok etkilendiğim bir çalışma.

Değerlendirmeme  zemini ve bütün malzemeleri vicdan olan bir eser falan diye başlayacaktım. Ama benim meramımı başka bir romanı değerlendirirken mükemmel anlatan bir yazısını okudum Yasemin Çongar’ın. Onun yardımına başvurma daha doğru olacak :”Kesin bir tedavisi yoktur vicdanın;zulme bigane kalmışsa bir kez,yarası zamanla kabuk bağlasa bile asla tamamen iyileşmez artık,derisinde derin bir iz,dokusunda ebedi bir leke taşır.Ve edebiyat bir vicdan muhasebesidir aynı zamanda;birbirine yapışıp sertleşmiş,o kirli,o günahkar sargı bezlerinin açıldığı,yıllarca sır gibi saklanan yaralara,gün ışığının,göz ışığının ilk kez değdiği yerdir.(…)Bazen bir romanda,hakikate gebe bir soru sorar bir karakter;roman biter,karakter buharlaşır ama o soru sizde kalır,sürekli tekrarlar kendini,tekrarladıkça dönüşür,keskinleşir,çoğalır;kıymık kıymık derinizin altına yerleşir” (Taraf,7 kasım,Ex Lıbrıs)

Öfkenin Şenliği’nin teması 1915 Ermeni tehciri ve soykırımı. O süreçte yaşanan akıl almaz vahşet.Ama yazar bunu  bağırmadan tamamen vicdan temelinde yapıyor.Zulme uğramışların,0nların acısını  ruhlarına nakşetmiş çocuklarının,zulme bigane kalanların,zulmü inkar edenlerin,zulümden habersiz olanların vicdanına dokunuyor,elliyor.

Jaklin Çelik eskilerin deyimiyle sahib-i kalem bir yazar.Romanın dili mükemmel bir Türkçe.Pek çok yazar gibi öztürkçe ırkçılığına pirim vermiyor.Yitik bir zamana tekabül ediyordu,diyor mesela.Tasvirleri,benzetmeleri tamamen kendi üslubuna ait.Nemli gözlerinden sığıntı bir ifade dökülüyordu,diyor.Telaşa teslim gözbebeklerindeki kara ışıltı,diyor.Misaller çoğaltılabilir.Ama Jaklin çeliğin Türkçesi ,Prust’u hatırlatan  zarif cümle mimarisi,Kafka’yı hatırlatan benzetmeleri ile Türkçe edebiyatta kendine ait yere sahip.

Bence bu metin romandan çok bir nuvel.Bunu metnin duygu,tahlil,benzetmelerdeki yoğunluğu için söylüyorum.Bu yoğunluk roman yapısından daha çok nuvele yakın.

Kurguda temel metafor sıçan.Ölüm/hayat,acımasızlık/merhamet,biganelik/empati gibi pek çok insanlık hali bu metaforla anlatılıyor.Metruk ev,Toronta’da alınan bit tutam saç,Kilise,İsa tablosu pek çok nesne ve figür tartışmasız şekilde metnin temel amacına hizmet ediyor:Vicdan

Jaklin Çelik’e  herkesin vicdanına dokunacak böyle usta işi bir roman yazdığı için teşekkür ediyorum.Laf gelişi,nezaketen falan değil yürekten teşekkür ediyorum.

--------------------

*öfkenin Şenliği,Jaklin Çelik,iletişim Yayınları,1.Baskı Mart 2011

(1) Bu yazıyı yıllar önce romanı bana gönderen Ermeni bir dostuma yazmıştım.H.G.