İran’da yaşanan kriz ve çatışmalı ortama Tahran’ın son yıllarda uyguladığı bölgedeki Pers yayılmacılığına bakarak “sempati” duymak da, bu hadiseleri sadece hayat pahalılığı ve rejimin kendi insanlarına dönük yanlış politikalarına bağlamak da eksik ve hatalı olacaktır. Bu tespit, saydığımız ilk iki unsurun varlığını yok saymak anlamına gelmez.

Sonuçta bölgemizde Suriye ve Irak’ı içine alan, Filistin meselesinin merkezde olduğu, Suud ve BAE’nin razı geldiği bir dizayn tüm hızıyla sürüyor. Türkiye ile ilişkileri ne kadar ikircikli de olsa, İran’ın Suriye konumuna düşmesi doğrudan ve en çok ülkemizi etkileyecektir.

Tabii bu noktada Suriye’de siyasal geçiş için Astana/Soçi süreçlerinde Türkiye, Rusya ve İran’ın anlaştığı, ABD’nin bu durumdan pek hazzetmediği, bölgenin dizaynında bu ortaklaşmanın sağlayacağı istikrarın bir engel görüldüğü hatırlanmalı. Yine Türkiye sayesinde Suriye’de PKK/YPG üzerinden kurulan oyun da oldukça zayıflamış durumda.

Son Kudüs hamlesinin tarihte belki ilk kez dünyada yalnız/itibarsız kaldığını bu tabloya eklemek, Irak’taki referandum ve Katar hamlelerinin de boşa çıktığını görmek gerekir. Son saydığımız tüm bu önemli hadiselerde Türkiye ön planda olmakla birlikte, İran’la aynı hareket alanını paylaştı.

Öte yandan, son yaşanan çatışmaları İran’ın “Gezi”si olarak değerlendirmek ise son derece yanlış. “Dış parmaklar”ın benzerliği konusunda böyle bir eğilim var ve evet bu anlamsız değil. Ancak Türkiye 2013 yılı başı itibarıyla hem ekonomik, hem de demokratik seviye olarak İran’ın bugünkü durumuyla mukayese edilemeyecek denli kendi tarihinin rekorlarını kırıyordu.

Türkiye İran’da yaşananların ne kadar ciddi sonuçları olabileceğini hızla kavramak ve önlemlerini almak zorunda. İran’ın bir içsavaşa sürüklenmemesi için Türkiye komşu ve dost bir ülke olarak elinden gelen katkıyı yapmak durumunda. Tabii ki, İran’ın demokratikleşmesi ve iç sorunlarını barışçı yollardan çözebilmesi için Türkiye komşusuna know-how katkısında bulunabilir. Demokratik ve ekonomik zaaflar her zaman bir ülkeyi zayıf tutar ve müdahalelere gerekçe oluşturur. İnsanlar kötü seçenekler arasında daha iyisini seçmek konusunda çaresiz bırakılmamalıdır.

Görüldüğü gibi bölgemiz bir süre daha önemli gelişmelere gebe. Türkiye dev bir itfaiye gibi emperyallerin çıkardığı her yangına müdahale etmek durumunda. Yeni dünya düzeni bu çabaların sonucunda belirlenecek.