Parasını dövize yatıran kaybetti. Çünkü 27 Ocak 2014’te 2 lira 35 kuruşa yükselen dolar hafta sonunda 2 lira 7 kuruşa geriledi. Böylece yaklaşık 100 günde, dolar alanların, kaybı yüzde 12 oldu. Bir de buna Türk Lirası üzerinden kaybedilen 100 günlük faiz getirisi ilave edildiğinde paralarını dolara yatıranlar 100 günde yaklaşık yüzde 14,4 oranında kayba uğradılar. Yine parasını euro’ya yatıranların kaybı aynı dönemde yaklaşık yüzde 13,4 oldu.

Peki, dövizi en çok kim aldı?

Türkiye’de yerleşik gerçek kişiler yıl başından beri şirketlerden daha fazla döviz aldılar. Yıl başında gerçek kişilerin döviz mevduat hesapları toplamı 76,4 milyar dolar düzeyindeyken, 2 Mayıs 2014’te, 84,4 milyar dolara yükseldi. Şirketlerin döviz mevduatları, aynı dönemde, 50,7 milyar dolar düzeyindeyken 55,9 milyar dolar oldu. Mevduat bankalarında bulunan döviz mevduat hesaplarındaki artış ise yıl başında 127,1 milyar dolar düzeyinden 2 Mayıs 2014 tarihinde 140,4 milyar dolara yükseldi. Böylece döviz mevduat hesapları son dört ayda yaklaşık yüzde 10,5 oranında çoğaldı.

Yine Gezi olaylarından bu yana döviz mevduatlarındaki artış ise yüzde 21,7 oranında oldu. Böylece yurt içinde yerleşiklerin döviz mevduat hesapları son on iki ayda 115,2 milyar dolardan 140,4 milyar dolara yükseldi.

Gelelim Merkez Bankası’nın rezervlerine... Gezi olayları öncesi altın dâhil 133,4 milyar dolar olan rezervler, bu yıl başında 132,8 milyar dolar oldu. Yine Merkez’in döviz rezervleri 2 Mayıs 2014’te 129,5 milyar dolar olarak açıklandı.

Gelelim bundan sonra neler olabileceğine...

Geniş tanımlı para arzına baktığımızda son 100 günde yüzde 2,3 oranında arttığını görüyoruz. O hâlde hızlı bir artış yok para arzında. Bunun yanında bütçe açığı yüksek olmadığından ve bütçe faiz dışı fazla verdiğinden (primary surplus) senyoraj baskısı yani bütçe giderleri için para basmaya ihtiyaç yok bu ülkede. O hâlde kur rejimi de dalgalı olduğundan, spekülatörlerin döviz alması için teknik bir neden görünmüyor.

Bu arada rezervler yeterli mi sorusu hemen akla gelebilir? Evet yeterli. Çünkü Merkez Bankası’nın rezervleri altı aylık ithalatı karşılayabiliyor. Ve toplam 125,6 milyar dolar tutarındaki kısa vadeli dış borçların üzerinde bulunuyor rezervlerin toplamı. Dolayısıyla temel göstergelerden kaynaklanan risklerin olmadığını söylemek yanlış olmaz herhalde. Tabii bu arada döviz kurlarında yaşanacak oynaklıkların, iç siyasetteki şoklar ile dışarıdan gelebilecek ekonomik ve siyasi şoklardan kaynaklanabileceğini ileri sürebiliriz. Ama bu ülkenin temel ekonomik göstergelerinde, şu andaki verilere göre, bozulma olmadığından siyasi şokların döviz kurları üzerinde etkisi ancak geçici olabilir. Anlayacağınız başka ülkelerin riskini almak yerine Türk parasının riskini almakta fayda var.

[email protected]