Son yıllarda Alevi meselesi birçok yönüyle tartışıldı ve bu tartışmalar içerisinde Alevilerle ilgili birçok yaygın önyargı bulunduğu da ortaya çıktı. Bunlardan biri de Alevilerin oldum olası CHP’li olduğu idi. Oysa bu, gerçeği tam olarak yansıtmıyordu.

Başka bir dünya mümkün!

Kısa bir tarihi hatırlatma yapmakta yarar var. Çok partili sisteme geçilmesinin ardından yapılan ilk genel seçimlerde (1946), 1950 ve hatta 1955 seçimlerinde Aleviler, sadece Tek Parti CHP’sine alternatif olduğunu düşündükleri için neredeyse blok halinde Demokrat Parti’ye (DP) oy verdiler. İnançsal aidiyetleri nedeniyle yaşadıkları ayrımcılıktan dolayı, 1960’lı yıllarda ‘başka bir dünya mümkün’ diyen sol hareketlere destek verdiler. 1970’li yıllarda destek verdikleri CHP, Bülent Ecevit’in ‘hakça düzen’ sloganı ve ‘ortanın solu’ konseptiyle sahneye çıkan CHP idi. Alevilerin sol hareketlerle kurdukları ilişkinin mantıksal tutarlılığı son derece açık ve anlaşılır bir şey. Buna karşılık sol hareketlerde ne bulup bulamadıkları, başka bir tartışmanın konusu.

Yurttaşların siyasi tercihlerini etnik veya inançsal kimlikleriyle birlikte tartışma konusu yapmak, aslında ‘normal’ bir tutum değil. Bu, neticede bireysel bir tercihtir ve hiçbir etnik veya dini topluluğu emir-komuta hiyerarşisi içerisinde hareket ediyormuşçasına bir kalıbın içerisinde görmemek gerekir.

Alevilere atfedilen mesnetsiz rol

Alevilerin siyasi tercihlerinin tartışma ve değerlendirmelere konu olmasının en önemli nedeni, 90’lı yılların ortalarından itibaren ülkemize ‘laik-antilaik’ kutuplaşmasını reva görenlerin onlara atfettikleri ‘figüranlık’ rolüydü. Kamuoyunda ‘gizli anayasa’ ya da ‘kırmızı kitap’ olarak bilinen Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’nde ‘irtica’nın ‘öncelikli tehdit-tehlike’ kapsamına alınmasının ardından, Alevilerin ‘laikçi’ kutbun ‘kitlesi’ olması istendi…

Alevilerin devlet ve toplum nezdinde yaşadıkları ayrımcılık ve katliamların acısıyla beslenen kaygı ve korkularının istismarıyla olgunlaştırılan bu ‘rol’ün gözlerden kaçırılmaya çalışılan açmazı ise, Alevilere hiçbir şey vaat etmemesiydi. “Siz laikliğin teminatısınız” diye sırtları sıvazlanan Alevilerin hiçbir zaman “iyi de bu laiklik bizim varlığımızı, inanç ve ibadetimizi bile tanımıyor ki?” diye düşünmeyeceklerini sanıyorlardı belki de. Tabii ki yanıldılar.

Kendisini “laiklik elden gidiyor” siyaseti ile ifade eden Deniz Baykal dönemi CHP’sinin reformdan, açılımdan, değişimden bahseden AKP karşısında fazla bir şansı olmadığı gibi, ilk iki dönemindeki seçim başarılarının da siyaseten sorumluluğunu taşıdığını rahatlıkla söyleyebiliriz.

Alevilerin ‘derin’ çevrelerin kendilerine atfettikleri figüran kitle rolünü ciddi şekilde sorguladıkları bir dönemde Onur Öymen’in iz bırakan “Dersim 38’de analar ağlamasın denildi mi?” (10 Kasım 2009) şeklindeki çıkışı, hızlı bir netleşmeyi beraberinde getirdi. Aleviler kitlesel şekilde CHP’den kopmaya başladılar. Bu kopuş, diyebiliriz ki, “laiklik elden gidiyor” konseptinin çöküşünün de miladıdır.

Kemal Kılıçdaroğlu faktörü

CHP’nin Aleviler için yeniden bir ‘tercih’ haline gelmesinin en önemli nedeni, kuşkusuz ki Kemal Kılıçdaroğlu. Sayın Kılıçdaroğlu CHP’ye kazandırmak istediği yeni siyaset anlayışı bakımından hayli çileli yollardan geçerek bu günlere geldi. Partisi içerisindeki ultraulusalcı kesimlerle mücadelesine bütün kamuoyu yakından tanık oldu. Bununla birlikte 7 Haziran seçimleri öncesinde belki de en çok Alevileri rahatsız eden soluduğumuz siyasi atmosferi şekillendiren, ne CHP ne de yoğun biçimde Alevilerin gündemine giren HDP oldu.

AKP’nin tehlikeli kutuplaştırma siyaseti

Alevilerin sonuç itibariyle ‘eşit yurttaşlık’ olarak özetleyebileceğimiz meşru, demokratik taleplerine kapıları kapatan, Alevi açılımını sokağa terk eden, kendini ‘devletleştirmeyi’ yegâne siyasi faaliyeti haline getiren AKP ve Recep Tayyip Erdoğan, toplumun barış içerisinde bir arada yaşama özlem ve ihtiyacına kasteden tehlikeli bir kutuplaşma, kamplaşma politikasını esas almaya başladı.

İnkârcı resmi ideoloji zihniyeti bu dönemde yeniden formatlandı ve ‘Türk, Sünni ve Kemalist’ dayatmasının yerini ‘Türk, Sünni ve Erdoğanist’ dayatması aldı. Bu dayatmada da Alevilerin payına düşen, ‘yok’ sayılmak ve kutuplaşma siyasetinin argümanı olmak… Önemli olan AKP’nin toplumun çoğunluğunu oluşturan Sünni yurttaşların partisi olarak kabul görmesiydi. Tabii Sünni yurttaşların da AKP’li olanı makbuldü, diğerleri olsa olsa ‘irtica’ olabilirdi, pardon, ‘paralel’…

AKP bir zamanlar “Biz birlikte Türkiye’yiz” diyen bir parti iken Aleviler ve ‘paralel’ iddiaları üzerinden ‘eski Türkiye’ dediği dönemden devraldığı anlayış ve yöntemlerle toplumun kutuplaşmasından ‘iktidar’ devşirmeye çalışan bir parti haline geldi. Bu nedenle Alevilerden oy istemiyor, beklemiyor ve zaten Alevilerin de buna niyeti yok.

Ama Aleviler 7 Haziran seçimlerinin öneminin en çok farkında olanlar. Nedenlerini yarın ele alacağım.