Memleketim Ayvalık'ın, içinde doğup büyüdüğüm cennet kumsallarına 32 kadın ve çocuk cesedi vurmuş...

İçim parçalandı. Bütün Ege uzun zamandır bu içler acısı manzaralara sahne olmakta. Zaman dünkü manşet haberinde haklı olarak “Utanın insanlığınızdan!” diye yazmış. Düşündüm: Utanması gereken kimler? Başta Suriye, geniş Ortadoğu ve Kuzey Afrika'dan Batı Avrupa'ya kitlesel göçün yol açtığı trajedilerin, bu insanlık utancının sorumlusu kim?

Bir yanda açgözlülerin hüküm sürdüğü; “aksırıncaya, tıksırıncaya kadar” tüketen, kişi özgürlüklerinin tadını çıkaran bir dünya ile öte yanda zulüm, savaş ve yoksullukla boğuşan bir dünya… Dolaylı da olsa başta gelen sorumlu bu küresel adaletsizlik değil mi? Silah üretici ve pazarlamacılarının insanlığın akan kanında sorumluluğu yok mu? İnsanlığımızdan utanmamak için bunlara çare bulunması gerekmiyor mu?

Hiç kuşku yok, Akdeniz kıyılarına vuran çocuk, genç, yaşlı, kadın, erkek onbinlerce insan cesedinin doğrudan sorumlusu Suriye'deki, onyıllardır halkını boyunduruk altında tutan, neredeyse yarısının evinden yurdundan olmasına neden olan, en az kendisi kadar hunhar radikal İslamcı örgütlerin azgınlığına zemin hazırlayan, başında Beşar Esad'ın bulunduğu azınlık diktatörlüğüdür. Öteki doğrudan sorumlular, Esad'ın ayakta kalması için ellerinden geleni ardına koymayan İran ve Rusya'daki diktatörlüklerdir... Ya dolaylı sorumlular?

Yüzbinlerce mülteci kapılarına dayanana, üç yaşındaki Aylan Kurdi'nin Bodrum kıyısına vuran cesedi vicdanları kanatana kadar “bana dokunmayan yılan bin yaşasın” edasıyla Suriye'de yaşanan trajediyi seyretmekle yetinen, çare bulmak için kılını kıpırdatmayan ya da kimileri gibi “yesinler birbirlerini” diyerek göz yumanlar; IŞİD tehlikesi büyüdükçe Esad'ı evla görmeye yönelenler; ABD'de ve AB'de, “Müslümanlara kapıları kapatın!” diye haykırmaya başlayan proto-faşist ırkçılar dolaylı sorumlular değil midir?

Peki, sorumlu görülemeyecek, ama işledikleri hatalarla trajedide payı olanlar; kendilerini eleştirmeleri, sorgulamaları, düzeltmeleri gerekenler de yok mu? Var. Evet, komşu Yunanistan çok ağır bir ekonomik kriz içinden geçmekte olmasına rağmen, 500 bin dolayında göçmene kapılarını açarak trajediye duyarsız kalmadı. Ama, botlarını geri çevirerek göçmenlerin bir bölümünün Ege'de boğulmalarına yol açtı. Son örnek, Ayvalık…

Hiç kuşkum yok ki Ankara, Suriye'de yaşanan trajediye duyarsız kalmayarak, kapılarını zulüm ve savaştan kaçıp canlarını kurtarmaya çalışan 2 milyonu aşkın göçmene karşı insanî görevini yerine getirdi. Ne var ki Ankara'nın trajedinin büyümesine yol açan bir dizi yanlışı var. Suriye politikasındaki başlıca yanlışları, eski dışişleri bakanlarından emekli büyükelçi Yaşar Yakış “Türkiye'nin Suriye'deki seçenekleri azalıyor” başlıklı mükemmel analizinde (Zaman, 29.12.2015) sıraladı. Bu yanlışlar, trajedinin sona erdirilmesi konusunda Ankara'yı tümüyle etkisiz hale getirdi.

Türkiye'nin yanlışları bunlardan ibaret değil. Suriyeli göçmenlerin oluşturulacak güvenli bölgede kurulacak konteyner şehirlere yerleştirilmesi fikrinin gerçekçiliğine kendisinin inandığı dahi kuşkuluydu. Türkiye göçmenlerden kurtulmanın yolunu arayacağına, çoğunun kalıcı olacağı belli olan bu insanları topluma entegre etmek için, hak edenlere mülteci statüsü tanıma, çalışma izni alma yollarını açmak gerekmez miydi? Almanya Başbakanı Angela Merkel ve eski İsveç Başbakanı Fredrik Reinfeldt göçmenlerin ülkesi ülkeleri için bir fırsat olduğunu söylüyor. Ailelere üç çocuk yapın, beş çocuk yapın telkinleri yerine, Suriyelilerin entegre edilmeleri çok daha akıllı bir nüfus politikası olamaz mı? Nihayet, güvenlik güçlerinin göçmen cesetlerini Ege sahillerinden toplama yerine, çıkılacak tehlikeli yolculukların önlenmesinde görevlendirilmeleri gerekmez miydi?