Bu öneri, Kremlin’den geldi; ancak daha önceden de Rusya dışındaki ülkeler tarafından dile getirilmişti. Rusya’nın acil olarak Fransa, İngiltere, Rusya ve Türkiye’nin İstanbul’da bir araya gelmesini isteme nedeni ise aslında kendisinin neden olduğu bir duruma çözüm üretilmesini sağlamak. 

Konunun başlığı İdlib. Suriye rejimi bölgeyi ablukaya aldıktan sonra önce Rusya ardından da Rejim güçleri İdlib ve Hama’ya müdahalede bulundular. Bu durum bir yandan insani felaketlere ve yeni göç dalgalarına yol açma riski taşırken öte yandan genişleyecek bir savaş ihtimalini artırıyor. Zira Rejim’in müdahaleleri sırasında kimyasal silah kullanma olasılığını yüksek gören ABD, yanına İngiltere ve Fransa’yı alarak Şam’a füzeler göndermekten söz ediyor. 

Durum, iç içe geçmiş matematik kümeleri gibi. Türkiye, Rusya, İran zaten görüşüyor ve çatışmasızlığın garantörleri. Şimdi, Rusya, Türkiye, İngiltere ve Fransa ayrı bir küme kuruyor. Bu kümedeki iki ülke, içinde İran olan kümenin çakışan alanında. Türkiye, Esad rejimi hariç, hepsiyle görüşüyor. İran ise resmi olarak, İngiltere ve Fransa hariç diğerleriyle görüşüyor. 

Bu arada, konu YPG olduğunda ABD, konu göçmenler olduğunda Almanya herkesle görüşüp hiçbir kümede yer almıyorlar.   

Rusya’nın beklentileri

İdlib’i bombalanır hale getirenin Rusya olduğuna şüphe yok. Nedeni hem kendi etki alanını genişletmek, hem de Suriye’yi İran’dan kurtarmak. Suriye’yi İran’dan kurtarırken Suudilerin ve-veya İsrail’in de eline geçmesini istemiyor. 

Bununla birlikte Rusya, Suriye ve daha da geniş anlamdaki etki alanlarında tek başına olmak istemiyor. Bu çerçevede ABD ile de köprüleri atmamayı sağlayacak, ileride ABD-Rusya zımni anlaşmasını yeniden devreye sokmasına destek sağlayacak Avrupa ülkelerini de oyuna dahil etmeyi istiyor. Tam da bu nedenle İngiltere ve Fransa’nın oyuna İstanbul’da dahil olmaları gereğine dikkat çekiyor. 

Rusya için akılcı bir plan. Zira, Türkiye, Fransa ve İngiltere ile bu konuları konuştuğunda, AB üyelik sürecini masada tutma imkanına pek sahip olamayacak. Çünkü İngiltere çıkıyor, Fransa da AB’nin kaptanı değil. Bununla birlikte Rusya Türkiye için AB yol haritasının Almanya değil Fransa ve her şeye rağmen yine de İngiltere’den geçtiğini ima ediyor. 

Fırsat ayağımıza gelmiş olabilir  

Soru şu: Rusya, Türkiye ile Fransa ve İngiltere’nin daha fazla işbirliği yapmalarına neden zemin hazırlıyor? 

Çok sayıda yanıtı olabilir. Biri, Rusya’nın Avrupa ile ilişkilerini normalleştirme çabası olabilir. Diğeri ve belki de en önemlisi, Ukrayna konusunda en fazla canını yakan ülke olarak gördüğü Almanya ile Almanya-Rusya ilişkilerini sabote eden ABD’nin oyun dışı kalmasını sağlamak gibi gözüküyor. 

Dörtlü zirve çağırısı, Almanya ve ABD’nin olmadığı bir platformda Suriye konusunun görüşülmesi demek. 

Çok önemli bir öneri, en kısa zamanda gerçekleşmesi için Türkiye elinden geleni yapmalı. Bununla birlikte, Türkiye’nin hızla diğer kümelerin de çakışma noktasına yerleşmesinde yarar bulunuyor. Bu, Almanya ile başka bir halka, ABD ve en yakın müttefikleriyle başka bir halka kurulmasını teşvik etmek demek. Gayet tabi, Türkiye’nin görüşmediği ya da görüşemediği bir ülke de kalmamalı. Zira, bugün kurulan işbirlikleri kalıcı olmayabilir; hatta kalıcı ittifakların bağını sağlamlaştıracak koşulları hızlandırmak için bile olabilir. 

Tam da bu nedenle, Türkiye de, diğer tüm devletler gibi, ilişkilerini dost-düşman ayrımından değil, uzun vadede ne kazanırım diye bakarak yapmakta.